Tin tứcĐầu tháng 5, nhiều địa phương từ miền núi, trung du đến đồng bằng ghi nhận mưa đá xuất hiện liên tiếp, được đánh giá là hiện tượng hiếm gặp.
Mưa đá dồn dập ở các địa phương là hiếm gặp - Ảnh: 24h
Những ngày gần đây, dông, lốc, sét và mưa đá đã gây thiệt hại tại nhiều tỉnh ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, trong đó khu vực miền núi phía Bắc chịu ảnh hưởng rõ rệt.
Theo số liệu và báo cáo từ các địa phương, riêng chiều tối và đêm 2/5, dông, lốc, mưa đá xảy ra tại Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hà Nội.
Đến chiều tối và đêm 3/5, Nghệ An và Hà Tĩnh cũng ghi nhận dông lốc, sét kèm mưa đá.
Nhiều trận mưa đá có viên đá lớn như quả trứng, gây thiệt hại cho hoa màu, thậm chí làm vỡ kính ô tô ở một số nơi.
Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, mưa dông, lốc sét trong thời kỳ giao mùa ở miền Bắc, nhất là tháng 4, tháng 5 và giai đoạn tháng 9-10, không phải hiện tượng bất thường.
Tuy nhiên, việc mưa đá xuất hiện tập trung trên cả miền núi, trung du và đồng bằng vào đầu tháng 5 là điều hiếm gặp.
Ông Hưởng cho hay mưa đá kích thước lớn, có hạt cỡ quả trứng gà hoặc bóng tennis tại Phú Thọ, Thái Nguyên trong những ngày qua có thể liên quan đến trạng thái nóng ẩm kéo dài, ban ngày có nắng, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển.
Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000 m, trong khi phía bắc có khối không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ.
Vào buổi chiều, nhiệt độ tăng khiến khối không khí nóng ẩm bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển nhanh theo chiều thẳng đứng.
Trong môi trường bất ổn định lớn, dòng khí đi lên mạnh giữ các khối băng trong mây dông lâu hơn, làm chúng tiếp tục lớn trước khi rơi xuống.
Nếu các hạt đá tan hết trước khi chạm đất sẽ tạo thành mưa bình thường, còn không tan kịp sẽ gây mưa đá.
Về xu thế thời tiết, chuyên gia khí tượng thủy văn nhận định khả năng rất cao xuất hiện El Nino, ở mức 80-90%, từ giữa năm 2026; hiện tượng này có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm, với xác suất 20-25%, và kéo dài sang năm 2027.
Trong năm nay, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn trung bình, còn mưa và bão ít hơn.
Dù vậy, dông, lốc, mưa đá trong thời kỳ chuyển mùa và mưa lớn cục bộ vẫn có thể xuất hiện nhiều.
Mưa lớn cục bộ với cường độ cao trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, nhất là ở miền núi và nơi địa hình dốc.
Cục Khí tượng thủy văn cho biết không phải cơn dông nào cũng có mưa đá, khi tần suất dông kèm mưa đá chỉ chiếm trên dưới 10%.
Người dân có thể nhận biết nguy cơ mưa đá qua một số dấu hiệu như ban ngày xuất hiện dông mạnh, mây đen kịt; ban đêm có sấm sét, gió đang thổi đều bỗng lặng đi, trời lạnh đột ngột.
Theo các chuyên gia, dự báo sớm mưa đá rất khó do hiện tượng này thường chỉ xuất hiện trong các cơn dông mạnh, đi kèm mưa rào cường độ lớn và kéo dài trong thời gian ngắn.
Khả năng dự báo chính xác khu vực có mưa đá từ sớm hiện vẫn rất hạn chế. Cơ quan khí tượng hiện chủ yếu dựa vào sự phát triển của mây dông để cảnh báo trước khoảng 1-2 giờ.
Ở Việt Nam, mưa đá có thể xảy ra tại hầu hết các địa phương. Hiện tượng này thường gặp hơn ở vùng núi hoặc khu vực giáp biển, giáp núi, trong khi đồng bằng ít xuất hiện hơn.
Nam Bộ cũng có thể quan sát thấy mưa đá vào giai đoạn chuyển từ mùa khô sang mùa mưa, nhưng chủ yếu là mưa đá nhỏ.
Mưa đá thường hình thành vào thời kỳ chuyển tiếp từ mùa lạnh sang mùa nóng, như các tháng 4, 5, 6, hoặc từ mùa nóng sang mùa lạnh, như tháng 9, 10 và 11.
Đây là giai đoạn xảy ra sự giao tranh mạnh giữa các khối không khí có tính chất trái ngược, tạo ra vùng đối lưu mạnh gây mưa rào, dông lớn và kèm mưa đá.
Cơ quan khí tượng lưu ý miền Bắc đang trong thời kỳ chuyển mùa, khi không khí lạnh yếu và khối không khí nóng do vùng áp thấp phía Tây tạo ra thường xuyên tranh chấp.
Sự chênh lệch nhiệt giữa các khối khí khiến khí quyển bất ổn, thuận lợi cho mây dông phát triển mạnh, dễ gây mưa dông và lốc.
Những hiện tượng này diễn ra trong thời gian ngắn nhưng có thể kèm gió giật mạnh, mưa đá, lốc xoáy, làm tốc mái nhà, gãy đổ cây cối và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sản xuất.
Người dân được khuyến cáo theo dõi sát diễn biến thời tiết, hạn chế ra ngoài khi có dông, đồng thời chủ động gia cố nhà cửa và phương tiện để giảm rủi ro.
