Tin tứcCác nhà khoa học tại Đại học Hebrew ở Jerusalem (HUJI) phát triển phương pháp cho phép ChatGPT phân tích văn bản tiếng Anh, sau đó tự tạo câu hỏi dựa trên nội dung và cách diễn đạt để đánh giá tính cách của người viết.
Ảnh minh họa: Vietnam+
Theo phóng viên TTXVN tại Israel, nhóm nghiên cứu sử dụng hai nguồn tài liệu có tính chất khác nhau để kiểm nghiệm.
Một là DSM-5, cẩm nang chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần của Hiệp hội Tâm thần Mỹ.
Nguồn còn lại là một cuốn sách về chiêm tinh học, được chọn làm đối chứng vì các đặc điểm tính cách gắn với cung hoàng đạo chưa có cơ sở khoa học được kiểm chứng.
Nhóm nghiên cứu sử dụng GPT-4 để tạo hai bộ câu hỏi đánh giá tính cách. Với DSM-5, hệ thống dựa trên các mô tả về rối loạn nhân cách để tạo những phát biểu mà người tham gia đánh giá theo thang điểm từ 1 đến 5.
Chẳng hạn, từ mô tả về rối loạn nhân cách hoang tưởng, AI tạo ra các phát biểu liên quan đến việc nghi ngờ động cơ của người khác hoặc khó tin tưởng mọi người.
Bộ câu hỏi còn lại được tạo từ sách chiêm tinh, dựa trên cách tài liệu này gán các đặc điểm tính cách cho từng cung hoàng đạo.
Sau đó, 600 người tham gia trả lời hai bộ câu hỏi cùng với BFI (Big Five Inventory), một công cụ được sử dụng rộng rãi để đánh giá tính cách theo mô hình “Năm yếu tố lớn”.
Kết quả cho thấy bộ câu hỏi dựa trên DSM-5 có tính nhất quán nội tại cao. Những đặc điểm thường có mối tương quan trong thực tế, như tính phụ thuộc và xu hướng né tránh, cũng có xu hướng tương quan trong câu trả lời của người tham gia.
Kết quả này tương đồng với BFI, cho thấy các câu hỏi do AI tạo ra có khả năng phản ánh một số mô hình tâm lý thực tế.
Ngược lại, bộ câu hỏi dựa trên chiêm tinh có mức độ nhất quán yếu hơn giữa các đặc điểm.
Đáng chú ý, ChatGPT còn có thể dự đoán kết quả khảo sát của nhóm người trước khi họ thực hiện bài trắc nghiệm tính cách.
Với cả hai bộ câu hỏi, AI dự đoán khá chính xác mức trả lời trung bình của toàn nhóm cũng như mối tương quan giữa các câu hỏi.
Tiến sĩ Rotem Monsa, thành viên nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh kết quả này không có nghĩa ChatGPT “hiểu” tâm lý con người theo cách con người hiểu.
Tuy nhiên, do được đào tạo trên khối lượng văn bản khổng lồ, mô hình có thể học các quy luật thống kê trong ngôn ngữ và qua đó nắm bắt một số cấu trúc, mối liên hệ liên quan đến tính cách.
Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp này trong tương lai có thể hỗ trợ đánh giá bệnh nhân, chẩn đoán hoặc điều trị tâm lý.
Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu và sự kiểm chứng của các chuyên gia trước khi có thể áp dụng trong thực tế.
Các nhà khoa học cũng lưu ý phần lớn dữ liệu đào tạo của các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay là tiếng Anh và có nguồn gốc từ các nền văn hóa phương Tây.
Do đó, kết quả có thể thay đổi khi áp dụng cho những ngôn ngữ và cộng đồng văn hóa khác.
AI cũng có nguy cơ tạo ra câu hỏi mang định kiến văn hóa, gây kỳ thị hoặc dẫn đến cách diễn giải tâm lý sai lệch.
Nghiên cứu của HUJI cho thấy AI có thể không sở hữu “kiến thức tâm lý” theo nghĩa truyền thống nhưng, thông qua lượng ngôn ngữ khổng lồ đã học, có khả năng nắm bắt một số quy luật về cách con người suy nghĩ, hành xử và thể hiện tính cách qua ngôn ngữ.