Tin tứcTrong không khí đầy cảm xúc của những ngày tháng 4 lịch sử, Đài Tiếng nói nhân dân TPHCM đã có buổi tọa đàm với những nhà văn đã trưởng thành từ quân đội, cả những người trẻ đã từng lớn lên trong thời kì đất nước đổi mới và cây bút trẻ đang cảm nhận hơi thở cuộc sống đương đại hiện nay, để cùng nghe họ chia sẻ những cảm xúc của mình trong những ngày tháng Tư và trách nhiệm của người cầm bút với thời cuộc.
Tham gia buổi tọa đàm có nhà văn Trần Văn Tuấn – Phó Chủ tịch Hội nhà văn TPHCM, nhà thơ Phạm Sỹ Sáu – nhà thơ quân đội và nhà thơ Phan Hoàng – người có cơ hội đi thăm nhiều địa chỉ đỏ, có nhiều tác phẩm đóng góp cho sự phát triển văn học thành phố.
* Thưa nhà thơ Phạm Sỹ Sáu, là nhà thơ quân đội, có nhiều tác phẩm viết về đề tài người lính được bạn đọc đón nhận, trong anh chắc có nhiều tình cảm cho những ngày tháng Tư lịch sử này?
- Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu: Tôi là lứa trưởng thành sau ngày đất nước thống nhất, có thể gọi là lứa thứ nhất sau ngày đất nước thống nhất, lúc đó tôi chỉ khoảng 19 đôi mươi, và nay đã 60 tuổi, tức là cũng bước qua 40 năm. Những cảm xúc ban đầu còn tươi rói nhưng hình như độ phát triển xã hội có vẻ chậm lại. Những ngày này, mình vừa háo hức chờ đợi, vừa trăn trở về những bước tiến của đất nước trong quá trình 40 năm đó.
* Thế còn nhà thơ Phan Hoàng thì sao? Thế hệ nhà thơ 7x của thành phố?
- Nhà thơ Phan Hoàng: Thật sự tôi cũng không phải là người làm thơ mang tính chất là thơ thời sự, không làm thơ theo dạng nhật kí. Ví dụ như tôi viết về biển đảo chẳng hạn thì không phải đến khi có sự kiện mà dường như đề tài đã thường trực trong tôi, nhưng đúng thời điểm ấy thì nó bật ra ở chiều kích khác. Ở tôi có độ lắng nhất định, độ chiêm nghiệm nhất định và trải qua thời gian.
* Nhân anh Phan Hoàng nói về đề tài biển đảo, đề tài biên giới, chiến tranh Cách Mạng thì tôi thấy hiện nay các bạn viết trẻ, tôi tạm gọi những bạn nhà văn 8x, 9x là những bạn viết trẻ - thì viết không nhiều về đề tài này. Tôi xin hỏi nhà văn Trần Văn Tuấn, người có rất nhiều những tác phẩm viết về đề tài biển đảo, theo anh tại sao như vậy?
- Nhà văn Trần Văn Tuấn: Có điều tôi muốn nói là thời kì nào thì văn hóa ấy. Xu hướng hội nhập của mình là không thể không tránh khỏi, mà văn hóa chúng ta cũng cần phải hội nhập. Cho nên đề tài "hot" như đề tài đồng tính, viết về hôn nhân trẻ, về tình yêu thì họ sắc sảo, thành công hơn. Nhưng riêng đề tài chiến tranh cách mạng đòi hỏi với người trẻ thì tôi cho rằng hơi quá, đó là chiếc áo hơi rộng với người trẻ. Thật sự thì không cần phải nhúng vào nước sôi để biết nóng như thế nào nhưng thật ra thì với đề tài chiến tranh cách mạng thì ít nhất ra người ta cần có cảm nhận về lịch sử, về thời cuộc và về chiều sâu tâm hồn.
Đề tài thời sự như hiện nay như vấn đề biển đảo, bảo vệ tổ quốc thì người trẻ thể hiện một cách năng động hơn, thể hiện lòng yêu nước hết sức nồng nhiệt. Chúng tôi cũng chỉ mong muốn giới trẻ bám sát được vấn đề an ninh quốc phòng, biển đảo, thông qua đó gợi mở đề tài chiến tranh cách mạng đi vào chiều sâu đích thực của nó chứ không phải là chiều sâu không có lối ra.
* Vậy có phải do bản thân mỗi người thiếu sự chiêm nghiệm cần thiết?
- Nhà thơ Phạm Sỹ Sáu: Trong quá khứ 40 năm vừa qua có những thông tin chúng ta không được làm rõ. Ví dụ như chiến tranh biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc đã bị lãng quên, trên một thông tin chung thì 2 cuộc chiến tranh này không được nhắc nhở nhiều. Chính điều đó làm người ta mất một lổ hỏng của quá khứ. Người ta không có lịch sử để tiến tới một tương lai tốt đẹp. Người ta nhìn vào cuộc sống đổi thay thấy có đổi thay thật nhưng nhìn qua các nước bạn chung quanh thì chúng ta đang bước những bước cực kì chậm. Thì điều đó là nỗi đau, là suy tư của những người trẻ. Một người có tâm huyết, người ta sẽ nghĩ về đất nước, về dân tộc như thế nào. Giống như biển đảo, bản thân mỗi người đều có tấm lòng yêu đất nước nhưng mà để thể hiện ra nó thành một niềm tin, thành nỗi trăn trở là chuyện không phải dễ dàng. Để viết biển đảo thật hay, không phải là những câu hô hào khẩu hiệu mà thực tế là máu thịt, phải được nói bằng tiếng lòng. Nhưng tiếng lòng này không thoải mái lắm, chính vì vậy mà làm người ta cảm thấy e dè về các vấn đề chính sự, thời sự. Còn về cuộc sống thì người ta đang va đập và đang lăn lộn với nó, hòa mình với nó nên người ta thoải mái suy nghĩ và trăn trở về những điều mình đang sống. Dĩ nhiên trong điều đó người ta có gửi gắm tâm tư, tình cảm của mình đối với đất nước.
Truyện dài "Hạt hòa bình" (Tác giả Minh Moon, giải ba cuộc vận động sáng tác văn học tuổi 20 lần V). Ảnh: giadinhbook
* Song, tôi vẫn cho rằng các bạn viết trẻ hiện nay vẫn đang đa dạng về đề tài viết của mình nếu như họ đậm đà về đề tài đời sống hiện đại những vẫn có những tác phẩm như truyện dài "Hạt hòa bình", hay các truyện ngắn về đề tài xã hội hiện nay?
- Nhà văn Trần Văn Tuấn: Đúng như vậy. Văn học trẻ của những người trẻ bây giờ có sự khác biệt so với lớp sáng tác trước đó. Đề tài về đời sống hiện đại họ đưa vào tác phẩm của họ mới hơn, độc đáo hơn, thể hiện mình thành thật hơn, tự nhiên hơn, hết sức nỗ lực hơn để chứng tỏ mình trong thời buổi hội nhập toàn cầu. Cho nên có khi chúng ta cũng nhận thấy có một vài điểm hao hao văn hóa Hàn Quốc, văn hóa phương Tây. Sự hội nhập tự nhiên thôi nên đó cũng là điều không thể tránh khỏi. Họ khai thác nội tâm hết sức đa chiều. Trước đây, ở những người viết cũ thì họ viết về đề tài xã hội nhiều hơn, ngay cả sự đau khổ, hy vọng cũng thể hiện hết sức tự nhiên.
- Nhà thơ Phan Hoàng: Các nhà văn trẻ mỗi người đều có trách nhiệm của mình với trang viết, trách nhiệm với người công dân. Không những về tình yêu đôi lứa hoặc những đề tài trong gia đình nhưng các cây bút đã biết vươn tầm ra. Họ đã phản ánh được đời sống của hơi thở đương đại. Tôi cho rằng cho đến bây giờ vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào có hệ thống một cách sâu sắc, tổng quát về các thế hệ các nhà văn trẻ từ sau năm 1975 đến bây giờ. Đó là thiếu sót trong đời sống phê bình của chúng ta. Tôi thấy giới trẻ càng ngày càng ý thức khi mà họ có điều kiện thì họ càng có trách nhiệm với đất nước.
# Trong kỳ 1 của buổi tọa đàm này, chúng ta cũng đã phần nào khơi gợi được đời sống văn học của những người viết trẻ hiện nay ở thành phố. Cũng còn nhiều trăn trở, còn nhiều suy tư về văn học trẻ thành phố sau 40 năm phát triển của đất nước. Chúng ta sẽ cùng tiếp tục làm rõ hơn những vấn đề còn gút mắc và những điểm sáng của văn học thành phố, sự kế thừa phát huy truyền thống của những người viết trẻ thành phố trong kì sau của tọa đàm. Mời bạn đọc xem tiếp kỳ 2.
