Donald Trump trước quyết định khó khăn

Một số chuyên gia nhận định Iran chưa sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Mỹ do khác biệt lập trường lớn.

Đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi rời Pakistan, còn các đặc phái viên Mỹ không đến Islamabad ngày 25/4 như dự kiến. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã hủy chuyến đi của con rể Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff sau khi nhận được đề xuất từ Iran nhưng đánh giá đề xuất này không đáp ứng kỳ vọng.

Ảnh chụp màn hình (703)
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng - Ảnh: AFP

Sau đó, ông Donald Trump nói Tehran đã đưa ra một đề xuất "tốt hơn", song vẫn chưa đủ để ông chấp nhận. Nhà lãnh đạo Mỹ không nêu chi tiết, chỉ nhấn mạnh điều kiện then chốt là Iran "sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân".

Sau vòng đàm phán đầu tiên cách đây 2 tuần không đạt kết quả, phía Iran đặt vấn đề về độ tin cậy của Mỹ, nhất là khi Washington phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả việc Tehran siết kiểm soát eo biển Hormuz. Trả lời hãng thông tấn nhà nước IRNA, Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi nói: "Vẫn còn phải chờ xem liệu Mỹ có thực sự nghiêm túc với con đường ngoại giao hay không".

Một nhà ngoại giao Iran nói với báo The Wall Street Journal rằng nếu ông Araghchi nhận thấy vẫn còn khả năng đạt thỏa thuận sau khi tham vấn các bên trung gian, hai bên có thể gặp lại trong vài ngày tới. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Iran chưa sẵn sàng đối thoại trực tiếp với Mỹ khi lập trường của hai bên còn khác biệt lớn.

Những điểm bất đồng chủ yếu gồm kho uranium làm giàu của Iran, căng thẳng tại eo biển Hormuz, cùng lo ngại về chương trình tên lửa và việc Tehran hậu thuẫn các lực lượng ủy nhiệm vũ trang trong khu vực. Iran cũng lưu ý các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ trong năm ngoái và đầu năm nay về chương trình hạt nhân đã khép lại bằng việc Tehran bị Mỹ và Israel tấn công, khiến nước này càng thận trọng hơn.

Trong cuộc điện đàm ngày 25/4 với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẽ không tham gia đàm phán trong tình thế bị gây sức ép hoặc phong tỏa. Theo The Wall Street Journal, thế bế tắc hiện nay đặt ông Donald Trump trước ba lựa chọn khó khăn: leo thang xung đột, chấp nhận một thỏa thuận không như mong muốn hoặc tiếp tục duy trì phong tỏa để buộc Iran nhượng bộ.

Ông Donald Trump dường như không muốn quay lại con đường quân sự, bởi điều đó có thể khiến Mỹ sa lầy hơn vào cuộc xung đột mà ông từng kỳ vọng kết thúc trong 4-6 tuần. Tuy vậy, việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran trong khi eo biển Hormuz chưa được khai thông có nguy cơ gây thêm tổn hại cho kinh tế toàn cầu.

Ngay cả khi vấn đề phong tỏa được tháo gỡ, khoảng cách giữa hai bên về chương trình hạt nhân Iran vẫn rất lớn. Mỹ muốn Iran đưa toàn bộ lượng uranium làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ và tạm dừng làm giàu uranium trong 20 năm.

Các nước trung gian cho rằng Washington có thể chấp nhận để Tehran tiến hành một số hoạt động liên quan trong thập kỷ thứ hai. Về phần mình, Iran cho biết có thể cân nhắc tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, đồng thời chấp nhận khả năng chương trình này bị hạn chế nghiêm ngặt trong 5 năm tiếp theo.

Tehran cũng coi việc duy trì chương trình hạt nhân là lằn ranh đỏ. Đại sứ Iran tại Ấn Độ Mohammad Fattahi ngày 25/4 nhấn mạnh đàm phán chỉ có thể đạt "kết quả đúng đắn" nếu bên kia công nhận quyền sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình của Iran.

Bình luận