Tin tứcLuật Đô thị đặc biệt phải hướng đến phân quyền mạnh mẽ, thực chất cho TPHCM. Đó là ý kiến của nhiều chuyên gia, nhà khoa học đưa ra tại Hội thảo Khoa học cấp Quốc gia “ Luật đô thị đặc biệt- Đột phá thể chế cho TPHCM" do HĐND TPHCM và Trường đại học Luật TPHCM phối hợp tổ chức.
Tại hội thảo các ý kiến đều cho rằng: Thời gian qua, Quốc hội đã thông qua nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn về thể chế để Thành phố Hồ Chí Minh phát triển. Những chính sách này đã mang lại nhiều thành tựu quan trọng, tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của thành phố. Thực tiễn cho thấy các cơ chế thí điểm thường bị giới hạn về thời gian và đôi khi thiếu tính đồng bộ với hệ thống pháp luật chung, trong khi Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng là nhu cầu cấp thiết để kiến tạo một khung thể chế ổn định, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn cho thành phố. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường: "Luật Đô thị đặc biệt ra đời sẽ có ý nghĩa quan trọng với sự phát triển bền vững TPHCM trong bối cảnh hiện nay và cho cả giai đoạn phát triển sắp tới. Luật Đô thị đặc biệt sẽ xác định rất nhiều yêu cầu, điều kiện để TPHCM tạo lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và vượt trội, xác định rõ mô hình phát triển của thành phố trong vai trò là siêu đô thị, là đơn vị dẫn dắt, đầu tàu trong phát triển kinh tế - xã hội. Luật sẽ tăng phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp thành phố đến cơ sở. Từ đó khơi thông, huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực, thẩm quyền”.
Các chuyên gia, nhà khoa học kiến nghị các điều, khoản trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần quan tâm đến quy định về phân quyền mạnh mẽ cho thành phổ để huy động, khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển. Điển hình như nguồn lực đất đai, tài chính, các giải pháp huy động nguồn lực tư nhân cùng tham gia phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội, tham gia các lĩnh vực y tế, giáo dục…Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Anh- Phó hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội phân tích thêm về quy định phân quyền: “Thành phố được quy định những việc này và quy định từ cả nội dung cho đến cách làm thì lúc ấy sẽ không phải lo lắng là bị chồng lấn với những cái thủ tục quy định tại các luật chung. Tôi mong mỏi Luật Đô thị đặc biệt này thì ta hiện thực hóa được cái Điều 112, 113 của Hiến pháp. Hiến pháp quy định rất mở cho sự phân quyền. Theo đó Hội đồng nhân dân địa phương, các cấp chính quyền địa phương thì có quyền giải quyết các vấn đề của địa phương”.
Đề cập đến vấn đề phân quyền trong Luật Đô thị đặc biệt, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Thới cho rằng: Nội dung này rất quan trọng và phải phân quyền thực chất. Theo đó, có thể nhận diện phân quyền thực chất qua một số cái tiêu chí cơ bản: “ Đó là sự tồn tại của quyền quyết định cuối cùng trong những lĩnh vực nhất định. Thứ hai là phải có sự tương thích giữa thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện bảo đảm thực hiện. Cuối cùng là phải có cơ chế kiểm soát phù hợp. Khi ba yếu tố này kết hợp hài hòa thì phân quyền mới có khả năng chuyển hóa thành động lực phát triển. Như thế, phân quyền thực chất không chỉ là bổ sung, không phải là mở rộng danh mục thẩm quyền cho chính quyền địa phương. Điều quan trọng hơn là phải tạo ra được một cấu trúc quyền lực mà trong đó chính quyền thành phố có khả năng tự chủ động quyết định, chủ động tổ chức thực hiện và chủ động chịu trách nhiệm trong cái phạm vi được giao quyền”.
Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định sự ủng hộ của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ để TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt theo hướng tập trung tạo đột phá về thể chế và quản trị cho thành phố. Từ quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, Trung ương đã xác định 6 nhóm vấn đề trọng tâm cho Luật Đô thị đặc biệt. Đó là “ Đột phá về thể chế, quản trị, phân quyền; Cụ thể hóa sâu hơn các nghị quyết chiến lược của Trung ương; Đột phá về Quy hoạch; Tập trung nguồn lực cho phát triển các hạ tầng thiết yếu và huy động nguồn lực tư nhân để phát triển các nguồn lực; Đẩy mạnh liên kết vùng; Xử lý các điểm nghẽn của thành phố. Tương tự như Hà Nội có 5 điểm nghẽn thì thành phố Hồ Chí Minh cũng có các điểm nghẽn về giao thông, về ngập úng, ô nhiễm môi trường, về kênh rạch để thành phố Hồ Chí Minh chỉnh trang đô thị, hướng đến phát triển bền vững”.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, yêu cầu chuyển dịch, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng đặt ra nhiều yêu cầu, nhiều bài toán mà thành phố phải đối diện để giải quyết, để mở đường cho sự phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Phần lớn các ý kiến đề nghị: Dự thảo luật cần thay đổi từ cách tiếp cận "liệt kê địa phương được làm gì" sang xác định rõ phần việc của Trung ương, còn lại giao quyền cho chính quyền thành phố tự quyết tự chịu trách nhiệm. Các ý kiến cũng cho rằng: Nếu Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng với cách tiếp cận thực tiễn, dựa trên cơ sở khoa học được tiếp thu từ ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, đặc biệt quán triệt đúng tinh thần, quan điểm chỉ đạo của Trung ương, của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thì Luật Đô thị đặc biệt sẽ trở thành cơ sở pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho siêu đô thị TPHCM tăng tốc mạnh mẽ trong giai đoạn mới.