Tin tứcTừ năm 2016, cùng làn sóng Cách mạng công nghiệp 4.0, Việt Nam đã tăng tốc xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin. Internet băng rộng phủ rộng khắp, 4G và 5G trở thành hạ tầng thiết yếu.
Làm chủ dữ liệu: Đòn bẩy chiến lược cho khát vọng Việt Nam số - Ảnh: SGGP
Theo báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google, Temasek và Bain & Company, kinh tế số Việt Nam dự kiến đạt tổng giá trị giao dịch (GMV) 39 tỷ USD vào năm 2025, duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực.
Sự bùng nổ của thương mại điện tử, mạng xã hội, ngân hàng số và dịch vụ trực tuyến đã tạo ra khối lượng dữ liệu khổng lồ.
Tuy nhiên, đi cùng với tăng trưởng nóng là những bất cập: dữ liệu thiếu chuẩn hóa, thiếu cơ chế xác thực và “làm sạch”, dẫn đến tình trạng nhiễu loạn thông tin, thật – giả lẫn lộn.
Các vụ rò rỉ dữ liệu trên nền tảng tài chính, y tế thời gian qua cho thấy nguy cơ hiện hữu.
Tấn công phishing, ransomware và đặc biệt là công nghệ AI deepfake giả mạo khuôn mặt, giọng nói đang tạo ra những “cái bẫy số” tinh vi. Khi niềm tin bị xói mòn, kinh tế số sẽ chịu tác động trực tiếp.
Việc xác thực dữ liệu theo thời gian thực đã được thử nghiệm trên nền tảng Blockchain quốc gia - Ảnh: SGGP
Dữ liệu, nếu không được quản trị đúng cách, có thể trở thành rủi ro thay vì nguồn lực.
Nhận diện rõ điều đó, Việt Nam đã sớm xác lập tầm nhìn chiến lược. Việc xây dựng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia từ năm 2023 là bước đi quan trọng nhằm kết nối, đồng bộ và bảo đảm an toàn cho các cơ sở dữ liệu ngành, địa phương.
Đây không chỉ là kho lưu trữ mà còn là “bộ não” điều phối, chia sẻ dữ liệu có kiểm soát trên quy mô toàn quốc.
Năm 2025 đánh dấu bước hoàn thiện thể chế với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15, hiệu lực từ 1/1/2026), khẳng định cam kết bảo vệ quyền con người trên không gian số, tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Cùng với đó, Luật Công nghiệp công nghệ số (hiệu lực từ 1/1/2026) chính thức xác lập dữ liệu là một loại tài sản, mở đường cho các ngành mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và tài sản số phát triển.
Trên nền tảng pháp lý này, mục tiêu không chỉ là quản lý dữ liệu mà còn hình thành ngành công nghiệp dữ liệu.
Điều đó đòi hỏi chuyển từ tư duy “khai thác thô” sang “chế biến sâu”, xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh từ thu thập, chuẩn hóa, dán nhãn đến phân tích và thương mại hóa dữ liệu.
Khi được xử lý bài bản, dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, hỗ trợ chính quyền ra quyết định chính xác và mang lại tiện ích thiết thực cho người dân.
Tác giả trình bày về khai thác dữ liệu trong một sự kiện do Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia tổ chức - Ảnh: SGGP
Con người vẫn là yếu tố quyết định. Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (NDA) đang kết nối hàng trăm chuyên gia trong và ngoài nước, xây dựng mạng lưới tri thức toàn cầu nhằm đào tạo nguồn nhân lực và trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán dữ liệu quốc gia, từ y tế dự phòng đến nông nghiệp thông minh.
Hướng tới năm 2045 – cột mốc 100 năm thành lập nước – Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp ít nhất 50% GDP và trở thành trung tâm dữ liệu, đổi mới sáng tạo của khu vực, nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu.
Những bước tiến giai đoạn 2023–2025 cho thấy nền tảng đã được hình thành: xếp hạng Chính phủ số tăng mạnh, hàng chục triệu hồ sơ được xử lý trực tuyến mỗi năm, dữ liệu dân cư ngày càng đi vào đời sống.
Hành trình phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với thể chế ngày càng hoàn thiện, hạ tầng vững chắc và quyết tâm chính trị cao, Việt Nam có cơ sở để tin tưởng vào một tương lai số an toàn, minh bạch và thịnh vượng.
Làm chủ dữ liệu không chỉ là yêu cầu quản trị – đó là lựa chọn chiến lược để làm chủ tương lai.
