Tin tứcDẫn số liệu thống kê của Sở GD-ĐT TPHCM, sau 1 năm sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM trở thành địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Tổng số học sinh các bậc học từ mầm non đến THPT trên toàn thành phố là 2.524.780 (mầm non: 469.846 trẻ, tiểu học: 951.312 học sinh, THCS: 762.088 học sinh, THPT: 341.534 học sinh).
Theo TS Trần Khắc Huy, Trưởng Phòng Kế hoạch - Tài chính, Sở GD-ĐT TPHCM, dựa trên mục tiêu đạt 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, thống kê các “điểm nóng” thiếu trường lớp theo từng cấp học cho thấy thành phố đang đối mặt với bài toán nan giải về cơ sở vật chất, khi giai đoạn 2026-2030 thiếu hụt 4.669 phòng học so với nhu cầu thực tế. Đáng chú ý là có 42 phường, xã trọng điểm chịu áp lực quá tải cục bộ, trong đó tình trạng thiếu phòng học diễn ra ở 3 cấp học.
Phường Phú Lợi có dân số trên 107.000 người, giáp ranh nhiều khu công nghiệp lớn như Đại Đăng, Sóng Thần 3... Sự gia tăng dân số cơ học tạo ra áp lực rất lớn về trường lớp đối với học sinh các cấp, khiến tình trạng thiếu phòng học trở nên trầm trọng. Đơn cử, Trường Tiểu học Phú Lợi có quy mô 1.200 học sinh, nhưng do thiếu phòng học nên nhà trường phải tận dụng phòng chức năng để làm lớp học và tổ chức bán trú ăn trưa làm 3 ca, khiến thời gian nghỉ ngơi của học sinh bị rút ngắn đáng kể. Các phường Trung Mỹ Tây thiếu 192 phòng học, phường Tam Bình thiếu 186 phòng, phường Phú Thọ Hòa thiếu 175 phòng, phường Thới An thiếu 132 phòng, phường An Phú Đông thiếu 129 phòng, phường An Phú và phường Tân Khánh cùng thiếu 144 phòng, phường Dĩ An thiếu 122 phòng…
Xây dựng bản đồ số
Để giải quyết bài toán “cung - cầu” giáo dục, Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM đã phối hợp Sở GD-ĐT TPHCM và các đơn vị liên quan triển khai ứng dụng công nghệ Bản đồ số (GIS) và phương pháp phân tích dựa trên dữ liệu thực chứng (Data-driven) để giải quyết bài toán quy hoạch, phát triển mạng lưới trường lớp tại khu vực siêu đô thị TPHCM trên nền tảng ứng dụng Công dân số.
Theo ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, khi các nguồn dữ liệu được tích hợp và liên thông, mỗi loại dữ liệu sẽ đóng vai trò riêng nhưng bổ trợ chặt chẽ cho nhau trong quá trình ra quyết định. Cụ thể, dữ liệu quy hoạch của Sở QH-KT TPHCM giúp xác định rõ các khu đất phù hợp về chức năng, định hướng phát triển để bố trí trường học, bảo đảm tuân thủ quy hoạch đô thị. Trên cơ sở đó, dữ liệu đất đai cho phép xác định nhanh hiện trạng sử dụng đất, chủ sử dụng, tình trạng pháp lý, từ đó rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, đồng thời hỗ trợ tính toán phương án thu hồi, bồi thường với đơn giá phù hợp.
Song song đó, dữ liệu dân cư từ Công an TPHCM (đặc biệt là phân bố theo độ tuổi, mật độ dân số, biến động dân cư theo không gian) giúp dự báo chính xác nhu cầu học sinh tại từng khu vực, từng giai đoạn. Đây là cơ sở quan trọng để tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc không đồng bộ, dẫn đến nơi thiếu trường lớp, nơi dư thừa công suất. Bổ sung cho các yếu tố trên, dữ liệu của ngành giáo dục (quy mô trường, tiêu chuẩn diện tích, mô hình tổ chức, định hướng phát triển giáo dục…) sẽ giúp xác định loại hình trường học phù hợp, như trường công lập, ngoài công lập, liên cấp hay chuyên biệt, bảo đảm đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
“Đặc biệt, khi dữ liệu được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên, hệ thống sẽ phản ánh kịp thời các biến động như khu dân cư mới, thay đổi quy hoạch hoặc gia tăng dân số cơ học. Điều này giúp ngành giáo dục và các cơ quan liên quan chủ động điều chỉnh kế hoạch đầu tư, phân bổ nguồn lực hợp lý, thay vì xử lý bị động khi đã phát sinh quá tải”, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM Nguyễn Trần Phú Thịnh nhấn mạnh.