Thoát nghèo bền vững từ dự án “Xe bánh mì cộng đồng

Trong những năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn là địa phương đi đầu cả nước về công tác từ thiện, chăm lo người nghèo. 6 tháng đầu năm 2013, đã có hơn 9.700 hộ nghèo thành phố vượt qua chuẩn nghèo 12 triệu đồng/người/năm và hơn 4.000 hộ cận nghèo vượt qua chuẩn cận nghèo 16 triệu đồng/người/năm. Trong 6 tháng qua, thành phố cũng có thêm 29 phường được công nhận hoàn thành mục tiêu không còn hộ nghèo, nâng tổng số lên 83 phường hoàn thành mục tiêu trên. Những con số đáng khích lệ trên là kết quả từ sự quan tâm, phối hợp sâu sát giữa các ban ngành, đoàn thể, chính quyền và nhân dân thành phố đối với công tác giảm nghèo, tăng hộ khá của TP. Đã từ lâu, việc chăm lo cho người nghèo không chỉ còn đơn thuần là lo cho họ chén cơm, chiếc áo, mà phải đi vào những kế hoạch cụ thể, có tính lâu dài để họ có công ăn việc làm ổn định, thoát nghèo một cách bền vững.

Để vươn lên hòa nhập cuộc sống, người nghèo không chỉ cần vốn mà còn rất mong được hướng dẫn kỹ năng lao động, sản xuất để đồng vốn sinh sôi nảy nở tạo cơ hội thoát nghèo. Thấu hiểu được điều này, Ban chỉ đạo Chương trình giảm hộ nghèo, tăng hộ khá, Công an TPHCM, Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam đã sát cánh cùng Quỹ Hòa nhập và Phát triển cộng đồng thực hiện dự án “Xe bánh mì cộng đồng”.
Phải chứng kiến niềm vui của các hộ nghèo mới thấy hết được giá trị của dự án “Xe bánh mì cộng đồng” đem lại. Theo chân các cán bộ Ban giảm nghèo, tăng hộ khá của quận Gò Vấp đến thăm chị Nguyễn Thị Lan Phương - một người dân được nhận xe bánh mì. Trong câu chuyện, chị không giấu được niềm hân hoan và hy vọng vào công việc mới của mình. Nhìn chị, mấy ai biết được rằng người phụ nữ này từng phải vất vả một mình kiếm kế mưu sinh cho cả gia đình 5 người. 10 năm trước, do một tai nạn lao động, chồng chị đã bị teo thùy não, mất khả năng lao động. Chị Phương phải ngược xuôi đủ mọi bề để lo cho chồng, cho 3 đứa con đang tuổi ăn tuổi học. Từ bán xôi, bán bún riêu, bán vé số dạo, đi làm công nhân, phụ việc nhà … chị đều đã làm qua. Nhưng rồi do cụt vốn, lại không có kinh nghiệm nên chưa có việc nào chị làm lâu dài được. Trong khi đó tiền thuốc men cho chồng, tiền ăn học cho con, bao nhiêu chi phí cứ thế đổ dồn xuống đôi vai bé nhỏ của người phụ nữ này. Số tiền vay nợ cứ thế chất chồng … Nhưng với chiếc xe bánh mì được trao tặng, từ nay cơ hội thoát nghèo đã thật sự đến với chị Phương. Chị phấn khởi cho biết, kể từ khi được tặng xe, chị đã có thể chủ động trong việc mưu sinh của mình. Mỗi ngày chăm chỉ thức dậy từ tờ mờ sáng, bán đến trưa cũng được 40 - 50 ổ bánh mì. Do lấy nguồn nguyên liệu với giá sỉ từ công ty thực phẩm Miên Chây - đơn vị cung cấp thực phẩm của dự án “Xe bánh mì cộng đồng” nên chị cũng có lời được khoảng 3000 đồng/một ổ. Chăm chút cho từng ổ bánh mì thật ngon, thật vệ sinh nên chị chưa nghe lời phàn nàn nào của khách hàng. Thời gian rảnh, chị còn có thể chạy về nhà để chăm sóc chồng. Số tiền kiếm được từ xe bánh mì, chị cho con gái lớn theo học khóa nấu ăn của Nhà Văn hóa Phụ nữ để sau này xin vào làm việc tại một nhà hàng. Chia sẻ về ý nghĩa của chiếc xe bánh mì với cuộc sống của gia đình, chị Nguyễn Thị Lan Phương chân thành bộc bạch:

Tạm biệt chị Phương, chúng tôi đến thăm một hộ nghèo khác là đối tượng nhận xe bánh mì của dự án, đó là gia đình bà Vũ Thị Ngọt. Đón chúng tôi bằng nụ cười hiền lành, bà Ngọt nói, sáng giờ đã bán được rất nhiều bánh mì. Nhìn bà vui vẻ ôm đứa cháu nội mới vài tháng tuổi trong lòng, trong khi cô con dâu đang tất bật bên xe bánh mì, ít ai có thể hình dung gia đình hơn chục nhân khẩu này đã từng có cuộc sống vất vả thế nào. Cũng giống như gia đình chị Lan Phương mà chúng tôi đã gặp, gia đình bà Ngọt cũng thiếu vắng đi người đàn ông trụ cột. Chồng bà đã mất cách đây 4 năm do căn bệnh ung thư, tiền bạc cũng theo đó lần lượt ra đi, trong khi con thì còn nhỏ, sức bà Ngọt lại yếu. May mắn thay, nhờ sự hỗ trợ kịp thời của chính quyền, bà đã được nhận một số vốn để mở tiệm tạp hóa nhỏ tại nhà, còn cậu con trai lớn thì được học nghề sửa xe và mở tiệm. Với chiếc xe bánh mì cộng đồng, tuy mới nhận được khoảng hơn 1 tháng nay, nhưng đã cải thiện kinh tế gia đình bà rất nhiều. Bà Ngọt phấn khởi nói, do bán với giá rẻ mà chất lượng lại tốt, nên mỗi ngày tuy chỉ bán buổi sáng, bà cũng bán được 50 - 70 ổ bánh mì. Hết những tháng mưa này, bà sẽ tranh thủ bán luôn cả buổi tối. Như vậy, từ nay gia đình sẽ có thêm một nguồn thu nhập tuy không nhiều, nhưng cũng góp phần trang trải chi phí sinh hoạt hằng ngày. Vừa nhanh tay làm bánh mì cho khách, chị Nguyễn Thị Lệ, con dâu bà Vũ Thị Ngọt vừa chia sẻ với chúng tôi:
Đó chỉ là hai trong số 63 hộ gia đình được nhận xe bánh mì tại các quận, huyện như: 1, 2, 4, 5, 6, 8, 10, Bình Thạnh, Gò Vấp, Cần Giờ. Khi trở thành đối tượng của dự án “Xe bánh mì cộng đồng”, người lao động nghèo, người hoàn lương sẽ được cung cấp vốn là một xe bánh mì miễn phí (có giá từ 3,5 đến 4 triệu đồng), được tặng 2 đến 3 triệu đồng vốn lưu động để mua nguyên vật liệu, được trang bị đồng phục, tập huấn kỹ năng bán hàng, bảo quản thực phẩm và lựa chọn địa điểm kinh doanh. Trong quá trình bán hàng, Quỹ Hòa nhập và Phát triển cộng đồng sẽ giới thiệu các đơn vị đồng hành hỗ trợ bà con lao động tìm các nguồn sản phẩm hợp tiêu chuẩn vệ sinh, có nguồn gốc với giá cả bình ổn để bà con kinh doanh có hiệu quả, đồng thời cung cấp đến người tiêu dùng những sản phẩm tốt nhất. Hiện nay, các sản phẩm mà các doanh nghiệp cung cấp cho bà con là những sản phẩm có thương hiệu như: Miên Chây, Vissan, Cầu Tre, Thanh niên Xung phong…Ngoài ra, chính quyền địa phương cũng sẽ hỗ trợ tìm địa điểm buôn bán thuận lợi cho bà con, không phải mất tiền thuê mặt bằng. Kết quả khảo sát cho thấy, nếu tuân thủ đúng quy trình do Quỹ Hòa nhập và Phát triển cộng đồng, cũng như nhà cung cấp nguyên liệu hướng dẫn thì năng suất trung bình của một người bán dao động từ 50 đến 100 ổ bánh mì/ngày, mang lại nguồn thu nhập khoảng 5 đến 7 triệu đồng/tháng cho người lao động. Ngoài việc được hưởng các đặc lợi trên, nếu sau thời gian thí điểm, người lao động không đảm bảo kinh doanh hiệu quả thì chiếc xe trên sẽ được chuyển giao cho người khác khai thác. Ông Đoàn Mạnh Cường, Phó Trưởng ban chuyên trách Ban giảm nghèo, tăng hộ khá quận Gò Vấp nhìn nhận:

Theo đánh giá của nhiều người, Dự án “Xe bánh mì cộng đồng” không chỉ trao “cần câu” mà còn dạy “kỹ năng câu” nên hy vọng nhiều người sẽ nhanh chóng thoát nghèo. Quỹ Hòa nhập và Phát triển cộng đồng sẽ tiếp tục nhận danh sách lao động là những hộ hoặc cá nhân do địa phương thẩm định, chọn lọc gửi về. Danh sách này sẽ được thẩm định bởi Thường trực Ban Giảm nghèo tăng hộ khá của 24 quận huyện và Công an khu vực 24 quận huyện, dưới sự chỉ đạo, hỗ trợ của Ban Chỉ đạo Chương trình Giảm nghèo, tăng hộ khá TPHCM và Phòng PV28 - Công an TPHCM. Mục tiêu của Quỹ Hòa nhập và Phát triển cộng đồng là đến cuối năm 2013 sẽ nâng mức xe trong Dự án “Xe bánh mì cộng đồng” lên 500 xe, qua đó sẽ tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân rộng ra 24 quận, huyện tại TPHCM. Hy vọng từ những chiếc xe bánh mì nhỏ bé này sẽ mở ra cơ hội thoát nghèo bền vững cho thật nhiều người, để TPHCM nhanh chóng hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu đến cuối năm 2013, sẽ có thêm từ 8.000 - 10.000 hộ vượt chuẩn nghèo, nâng tổng số hộ vượt nghèo năm 2013 lên 17.000 - 20.000 hộ.