![]() |
| Kiểm tra mô hình xây dựng kinh tế ở Củ Chi. |
Mặc dù là TP lớn, luôn đạt tốc độ phát triển kinh tế cao trong nhiều năm, nhưng bắt tay vào xây dựng nông thôn mới, TPHCM phải đối đầu với một số thách thức như: có khoảng cách khá lớn về thu nhập và đời sống giữa cư dân nông thôn với đô thị; vị thế kinh tế nông nghiệp nông thôn ngày càng giảm. Trước những thách thức đó, vấn đề đặt ra cho chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn TP là phải làm thế nào để người dân nông thôn tại 58 xã - 5 huyện ngoại thành có được mức thu nhập cao hơn, điều kiện sống tốt hơn để bà con có thể an tâm bám đất, giữ vườn, đồng thời giữ gìn vành đai xanh, vành đai lương thực cho TP.
Để làm được việc đó, trước tiên ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới TP cần xác định được thế mạnh của mình. Đó là phương tiện sản xuất, khoa học công nghệ. Rất nhiều viện, trường, trung tâm ..đang thực hiện các công trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ cho các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp. Dù chỉ mới áp dụng các mô hình sản xuất như hoa lan, trồng rau sạch…nhưng nông nghiệp đô thị tại TP cũng có được những hiệu quả bước đầu, như mô hình trồng lan của ông Lê Văn Ngà ở xã Tân Thông Hội với thu nhập trên 15 triệu đồng/ tháng, mô hình nuôi cá ông tiên của ông Bùi Xuân Tiến, xã Thái Mỹ với thu nhập trên 5 triệu đồng/ tháng, mô hình trồng rau theo theo chuẩn VietGap của ông Bùi Văn Đình Vương xã Xuân Thới Thượng với lợi nhuận mỗi ngày gần 300 ngàn đồng… Đến 6/2011, thu nhập bình quân đầu người tại xã thí điểm xây dựng Nông thôn mới Tân Thông Hội, huyện Củ Chi đã là 25,4 triệu/ người/ năm đạt 1,36 lần so với thời điểm 2009 khi xây dựng đề án. Đánh giá về khả năng thực hiện tiêu chí tăng thu nhập, ông Trần Văn Chí, chủ tịch UBND xã Tân Thông Hội cho biết: “ Qua các giải pháp mà chúng tôi đã thực hiện được trong gần 2 năm thực hiện mô hình nông thôn mới, các chỉ tiêu phấn đấu bình quân thu nhập đầu người 27,5 triệu/người/năm vào cuối năm 2011 là khả thi và đạt được mục tiêu mà đề án chúng tôi đã đề ra”.
Tuy nhiên, để thu nhập người nông dân được nâng cao một cách bền vững, thì việc phát huy thế mạnh nông nghiệp đô thị cần phải được quan tâm đầu tư nhiều hơn. Xác định vị trí của nền nông nghiệp đô thị TP, ông Lê Huy Ngọ, Nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, thành viên ban chỉ đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới Trung Ương khẳng định: “Nói về nông nghiệp TP thì có nhiều vấn đề như kết nối được nông dân - khoa học - doanh nghiệp và thị trường, kết nối thành phố và khu vực, phát triển nông nghiệp theo một chuỗi giá trị, hỗ trợ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từ quả trứng đến củ khoai... Đấy chính là nông nghiệp TP, nghĩa là mình làm thì ít nhưng mình có thể thu gom, chế biến ra rồi tăng giá trị hàng hóa lên gấp 3 lần. Như thế là nông nghiệp TP”.
![]() |
|
Bà Nguyễn Thị Bảy (ấp 3, xã Tân Thạnh Tây, H.Củ Chi) có thu nhập |
Trong thực tế, mô hình nông nghiệp đô thị theo hướng liên kết chuỗi giá trị cũng đã được nhiều doanh nghiệp đưa vào thực hiện với qui mô lớn như các sản phẩm trứng gà Ba Huân, thịt heo Vissan…đã thu về những thành quả nhất định. Các doanh nghiệp này đều có điểm chung là phát huy được thế mạnh về công nghệ và thị trường. Có thể sản phẩm có nguồn gốc từ trang trại của bản thân các doanh nghiệp chỉ là một phần nhỏ trong chuỗi các sản phẩm mà họ phân phối, nhưng những sản phẩm này được xem là hình mẫu, là tiêu chuẩn cho sản phẩm của các cơ sở liên kết mà họ thu về.
Ở các qui mô nhỏ hơn, người nông dân cũng có thể thực hiện mô hình nông nghiệp đô thị theo hướng liên kết chuỗi. Như trường hợp anh Trương Trung Cường, nuôi cá kiểng tại xã Tân Nhựt huyện Bình Chánh. Với thị trường tiêu thụ mở rộng từ bắc tới nam, số lượng cá nuôi trong 3 hecta mặt nước mà anh đang trực tiếp canh tác vẫn chưa thể chủ động được nguồn hàng. Vì thế từ nhiều năm nay, anh đã thực hiện liên kết với một số hộ tại Cần Thơ, Đồng Tháp, Long An bằng cách cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật, và bao tiêu đầu ra sản phẩm, nhờ thế mà anh có thể chủ động được nguồn hàng, kinh tế gia đình cũng ngày càng được cải thiện. Trao đổi về hiệu quả của mô hình liên kết này anh cho biết: “Do nhu cầu sản xuất và yêu cầu của khách hàng ngày càng nhiều nên tôi cần nhiều mô hình liên kết như thế để mình có đầu vào ổn định mà có lượng sản phẩm bán ra thị trường, kéo theo đó thu nhập của người dân cũng cao hơn. Người dân nuôi cá cảnh cũng đỡ cực hơn nhiều hơn vì nếu nuôi tôm, nuôi cá”.
Tại các xã nông thôn mới, bên cạnh các chính sách hỗ trợ người dân nâng cao thu nhập theo phương châm lấy ngắn nuôi dài, ban quản lý xây dựng nông thôn mới các xã cũng xác định cho mình hướng phát triển nông nghiệp chủ lực, trên cơ sở ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ tạo nên thế mạnh của từng vùng. Từ đó nâng dần mức thu nhập của người nông dân. Nhận thức được mục tiêu nâng cao thu nhập cho người nông dân bằng việc ứng dụng khoa học công nghệ kết hợp phát huy thế mạnh nông nghiệp đô thị, để phát triển sản xuất nông nghiệp tại xã, ông Phạm Tuấn Anh, phó ban xây dựng cơ bản, thường trực ban quản lý đề án nông thôn mới xã Xuân Thới Thượng, huyện Hóc Môn khẳng định: “Định hướng tới đó là có kế hoạch phối kết hợp với các chi cục, Chi cục phát triển nông thôn, bảo vệ thực vật, trung tâm khuyến nông, trung tâm hỗ trợ nông nghiệp của TP, các cơ quan chức năng chuyên môn, cán bộ huyện đến hỗ trợ, tác động định hướng cho người dân tham gia sản xuất theo chương trình Vietgap; phối kết hợp với các HTX NN dịch vụ cây trồng bao tiêu sản phẩm đầu vào - đâu ra cho nông dân và xã viên. Chúng tôi cũng tổ chức tập huấn, chuyển giao KHKT và đề nghị trung tâm hỗ trợ nông nghiệp TP in logo, công nhận nhãn hiệu, quảng bá sản phẩm, để cung cấp cho các siêu thị hoặc các công ty”.
Nhưng để thực hiện nông nghiệp đô thị theo hướng liên kết, phát huy thế mạnh công nghệ, đòi hỏi nông dân cũng như các doanh nghiệp ngoài những nguồn lực tại chỗ như đất đai, lao động,… cần phải có được nguồn vốn tương đối lớn, thời gian đầu tư dài. Vì vậy. rất cần những chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp về nguồn vốn, lãi vay.. để tạo động lực cho người nông dân cũng như các nhà đầu tư quan tâm đến nông nghiệp. Trao đổi về chính sách đầu tư cho nông nghiệp TP, ông Lê Minh Trí, Phó chủ tịch UBND TPHCM đúc kết: “Vấn đề vốn là phải có cơ chế hỗ trợ của TW, của chính phủ cho DN đầu tư vào nông nghiệp và người nông dân làm sao tiếp cận được ngồn vốn. Thứ hai là ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp về vay trung hạn trở lên, đặc biệt những dự án đầu tư công nghệ sinh học, công nghệ cao ứng dụng cho nông nghiệp, thúc mạnh mọi nguồn lực đầu tư của xã hội vào đây, coi như một lĩnh vực hấp dẫn. Muốn hấp dân thì phải có lợi, có chính sách mới mong thu hút được nguồn lực này. Khi đã kéo được các DN mạnh đầu tư vào đây sẽ góp phần chuyển đổi và nhanh chóng đạt được mục tiêu nông thôn mới của chúng ta”.
Có thể thấy vấn đề tăng thu nhập cho người nông dân trong quá trình xây dựng nông thôn là một vấn đề khó. Nó đòi hỏi không chỉ nỗ lực của mỗi hộ nông dân, hay mỗi xã mà còn cần cả một chính sách đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp của TP. Phát huy thế mạnh nông nghiệp đô thị, có những chính sách khuyến khích đầu tư, sao cho người dân, doanh nghiệp thấy được lợi ích, tiềm năng của mình…là những chủ trương cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp đồng thời nâng mức thu nhập của người dân nông thôn.


