Tin tứcTại phiên thảo luận tổ ngày 5/11, nhiều đại biểu tập trung góp ý các quy định liên quan nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập được coi là “xương sống” trong cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng.
Về phạm vi đối tượng trong khu vực doanh nghiệp Nhà nước, đa số ý kiến tán thành mở rộng trách nhiệm kê khai từ doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước sang cả doanh nghiệp mà Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
Nhiều đại biểu cho rằng với vai trò chi phối, quyền lực và lợi ích kinh tế của Nhà nước tại các doanh nghiệp này là rất lớn, nên việc kiểm soát tài sản, thu nhập của đội ngũ quản lý ở đây là cần thiết.
Bên cạnh đó, cũng có ý kiến đề nghị giữ như quy định hiện hành hoặc bổ sung theo hướng chỉ yêu cầu kê khai đối với người đại diện phần vốn Nhà nước ở doanh nghiệp mà Nhà nước nắm dưới 50% vốn. Một số đại biểu đề nghị làm rõ đối tượng kê khai trong trường hợp doanh nghiệp có người nước ngoài tham gia quản lý, điều hành để bảo đảm tính khả thi và không chồng chéo.
Giải trình trước Quốc hội, Thanh tra Chính phủ cho rằng, để đáp ứng yêu cầu phòng, chống tham nhũng và thống nhất với Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh, việc quy định nghĩa vụ kê khai đối với những người được giao quản lý, điều hành doanh nghiệp mà Nhà nước nắm trên 50% vốn điều lệ là phù hợp.
Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ quy định cụ thể các trường hợp phải kê khai tại doanh nghiệp Nhà nước, gồm: người đại diện chủ sở hữu trực tiếp, người đại diện phần vốn Nhà nước và một số chức danh, chức vụ chủ chốt; không áp dụng với người nước ngoài hoặc người thuộc khu vực ngoài Nhà nước.
Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, chỉnh lý theo hướng quy định rõ đối tượng kê khai từ cấp phó trưởng phòng và tương đương trở lên. Với chức danh trong doanh nghiệp Nhà nước, người đại diện phần vốn Nhà nước việc kê khai sẽ thực hiện theo quy định chi tiết của Chính phủ.
Về ngưỡng giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai và kê khai bổ sung, phần lớn ý kiến đồng tình với đề xuất nâng mức kê khai lần đầu và hằng năm từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng và khoản tài sản, thu nhập biến động trong năm phải kê khai bổ sung từ 300 triệu đồng lên 1 tỉ đồng.
Không ít đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ của việc “nhảy bậc” này cũng như mối tương quan giữa hai ngưỡng. Một số ý kiến cho rằng giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai từ 150 triệu đồng chưa thực sự “ăn khớp” với ngưỡng kê khai bổ sung 1 tỉ đồng/năm, dễ gây vướng mắc trong tổ chức thực hiện.
Có đại biểu đề nghị bổ sung “tài sản số” vào danh mục kê khai; làm rõ cách xác định “tổng thu nhập giữa hai lần kê khai” và yêu cầu quy định rõ, chi tiết hơn loại tài sản phải kê khai, gồm tài sản gắn liền với đất, tài sản đứng tên chung của vợ, chồng, con chưa thành niên.
Thanh tra Chính phủ giải trình, việc điều chỉnh các ngưỡng giá trị trên căn cứ chủ yếu vào hai yếu tố: từ năm 2018 đến nay, Nhà nước đã ba lần tăng lương cơ sở và quy mô, điều kiện kinh tế - xã hội phát triển gấp gần ba lần, mặt bằng giá cả biến động mạnh so với thời điểm ban hành luật hiện hành. Trong bối cảnh đó, giữ nguyên ngưỡng kê khai 50 triệu đồng, 300 triệu đồng sẽ không còn phù hợp thực tế và dễ dẫn đến dàn trải, khó kiểm soát trọng tâm.
Theo cơ quan soạn thảo, mức 150 triệu đồng áp dụng chung cho ba hình thức kê khai: kê khai lần đầu, kê khai hằng năm, và kê khai phục vụ công tác cán bộ (bổ nhiệm, điều động…). Còn ngưỡng 1 tỉ đồng chỉ áp dụng cho kê khai bổ sung nhằm theo dõi biến động lớn về tài sản, thu nhập và làm căn cứ xác minh khi việc giải trình không hợp lý.
Hai ngưỡng này được đánh giá là thống nhất trong mục tiêu tập trung kiểm soát các biến động giá trị lớn, có nguy cơ gắn với tham nhũng, lợi ích bất minh.
Liên quan đề xuất đưa “tài sản số” vào diện phải kê khai, Thanh tra Chính phủ cho biết hệ thống pháp luật hiện hành về loại tài sản này vẫn chưa đầy đủ, khung pháp lý chưa rõ ràng, nên chưa đưa nội dung này vào dự thảo. Cơ quan này khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu khi có đủ căn cứ pháp lý để tránh tình trạng luật khó khả thi hoặc chồng chéo với các luật chuyên ngành khác.
Về khái niệm “tổng thu nhập giữa hai lần kê khai”, dự thảo giữ nguyên như luật hiện hành; các nội dung cụ thể sẽ được hướng dẫn chi tiết tại nghị định. Mọi tài sản thuộc quyền sở hữu của người kê khai, vợ/chồng, con chưa thành niên, gồm quyền sử dụng đất, nhà và tài sản gắn liền với đất, hoặc tài sản đứng tên chung đều thuộc diện phải kê khai.
