Thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam

(VOH) - Hiệp định thương mại tự do xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã qua vòng đàm phán lần thứ 14 tại Mỹ vào tháng 9/2012 và vòng đàm phán thứ 15 sẽ được tổ chức vào ngày 03 đến ngày 12/12/2012 tại New Zealand. Trong đó, dệt may là một ngành rất được quan tâm trong quá trình đàm phán. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, quyền lợi và nghĩa vụ của các nước thành viên trong TPP vẫn chưa rõ ràng, việc đàm phán các điều khoản trong lĩnh vực dệt may giữa Việt Nam và Mỹ đang gặp không ít khó khăn. Trong đó điều khoản gây tranh cãi nhiều nhất liên quan đến quy tắc xuất xứ từ sợi.

Theo đó, yêu cầu từ phía Mỹ là các sản phẩm dệt may Việt Nam muốn xuất khẩu vào Mỹ được hưởng ưu đãi thuế suất bằng không thì phải đáp ứng được các quy tắc về sợi (các nguyên phụ liệu, khâu cắt may phải được thực hiện từ một trong các nước thành viên). Cho đến nay, đã có 11 nước tham gia vào đàm phán TPP, bao gồm New Zealand, Brunei, Chile, Singapore, Australia, Peru, Hoa Kỳ, Malaysia, Việt Nam, Canada và Mexico. Tuy nhiên nếu các quy tắc này được áp dụng thì chỉ có khoảng 20% các doanh nghiệp dệt may Việt Nam có khả năng đáp ứng. Để tránh bế tắc, hai bên sẽ thỏa thuận với nhau một số nhóm hàng ngoại lệ được thực hiện giảm thuế theo lộ trình nếu chưa hoàn toàn đáp ứng được nguyên tắc xuất xứ. Đặc biệt, sẽ có một danh mục các nguyên phụ liệu mà các doanh nghiệp Việt Nam được phép sử dụng các sản phẩm thay thế từ các nước nếu cá

c thành viên tham gia Hiệp định chưa sản xuất. Ông Lê Quốc Ân, Cố vấn cao cấp của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), thành viên nhóm công tác của Vitas tham gia đàm phán Hiệp định đề nghị các doanh nghiệp:

Theo ước tính của Vitas, mỗi năm bình quân tăng trưởng của thị trường xuất khẩu Việt Nam vào Mỹ là 7%/năm. Dự kiến năm 2015 khi hiệp định TPP có hiệu lực, khi đó thuế suất nhập khẩu vào Mỹ bằng không thì tỷ lệ tăng trưởng ước đạt 10%/năm. Việc tham gia TPP mở ra cho ngành dệt may rất nhiều cơ hội nhưng cũng mang lại cho các doanh nghiệp dệt may không ít thách thức. Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TP.HCM (AGTEK) đánh giá:

Bên cạnh thách thức về nguồn lao động thì các doanh nghiệp Việt Nam cũng gặp một số khó khăn khác như: việc hưởng ưu đãi thuế suất đồng nghĩa với việc phải gánh chịu nặng về chứng từ, các thủ tục phát sinh; hoặc vấn đề thiếu sự quy hoạch của Chính phủ trong việc tập trung các nhà máy dệt nhuộm nhằm xử lý chất thải, đảm bảo an toàn vệ sinh môi trường; nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước chưa đủ và chưa đáp ứng được nhu cầu. Do vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần có sự chuẩn bị chu đáo ngay từ bây giờ để có thể tận dụng tối đa các lợi thế mà hiệp định TPP mang lại, trong đó cần chú trọng đến việc tìm kiếm các đối tác hợp tác sản xuất, đặt hàng may, và các đối tác cung cấp nguyên phụ liệu. Ông Lê Quang Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP sản xuất thương mại May Sài Gòn chia sẻ một số bước chuẩn bị của doanh nghiệp:

Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam cần củng cố cơ sở dữ liệu cho việc xuất khẩu, hiệp hội Dệt may VN cần đảm bảo sự bắc cầu giữa ngành dệt và ngành may để phối hợp với nhau chuẩn bị cho sản phẩm mục tiêu, chuẩn bị hệ thống chống bán phá giá, đề phòng hàng giả mác Việt Nam. Chính phủ cần có quy hoạch và ban hành chính sách khuyến khích đầu tư ngành dệt nhuộm. Có như vậy thì các doanh nghiệp Việt Nam mới có thể cạnh tranh được với các nước khác và đủ năng lực tiếp nhận các đơn hàng do các nước tham gia Hiệp định mang lại.