Luật Dân số - số 113/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 1/7/2026, thay thế Pháp lệnh Dân số 2003. Theo Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng, luật mới thể hiện sự chuyển đổi căn bản trong tư duy, coi dân số vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững.
Việc ban hành luật diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đối mặt nhiều thách thức như mức sinh giảm, già hóa nhanh và mất cân bằng giới tính khi sinh. Luật hướng tới duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa và nâng cao chất lượng dân số.
So với quy định trước đây, Luật Dân số 2025 tiếp cận theo vòng đời, từ trước sinh đến tuổi già. Các cặp vợ chồng có quyền quyết định số con; đồng thời khuyến khích sinh đủ hai con tại nơi có mức sinh thấp. Luật cũng nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, tăng cường bảo vệ phụ nữ, trẻ em gái và chú trọng chính sách an sinh cho người cao tuổi.
Một điểm mới là tăng phân cấp cho địa phương để chủ động áp dụng giải pháp phù hợp thực tiễn từng vùng. Chính sách cũng quan tâm tới nhóm yếu thế như đồng bào dân tộc thiểu số, người di cư, người khuyết tật, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Ngành dân số đang xây dựng kế hoạch triển khai, hoàn thiện văn bản hướng dẫn và đẩy mạnh truyền thông để đưa luật vào cuộc sống từ năm 2026. Mục tiêu dài hạn là cân bằng tỷ số giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giảm áp lực an sinh xã hội.
