Tin tứcNgày 12/6, tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM tổ chức hội nghị giới thiệu điều kiện chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao. Hội nghị tập trung trao đổi các quy định mới và những vướng mắc trong quá trình hoàn thiện hồ sơ chứng nhận.
TPHCM hiện có hàng trăm nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực công nghệ, sản xuất, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, số doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ mới chỉ hơn 150 đơn vị.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, nhiều doanh nghiệp có năng lực công nghệ nhưng chưa đáp ứng yêu cầu về hồ sơ chứng minh quá trình nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ. Bên cạnh đó, việc lưu trữ tài liệu nghiên cứu và xác lập quyền sở hữu trí tuệ vẫn là những hạn chế phổ biến, ảnh hưởng đến quá trình tiếp cận các chính sách ưu đãi của Nhà nước.
Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM chia sẻ: “Việc trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ hay là doanh nghiệp công nghệ cao không phải là một thủ tục hành chính để được thực hiện ở giai đoạn cuối mà phải là một chiến lược phát triển được chuẩn bị ngay từ khi doanh nghiệp bắt đầu hình thành và nếu mà doanh nghiệp xác định được hướng đến cái mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ hoặc là doanh nghiệp công nghệ cao thì ngay từ đầu là cần phải xây dựng bộ phận như là R&D hay là bố trí cái nguồn lực cho nghiên cứu, rồi tổ chức quản lý hoạt động nghiên cứu một cách bài bản và phải lưu giữ đầy đủ các cái hồ sơ trong suốt quá trình để phát triển sản phẩm”.
Theo bà Bảo Trân, doanh nghiệp cần xây dựng bộ phận nghiên cứu phát triển, bố trí nguồn lực cho hoạt động đổi mới sáng tạo và hình thành hệ thống quản lý hồ sơ khoa học công nghệ ngay từ những giai đoạn đầu. Đặc biệt, sở hữu trí tuệ cần được xem là tài sản chiến lược của doanh nghiệp.
Từ ngày 1/7/2026, nhiều quy định mới về công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ và doanh nghiệp công nghệ cao sẽ chính thức có hiệu lực. Doanh nghiệp muốn được công nhận không chỉ cần đăng ký tên gọi phù hợp mà còn phải chứng minh có hoạt động nghiên cứu, làm chủ công nghệ, đầu tư cho nghiên cứu phát triển và tạo ra sản phẩm công nghệ. Sản phẩm đề nghị công nhận phải gắn với kết quả khoa học công nghệ được bảo hộ hoặc được cơ quan có thẩm quyền công nhận thông qua các hình thức như sáng chế, giải pháp hữu ích, bản quyền phần mềm hoặc kết quả nghiên cứu khoa học.
Ông Phan Quốc Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, hai yếu tố quan trọng nhất trong quá trình xét duyệt hồ sơ là hoạt động nghiên cứu phát triển và năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp. Ông Phan Quốc Tuấn chia sẻ: “Doanh nghiệp khoa học công nghệ là doanh nghiệp được thực hiện hoạt động nghiên cứu phát triển, diễn giải công nghệ và có năng lực hấp thu và làm chủ công nghệ, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Mình phải có hoạt động nghiên cứu phát triển và làm chủ công nghệ, hai cái yếu tố này nó quan trọng trong quá trình nhận xét hồ sơ của mình. Mình muốn hình thành sản phẩm gì mình phải có nghiên cứu chứ không phải là mình từ gia công sản phẩm lên rồi mình làm là trở thành doanh nghiệp khoa học công nghệ”.
Chia sẻ kinh nghiệm thực tế, ông Vũ Thanh Tùng, Tổng Giám đốc GreenNode thuộc VNG Group cho biết, để đáp ứng các tiêu chí doanh nghiệp công nghệ cao hay doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu về tài chính, công nghệ lõi, tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu phát triển cũng như các tiêu chí liên quan đến phát triển bền vững và bảo vệ môi trường: “Để đạt được chứng chỉ thì thứ nhất là liên quan đến tài chính. Thứ hai là liên quan đến phần rất là quan trọng, chính là phần công nghệ lõi, thứ ba là tỉ lệ mình đầu tư cho công nghệ R&D là như thế nào và cuối cùng cũng quan trọng không kém là khi kinh doanh thì mình bảo vệ môi trường như thế nào”.
TS Nguyễn Minh Sơn, Trưởng khoa Kỹ thuật máy tính, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia TPHCM cho biết hồ sơ đề nghị công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ gồm hai phần quan trọng là đơn đăng ký và hồ sơ thuyết minh kèm các tài liệu chứng minh: “Hồ sơ chúng ta có hai phần quan trọng. Phần thứ nhất là đơn đăng ký của mình và thứ hai là hồ sơ trình bày theo quy trình của Nhà nước. Trong hồ sơ kèm theo các minh chứng bổ sung kèm theo. Đối với đơn mình đề nghị là Nhà nước, tức là Sở Khoa học và Công nghệ cấp doanh nghiệp của mình đạt doanh nghiệp khoa học công nghệ với loại công nghệ nào và tên sản phẩm công nghệ đó kèm theo”.
Doanh nghiệp cần xác định rõ sản phẩm khoa học công nghệ đề nghị công nhận, đồng thời bảo đảm tên sản phẩm, giải pháp công nghệ hoặc phần mềm phải gắn với quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp và thống nhất với các tài liệu chứng minh. Điều này không chỉ giúp quá trình xét duyệt hồ sơ thuận lợi hơn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện các chính sách ưu đãi về thuế sau khi được công nhận.
Có thể thấy, hiện nay nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã sở hữu công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bỏ lỡ cơ hội được công nhận do hồ sơ chưa đầy đủ hoặc thiếu tính thuyết phục. Vì vậy, việc nắm vững quy định pháp luật, chuẩn bị hồ sơ bài bản và xây dựng chiến lược phát triển công nghệ rõ ràng sẽ là yếu tố then chốt để doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ và phát triển bền vững trong thời gian tới.