Sắc quê, tình Việt ở xứ “Triệu Voi”

(VOH) - Là người Việt Nam, nhưng nếu ai đã từng đặt chân đến đất nước Lào thì chắc chắn, sẽ không có cảm giác mình đang sống trên đất khách.

Mối giao hảo bền chặt thắm tình hữu nghị anh em Việt-Lào đã đưa nhân dân 2 nước xích lại gần nhau hơn và ở Lào ngày càng có đông các thế hệ người Việt sinh sống; ở đó họ đã trở thành một bộ phận cư dân hòa mình vào đời sống của nhân dân các bộ tộc Lào. Ở đó, người Việt làm ăn, thành đạt và gắn kết tạo nên diện mạo đặc biệt không lẫn vào đâu để còn giữ lại cho mình cái gì là của quê hương trên đất nước xứ sở Triệu Voi!

Những ngày diễn ra SEA Games 25-sự kiện thể thao lớn nhất khu vực ĐNÁ, dù không khí rất sôi động, hối hả nhưng chúng tôi cũng kịp khám phá mọi nẻo đường của thủ đô Vientiane- trong lành và tĩnh lặng đến lạ thường.

Sống ở nước bạn Lào nhưng đôi khi chúng tôi lại quên rằng, mình đang hiện diện ở vùng đất khách. Bởi đơn giản, chúng tôi không phải lưu tâm nhiều đến việc sử dụng tiếng Anh, mà cứ thoải mái dùng tiếng Việt. Theo thống, ở Vientian có khoảng gần 6.000 người Việt trên tổng số gần 300.000 dân bản xứ với 30% trong số đó nói được tiếng Việt; và đặc biệt có đến 80% cán bộ, công chức của Lào học tập tại Việt Nam trở về, giúp việc giao tiếp trở nên rất thuận lợi cho người Việt xa xứ.

Ngoài hàng ngàn kiều bào đã gắn bó lâu nay trên đất Lào, thì ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam đổ xô sang Lào làm ăn; cũng có rất đông lao động phổ thông, làm thuê, buôn bán nhỏ sang Lào mưu sinh. Nhìn chung xứ sở “Triệu voi” đang thu hút người VN đến đây như khai mở một vùng đất mới. Họ trở thành cầu nối trong mọi lĩnh vực kinh tế, văn hoá giữa hai nước Việt- Lào anh em.

Trong số khoảng 30.000 người Việt định cư tại Lào thì Vientian là nơi có nhiều người Việt Nam sinh sống nhất. Kiều bào ở đây làm đủ thứ nghề- ‘thượng vàng hạ cám’ từ doanh nhân, đầu tư vào những thương vụ làm ăn lớn, xây dựng, ngân hàng, cho đến người buôn bán hàng quán nhỏ, tạp hóa, cà phê, bán hàng rong. Nhưng công việc kinh doanh của người Việt cũng không hề đơn giản, bởi luôn có sự cạnh tranh gay gắt từ người Thái hay người Hoa; dù vậy, đối với những gia đình đã có hàng chục năm sống trên đất Lào thì họ đã tạo được cơ ngơi và chỗ đứng khá vững vàng.

Gia đình bà Lê Thị Mai 60 tuổi quê Nam Định với 15 thành viên đã đến Lào hồi thời Pháp thuộc. Quán cơm Việt của bà Mai nằm trên đường Khunboulom lúc nào cũng đông khách với các món ăn thuần Việt nhưng vẫn thu hút cả khách Tây, Thái và Trung Quốc đến thưởng thức. Dịp SEA games 25 vừa qua, đây là nơi mà cánh phóng viên Việt Nam và nhiều CĐV người Việt thường hay lui tới. Không chỉ đơn thuần làm nghề buôn bán, gia đình bà Mai có được cuộc sống ổn định nhờ hầu hết anh chị em là viên chức nhà nước. Người em gái thứ ba của bà Mai làm đến chức Vụ Trưởng, thuộc Bộ Văn Hóa-Thông Tin Lào; người em thứ sáu có học vị Phó Tiến sĩ, hiện là Trưởng phòng Quốc tế Báo Pasaxone- Cơ quan ngôn luận của Đảng NDCM Lào. Ở đất khách, quê người đã 50 năm- ngần ấy thời gian, gia đình bà Mai vẫn giữ được nét đặc trưng của văn hóa Việt, bởi với bà, dù ở nơi đâu cũng phải biết giữ lại nguồn cội quê cha đất tổ:

Gặp chị Lê Thị Vân- tên Lào là Vilayvanh-em gái thứ của bà Mai, nhìn phong cách giản dị gần gũi, chúng tôi không nghĩ chị có học vị PTS- là nhà Báo nổi tiếng phụ trách Ban quốc tế của báo Paxaxone- hay còn gọi là Báo Nhân Dân Lào. Chị Vân phấn khởi tâm sự về cái duyên đưa mình đến với nghề báo cũng như tâm trạng khi gặp đồng nghiệp từ Việt Nam sang:

Ở Vientian, cũng có nhiều Việt kiều từ vùng Đông Bắc Lào- tỉnh Xiêngkhoang đến làm ăn. Anh Trần Đăng Thọ, người Lào gốc Việt có cuộc sống rất khá giả. Khách sạn 1 sao-Duong Pra Seuth là kết quả hùn hạp làm ăn của nhiều cổ đông Việt kiều đến từ tỉnh lị này mà anh là Giám đốc điều hành. Anh Thọ được sinh ra ở Lào nhưng cha mẹ đều là người Việt. Tiếp xúc với chúng tôi, anh tâm sự:

Ông Hà Văn Cảnh, hiện là Chủ tịch Hội Việt kiều Xiêng Khoảng – đây là tổ chức nhằm giúp đỡ nhau bằng nhiều hoạt động gắn với đời sống hàng ngày hướng về Tổ quốc. Gia đình ông Cảnh đã trải qua 4 thế hệ sống trên đất Lào; ông nội và bố đều là thầy thuốc rồi tình nguyện đến với nhân dân Lào. Có thời gian sống khá lâu trên đất nước ‘Triệu voi’ nhưng điều đặc biệt là gia đình ông Cảnh không bao giờ quên truyền thống văn hóa quê hương, nhất là cái Tết Việt. Ông Cảnh bộc bạch:

Ước tính hiện có khoảng 50.000 người Việt làm ăn sinh sống tại Lào, trong đó gần 50% chưa có quốc tịch và có hoàn cảnh rất cơ cực vì không thể xin được việc làm ổn định mà phải tự bươn chải với đủ các loại nghề như lái xe, phụ hồ, tạp vụ, bán dạo.v.v. Trường hợp anh Lương Văn Phi là điển hình. Năm nay 36 tuổi, độc thân đã có hơn 15 năm sống tại tỉnh Luông-pha-băng, đến Vientian anh trải qua đủ thứ nghề nhưng cuộc sống vẫn còn bấp bênh, thành ra dù muốn về thăm lại quê hương Hưng Hà- Thái Bình, nhưng với anh ngày đó vẫn còn xa:

Cuộc mưu sinh nào kể cũng lắm gian nan; Đời sống cũng không tránh khỏi người giàu sang, kẻ nghèo khó nên kiều bào ở Lào cũng bị chi phối bởi qui luật này. Nhưng tất cả đều có điểm chung là luôn sâu nặng trong lòng tình cảm với quê hương- đất nước, nhất là những ngày Lễ-Tết.

Với người Lào, “muốn nhanh, thì phải từ từ”, người Việt Nam đến đây cũng phải ‘nhập gia tùy tục’. Cái khác biệt giữa Việt và Lào là nhịp sống nơi thì vồn vã- sôi động, chỗ thì lặng trầm- yên ả. Thành ra, người Việt trên đất Lào, từ các khu Chợ Sáng-Chợ Chiều nổi tiếng ở Vientian cho đến những vùng miền xa xôi cũng không “sống vội”, mà hòa mình vào nhịp sống nhẹ nhàng của người Lào như giai điệu bài hát ‘Hoa đẹp Champa’ khá nổi tiếng. Nó gợi lên sự yên bình, thanh thoát, như phong cách hiền hòa ngàn đời của xứ sở “Triệu Voi’.

Huỳnh Sang