Tin tứcNgày Quốc tế Phụ nữ 8/3, từ chỗ mang ý nghĩa tôn vinh và đấu tranh cho bình đẳng giới, đang dần trở thành dịp quà cáp rầm rộ, tạo áp lực tâm lý và tài chính với nhiều nam giới.
Một thanh niên mua hoa trên phố hoa Nguyễn Trãi, Hà Nội chiều 7/3 - Ảnh: VnExpress
Sáng 6/3, anh Chí Hòa, 40 tuổi, ở Hà Nội băn khoăn chưa biết chọn quà gì cho vợ khi kỷ niệm năm trước với chiếc túi "không đúng ý" vẫn còn ám ảnh.
Đến công ty, anh tiếp tục nhận tin nhắn thúc đóng quỹ liên hoan cho đồng nghiệp nữ được nghỉ nửa buổi đi chụp ảnh áo dài.
Anh Hòa cho biết các dịp lễ như Tết, Valentine rồi 8/3 nối tiếp nhau khiến anh luôn phải tính toán chi tiêu.
Danh sách những người cần quan tâm ngày càng dài, từ mẹ, vợ, con gái đến chị em, đồng nghiệp và cả cô giáo của con. "Tôi chỉ muốn dành sự quan tâm cho vợ và con gái, nhưng cứ như có một áp lực vô hình bắt tôi phải làm tròn vai với tất cả", anh nói.
Việt Nam là một trong số ít quốc gia tổ chức hai ngày tôn vinh phụ nữ quy mô lớn vào 8/3 và 20/10.
Stephen Turban, doanh nhân Mỹ sống tại Việt Nam 6 năm, nhận xét ở phương Tây, ngày này thiên về hoạt động đòi quyền lợi hơn là tặng quà. "Đến đây tôi khá ngạc nhiên khi thấy ngày này được ăn mừng và tặng quà rầm rộ", anh chia sẻ.
Ngày 8/3 vốn khởi nguồn từ phong trào đấu tranh vì quyền bình đẳng và cải thiện điều kiện lao động cho phụ nữ.
Theo chuyên gia nghiên cứu Truyền thông chính trị và Giới Ngô Hoàng Ngọc Hiệp (Học giả Chevening, Anh), sự phát triển của kinh tế thị trường đã khiến ý nghĩa này bị lệch hướng. Bà nhận định: "Quyền được bình đẳng đang dần bị thay thế bằng quyền được nhận quà".
Chuyên gia cho rằng việc tặng quà rình rang có thể là biểu hiện của "tiêu dùng phô trương" (Conspicuous Consumption), dùng vật chất để thể hiện sự tôn trọng phụ nữ, trong khi những vấn đề như bạo lực hay chênh lệch thu nhập vẫn tồn tại.
"Sự biến tướng này vừa kìm hãm sự tiến bộ của giới nữ, vừa chất thêm gánh nặng tài chính lên vai nam giới", bà Hiệp phân tích.
Dưới góc nhìn tâm lý, anh Vũ Trung Kiên, người sáng lập hệ thống KiênParenting (Hà Nội), cho rằng áp lực còn xuất phát từ những kịch bản vô thức.
Phụ nữ mong nhận quà để cảm thấy "được kết nối", còn đàn ông tặng quà nhằm chứng tỏ mình "có giá trị".
Khi món quà không như kỳ vọng, người vợ dễ tổn thương, còn người chồng rơi vào cảm giác có lỗi, thậm chí tự ái và ngừng tặng quà những năm sau.
Anh Quang Thế, kỹ sư 32 tuổi ở quận Cầu Giấy (Hà Nội), cũng từng trải qua tình huống này. "Nhiều lần chuẩn bị kỹ nhưng vợ vẫn không ưng rồi giận dỗi. Mệt mỏi quá, hai năm nay tôi thôi không tặng gì nữa", anh nói.
Nhận thấy những áp lực đó, một số phụ nữ lựa chọn từ chối quà mang tính hình thức. Chị Trần Ái Lê, 38 tuổi, làm truyền thông tại Hà Nội, cho rằng với một số đàn ông, quà tặng chỉ là cách nhanh nhất để duy trì sự yên tâm mà không cần chia sẻ việc nhà suốt 364 ngày còn lại. Vì vậy, chị không còn đặt nặng những món quà dịp lễ.
Dù vậy, nhiều phụ nữ vẫn xem quà tặng là niềm vui chính đáng. Chị Hằng Nga, 47 tuổi, ở Ninh Bình, nói hơn 20 năm kết hôn, chị có bộ sưu tập nữ trang do chồng tặng mỗi dịp này.
"Một năm chỉ có vài ngày để chồng thể hiện tình cảm, người vợ thấy vui vẻ thì gia đình cũng đầm ấm hơn", chị Nga bày tỏ.
GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP HCM), nhìn nhận 8/3 tạo ra một "ngôn ngữ ghi nhận", giúp xã hội thể hiện sự trân trọng vai trò phụ nữ.
Theo bà, bình đẳng giới không loại bỏ sự lãng mạn mà nâng những cử chỉ quan tâm thành tôn trọng thực chất. Điều quan trọng là để vật chất không lấn át ý nghĩa, bởi sự thấu cảm và san sẻ hằng ngày mới là món quà bền lâu.
Chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân, anh Vũ Trung Kiên cho biết khi hai vợ chồng cùng nhìn lại và hiểu rõ giá trị bản thân, những giận hờn dịp lễ không còn.
Trước câu hỏi đùa của vợ: "Quà của mẹ đâu?", anh chỉ tay vào ngực mình: "Đây!". Khi vợ yêu cầu "hàng đính kèm", anh bế con trai nhỏ vào lòng chị, cả nhà bật cười.
Anh đúc kết: "Khi nhận thức được giá trị bản thân và thấy đủ đầy yêu thương, chúng ta sẽ ngừng đặt gánh nặng 'chứng minh' lên món quà.
Như nhà văn Nguyễn Ngọc Tư từng nói, phụ nữ tự tại làm đẹp vì chính họ. Sống được như thế thì không phải ngồi chờ được tặng quà".
