Tổng hợp nhân vật Phong Thần Diễn Nghĩa

Phong Thần Diễn Nghĩa (封神演义), còn gọi là Phong Thần Bảng, là tiểu thuyết thần ma 100 hồi ra đời vào thời nhà Minh, khoảng giai đoạn 1567 - 1619. Tác phẩm thường được ghi do Hứa Trọng Lâm biên soạn. Giới nghiên cứu cũng nêu nhiều giả thuyết khác về tác giả như Lục Tây Tinh, Vương Thế Trinh.

Truyện lấy bối cảnh cuối thời nhà Thương. Trụ Vương xúc phạm Nữ Oa, sủng ái Đát Kỷ, tàn hại trung thần, khiến thiên hạ oán thán. Từ đó, Khương Tử Nha phò tá nhà Chu phạt Trụ, kéo theo cuộc đại chiến giữa hai phái tiên gia Xiển Giáo và Triệt Giáo, kết thúc bằng việc Khương Tử Nha mở bảng phong thần.

Phe Tây Chu: những nhân vật làm nên cơ nghiệp 800 năm

Khương Tử Nha: người thay trời phong thần

Khương Tử Nha, tên Khương Thượng, hiệu Phi Hùng, người đời gọi là Khương Thái Công. Ông tu đạo 40 năm dưới trướng Nguyên Thủy Thiên Tôn ở Ngọc Hư Cung. Vì căn cơ tu đạo kém nên ông được phái xuống núi thay trời phong thần, phò tá Chu Vũ Vương lật đổ nhà Thương.

Sau khi lập công, ông được phong đất Doanh Khâu, làm Tề hầu. Điều thú vị là người chủ trì phong thần cuối cùng lại không có thần vị cho riêng mình. Ông già chết rồi vào luân hồi như người thường.

Na Tra: tiên phong phạt Trụ do trời định

Na Tra là con trai thứ ba của tổng binh Trần Đường Quan Lý Tịnh, đại đệ tử của Thái Ất Chân Nhân, do Linh Châu Tử chuyển thế. Cậu được Nguyên Thủy Thiên Tôn chọn làm tiên phong mở đường phạt Trụ, cũng là đệ tử Xiển Giáo đầu tiên xuống núi giúp Khương Tử Nha.

Na Tra sở hữu loạt pháp bảo nổi tiếng: Càn Khôn Quyển, Hỗn Thiên Lăng, Hỏa Tiêm Thương, Phong Hỏa Luân. Khi hóa thành pháp thân ba đầu tám tay, cậu còn dùng thêm Kim Chuyên, Cửu Long Thần Hỏa Tráo và đôi Âm Dương Kiếm.

Thân thể Na Tra được tạo từ hoa sen, không có hồn phách nên miễn nhiễm với các đòn nhiếp hồn và ôn dịch. Những tích truyện như Na Tra náo hải, lóc xương trả cha được lưu truyền rộng rãi. Cuối cùng, Na Tra tu thành nhục thân thành thánh.

Dương Tiễn: chiến tướng bất bại với Bát Cửu Huyền Công

Dương Tiễn là đồ đệ của Ngọc Đỉnh Chân Nhân, tinh thông Bát Cửu Huyền Công, tay cầm Tam Tiêm Lưỡng Nhận Đao, bên cạnh có thần khuyển Hao Thiên Khuyển. Anh là đệ tử đời thứ ba xuất sắc nhất Xiển Giáo về khả năng phòng ngự, nhiều lần cứu quân Chu khỏi nguy nan.

Sau khi Vũ Vương lên ngôi, Dương Tiễn cùng Lý Tịnh, Na Tra, Kim Tra, Mộc Tra, Vi Hộ và Lôi Chấn Tử từ quan, không màng trần thế. Bảy người đều nhục thân thành thánh, Dương Tiễn được tôn là Thanh Nguyên Diệu Đạo Chân Quân.

Lôi Chấn Tử: người con thứ 100 của Cơ Xương

Lôi Chấn Tử là con nuôi, cũng là con thứ 100 của Cơ Xương, đồ đệ của Vân Trung Tử. Sau khi ăn hai quả hạnh tiên, sườn anh mọc ra đôi cánh gió sấm, có thể bay vạn dặm mỗi ngày, sức mạnh vô song.

Với cây gậy vàng trong tay, Lôi Chấn Tử lập nhiều chiến công hiển hách trong cuộc phạt Trụ và cuối cùng nhục thân thành thánh.

Cơ Xương và Cơ Phát: hai đời minh quân nhà Chu

Cơ Xương là một trong tứ đại chư hầu nhà Thương, cai quản đất Tây Kỳ với tước Tây Bá hầu, giỏi thuật bói quẻ. Ông bị Trụ Vương giam ở Dữu Lý suốt 7 năm vì lời gièm pha của gian thần. Được thả về, ông càng thi hành nhân chính, khiến 800 chư hầu quy phục. Sau này ông được truy tôn là Chu Văn Vương.

Con trai ông, Cơ Phát, tức Chu Vũ Vương, kế vị khi cha qua đời. Được Khương Tử Nha, Na Tra cùng các danh sĩ Xiển Giáo phò tá, ông khởi binh đông chinh, lật đổ nhà Thương, mở ra cơ nghiệp 800 năm nhà Chu.

Bá Ấp Khảo: bi kịch người con hiếu thảo

Bá Ấp Khảo, con trưởng Cơ Xương, đến Triều Ca dâng báu vật chuộc cha. Đát Kỷ say mê dung mạo và tài đàn của chàng, quyến rũ không thành liền vu hãm. Bá Ấp Khảo bị băm xác làm bánh thịt, bắt chính cha mình ăn.

Đây là một trong những chi tiết bi thảm nhất truyện. Sau này, Bá Ấp Khảo được phong làm Trung Thiên Bắc Cực Tử Vi Đại Đế.

Hoàng Phi Hổ: Võ Thành Vương phản Thương

Hoàng Phi Hổ vốn là Võ Thành Vương nhà Thương. Sau khi Trụ Vương trêu ghẹo và bức tử phu nhân Giả thị, ông phản lại Triều Ca, quy phục nhà Chu. Việc ông bỏ trốn sang Tây Kỳ chính là ngòi nổ khiến Trụ Vương phát động chiến tranh.

Hoàng Phi Hổ tử trận ở Mãnh Trì dưới tay vợ chồng đại tướng Trương Khuê. Ông được phong làm Đông Nhạc Thái Sơn Thiên Tề Nhân Thánh Đại Đế, đứng đầu Ngũ Nhạc, cai quản 18 tầng địa ngục.

Lý Tịnh, Kim Tra và Mộc Tra: một nhà thành thánh

Lý Tịnh vốn là tổng binh Trần Đường Quan, cha của Kim Tra, Mộc Tra và Na Tra. Được Nhiên Đăng Đạo Nhân tặng bảo tháp Linh Lung, ông nhục thân thành thánh, được phong Thác Tháp Thiên Vương.

Kim Tra là đệ tử Văn Thù Quảng Pháp Thiên Tôn, có pháp bảo Độn Long Thung. Mộc Tra là đệ tử Phổ Hiền Chân Nhân, dùng Ngô Câu Kiếm. Cả hai đều xuống núi phò tá Khương Tử Nha, công thành thì lui về và nhục thân thành thánh.

Thổ Hành Tôn, Vi Hộ và Dương Nhậm

Thổ Hành Tôn là đại đệ tử của Cụ Lưu Tôn, thân hình thấp bé chưa đầy bốn thước, giỏi thuật độn thổ, đi ngàn dặm mỗi ngày. Từng bị Thân Công Báo lừa theo quân Thương, sau anh quy thuận Tây Kỳ và tử trận dưới tay Trương Khuê.

Vi Hộ dùng Hàng Ma Xử, báu vật hộ pháp của tam giáo, khi tế lên nặng tựa núi Tu Di. Không muốn làm quan, anh nhục thân thành thánh, trở thành Vi Đà.

Dương Nhậm vốn là đại phu ở Triều Ca, bị móc mắt vì can gián. Được Thanh Hư Đạo Đức Chân Quân cứu, trong mắt anh mọc ra tay, trong tay lại mọc mắt. Anh tử trận dưới tay Viên Hồng, được phong Giáp Tý Thái Tuế.

Nữ Oa và Lục Áp: những thế lực đứng sau

Nữ Oa, vị thần vá trời, nổi giận khi Trụ Vương đề thơ dâm ô trong đền thờ bà. Không thể trái thiên số tự tay diệt Thương, bà phái ba yêu tinh ở mộ Hiên Viên trà trộn vào Triều Ca để đẩy nhanh sự diệt vong của triều đại.

Lục Áp là tán tiên, hóa thân của tiên hỏa. Ông truyền cho Khương Tử Nha bùa Đinh Đầu Thất Tiễn Thư để trù chết Triệu Công Minh. Pháp bảo Trảm Tiên Phi Đao của ông về sau được dùng để chém đầu Viên Hồng và Đát Kỷ.

Phe Thương Trụ: hôn quân, yêu phi và những trung thần bi tráng

Trụ Vương: bạo chúa cuối cùng của nhà Thương

Trụ Vương tên Ân Thụ, con thứ ba của Đế Ất, là vị vua cuối cùng của nhà Thương. Ông sủng ái yêu phi, phế hậu, trọng dụng gian thần, tàn sát trung lương. Khi khí số nhà Thương cạn kiệt, ông tự thiêu trên Trích Tinh Lâu. Sau khi chết, ông lại được phong làm Thiên Hỷ Tinh.

Tô Đát Kỷ: hồ ly chín đuôi hại nước

Đát Kỷ vốn là con gái Ký Châu hầu Tô Hộ, bị hồ ly tinh chín đuôi ngàn năm nuốt hồn và chiếm thân xác. Được Nữ Oa phái đi mê hoặc Trụ Vương, ả còn đưa hai em là Cửu Đầu Trĩ Kê Tinh và Ngọc Thạch Tỳ Bà Tinh vào cung.

Thế nhưng Đát Kỷ phản bội Nữ Oa, tàn hại người vô tội và tấn công cả Cơ Phát. Cuối cùng, ả bị quân Chu bắt và bị Trảm Tiên Phi Đao chém đầu.

Văn Trọng: thái sư trung thành đến chết

Văn Trọng là thái sư nhà Thương, được Đế Ất gửi gắm con côi, một lòng trung thành với triều đại. Ông lôi kéo nhiều đạo sĩ Triệt Giáo như Thập Thiên Quân đảo Kim Ngao để đánh Tây Kỳ, sử dụng đôi roi giao long và cưỡi Mặc Kỳ Lân.

Văn Trọng tử trận ở Tuyệt Long Lĩnh, bị Thông Thiên Thần Hỏa Trụ của Vân Trung Tử thiêu chết. Ông được phong Cửu Thiên Ứng Nguyên Lôi Thanh Phổ Hóa Thiên Tôn, thống lĩnh 24 vị thần bộ Lôi. Dù đứng ở phe đối lập, Văn Trọng vẫn là nhân vật được đánh giá cao nhờ lòng trung nghĩa.

Thân Công Báo: kẻ châm ngòi đại chiến

Thân Công Báo là sư đệ kiêm kẻ thù truyền kiếp của Khương Tử Nha. Dù thuộc Xiển Giáo, hắn liên tục giúp Trụ, du thuyết các đạo sĩ Triệt Giáo như Lã Nhạc, La Tuyên, Mã Nguyên đánh Tây Kỳ, gây ra nhiều cuộc tranh đấu giữa hai phái.

Hắn là kẻ đầu sỏ mở ra "36 lộ chinh phạt" nhằm diệt nhà Chu. Trớ trêu thay, chính điều đó lại khiến danh sách tử vong trên bảng phong thần dài thêm. Cuối cùng, hắn bị bắt và bị dùng thân bịt mắt biển Bắc Hải, được phong Đông Hải Phân Thủy Tướng Quân.

Ân Giao và Ân Hồng: hai hoàng tử trái lời thề

Ân Giao và Ân Hồng là hai con trai của Trụ Vương với Khương Vương hậu. Bị Đát Kỷ hãm hại phải bỏ trốn, hai người được Quảng Thành Tử và Xích Tinh Tử cứu, nhận làm đồ đệ.

Cả hai đều được lệnh xuống núi giúp nhà Chu nhưng lại bị Thân Công Báo thuyết phục quay sang đánh Tây Kỳ. Họ chết đúng như lời thề: Ân Giao bị cày chết ở núi Kỳ, Ân Hồng hóa tro trong Thái Cực Đồ.

Tỷ Can và Khương Vương hậu: những nạn nhân của yêu phi

Tỷ Can là chú ruột Trụ Vương, giữ chức á tướng. Ông bị Đát Kỷ và Hồ Hỷ Mị lập mưu khiến phải mổ tim mà chết, sau được phong Văn Khúc Tinh.

Khương Vương hậu, chính thất của Trụ Vương, bị Đát Kỷ và Phí Trọng vu tội giết vua. Bà bị khoét một mắt, nướng hai tay rồi chết vì không chịu nổi cực hình, được phong Thái Âm Tinh.

Khổng Tuyên và Viên Hồng: hai cường địch cuối cùng

Khổng Tuyên là tổng binh Tam Sơn Quan, con khổng tước đầu tiên khi hỗn độn sơ khai. Ánh thần quang năm màu sau lưng có thể thu nạp vạn vật, khiến quân Chu bị chặn lâu ngày ở Kim Kê Lĩnh. Cuối cùng, ông bị Chuẩn Đề Đạo Nhân thu phục, trở thành Khổng Tước Đại Minh Vương.

Viên Hồng là bạch viên (vượn) tinh, thủ lĩnh Mai Sơn thất quái, cũng tinh thông Bát Cửu Huyền Công và 72 phép biến hóa. Dương Tiễn phải nhờ đến báu vật Sơn Hà Xã Tắc Đồ của Nữ Oa mới bắt được hắn.

Những nhân vật phụ để lại dấu ấn

Thạch Cơ là yêu tinh hóa từ đá vạn năm ở động Bạch Cốt, núi Khô Lâu. Vì Na Tra lỡ bắn chết đồng tử của mình, Thạch Cơ truy đuổi cậu đến núi Càn Nguyên và bị Thái Ất Chân Nhân thiêu chết. Đây chính là khởi đầu cho cuộc đại chiến giữa Xiển Giáo và Triệt Giáo.

Mã thị, vợ cũ của Khương Tử Nha, chê chồng bất tài nên ly hôn, tái giá với lão nông Trương Tam. Khi nghe tin chồng cũ làm đến chức cao, bà hối hận thắt cổ tự tử, sau được phong Tảo Trửu Tinh.

Từ trang sách lên màn ảnh

Phong Thần Diễn Nghĩa là đề tài được chuyển thể nhiều lần, từ phim không lời năm 1927 đến các bộ phim truyền hình kinh điển năm 1990, 2001 hay 2019. Gần đây nhất là bộ ba điện ảnh Phong Thần Tam Bộ Khúc của đạo diễn Ô Nhĩ Thiện với Phong Thần 1: Triều Ca Phong Vân (封神第一部：朝歌风云, 2023) và Phong Thần 2: Chiến Hỏa Tây Kỳ (封神第二部：战火西岐, 2025).

Riêng nhân vật Na Tra còn có đời sống riêng trên màn ảnh, với các phim hoạt hình đình đám như Na Tra Ma Đồng Giáng Thế. Sức sống bền bỉ ấy cho thấy thế giới thần thoại của Phong Thần Diễn Nghĩa vẫn là kho chất liệu dồi dào cho điện ảnh Hoa ngữ.