Tin tứcViệt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành điểm đến hấp dẫn của các dự án trung tâm dữ liệu và hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, cơ hội đó chỉ có thể được hiện thực hóa khi chúng ta có một hệ thống năng lượng đủ mạnh, đủ ổn định, đủ thông minh và đủ bền vững để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của các ngành công nghệ cao.
Đáng chú ý, bài toán nhu cầu năng lượng đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao không chỉ cần đến nhiệt điện, thủy điện hay các nguồn năng lượng truyền thống khác mà còn cần đến sự đóng góp của những nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Ông Trần Quốc Tâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM, cho biết thêm: “Hiện nay công nghệ thu hoạch điện từ mặt trời và điện từ gió đang rất phát triển. Có thể thấy công nghệ ngày càng trưởng thành, giá thành cũng ngày càng giảm. Vấn đề còn lại là đẩy nhanh khai thác hai nguồn năng lượng này để đảm bảo an ninh năng lượng trong thời gian sắp tới, bên cạnh những nguồn năng lượng đã hết dư địa phát triển như thủy điện.”
Một vấn đề thời gian gần đây đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của người dân và xã hội khi chi phí tiền điện gia tăng, đó là việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng tại hộ gia đình. Ông Phan Quang Vinh – Phó ban Kinh doanh Tổng công ty Điện lực TPHCM, cho biết, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại TPHCM hiện đạt 1.928 MWp, chiếm 21,6% công suất hệ thống điện; tổng sản lượng phát trung bình hàng tháng là 231,3 triệu kWh, chiếm 4,4% sản lượng thương phẩm. Ông cũng cho rằng về chính sách, quy định đang được cởi mở rất nhiều đối với điện mặt trời mái nhà do người dân lắp đặt.
“Các tổ chức, cá nhân chỉ cần thực hiện thông báo, đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà cho UBND cấp xã theo quy định tại Nghị định số 243 của Chính phủ. Trong vòng 10 ngày nếu UBND cấp xã không có phản hồi thì chúng ta mặc định là được lắp đặt sử dụng. Việc thông báo này giúp các cơ quan nhà nước hoạch định chính sách, và với EVN thì việc này giúp chúng tôi lập quy hoạch phát triển và kế hoạch vận hành hệ thống điện.”
Mặc dù Việt Nam không thiếu tài nguyên năng lượng, công nghệ đã trưởng thành và sẵn sàng, nhưng điều chúng ta cần lúc này là một hệ thống chính sách và cơ chế thị trường đủ mạnh để năng lượng tái tạo phát triển nhanh, bền vững và hiệu quả. Đó cũng là điều mà GS.TS Võ Xuân Vinh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, thuộc Đại học Kinh tế TPHCM, băn khoăn: “Một trong những điều khiến các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực năng lượng e ngại là rủi ro cao về công nghệ. Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng cần đảm bảo các dự án này phải bán được sản phẩm ra ngoài thị trường. Đơn cử như với điện gió ngoài khơi, chi phí đầu tư rất cao nên họ cần bán được cho điện lưới quốc gia.”
Tại Hội thảo “An ninh năng lượng đến năm 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng”, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt – Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hướng xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, tự chủ và bền vững, qua đó tạo nền tảng cho phát triển các ngành công nghệ chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng nền kinh tế tri thức.
Trong đó, những lĩnh vực được Đảng và Nhà nước ưu tiên phát triển như công nghệ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, công nghệ lượng tử, Internet vạn vật, chuỗi khối (blockchain), siêu máy tính hay các trung tâm dữ liệu quy mô lớn …đều đòi hỏi một hệ thống năng lượng hiện đại, ổn định, an toàn và có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng.
Vì vậy, PGS.TS. Huỳnh Thành Đạt, nhận định: “Theo tôi, khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng không nên chỉ được hiểu là huy động thêm nguồn vốn đầu tư. Quan trọng hơn là tạo lập sự cộng hưởng giữa thể chế; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nguồn nhân lực chất lượng cao; năng lực của doanh nghiệp và hợp tác quốc tế. Khi các nguồn lực này được kết nối hiệu quả, hạ tầng năng lượng sẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển trước mắt mà còn tạo điều kiện cho các ngành công nghệ chiến lược, các ngành kinh tế mới và các mô hình tăng trưởng trong tương lai. Ở chiều ngược lại, sự phát triển của hạ tầng năng lượng cũng là điều kiện quan trọng để các thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được ứng dụng, thương mại hóa trên quy mô lớn.”
Năng lượng đang trở thành “hạ tầng của hạ tầng”. Đặc biệt, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao đang tạo ra nhu cầu rất lớn về năng lượng. Điều đó đòi hỏi chúng ta không chỉ đầu tư nhiều hơn mà còn phải đầu tư thông minh hơn, hiệu quả hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn vào những nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo, nhằm đảm bảo tăng trưởng kinh tế, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
