Sẽ sớm ban hành quy hoạch tổng thể lễ hội cả nước

(VOH) - Tháng giêng đã qua, nhưng ở nước ta mùa lễ hội vẫn kéo dài cho đến hết mùa xuân. Từ vùng cao Tây Bắc cho đến đồng bằng Duyên hải miền Trung và các tỉnh Nam bộ, nhiều lễ hội đặc trưng, mang đậm chất vùng miền vẫn níu gọi bước chân du khách. Xung quanh các lễ hội đó, nhiều vấn đề bất cập vẫn tồn tại từ năm này qua năm khác được báo chí phản ánh thường xuyên với những câu chuyện buồn nhiều hơn vui. Rút kinh nghiệm từ các năm trước, mùa lễ hội năm nay Ngành văn hóa nước ta đã khắc phục được gì từ những bất cập tồn tại từ những năm trước, việc xử lý và chấn chỉnh những khuyết điểm ấy đã thực hiện đến đâu? Phóng viên Đài TNND TPHCM đã có cuộc phỏng vấn với ông Vũ Xuân Thành, Chánh thanh tra Bộ VH,TT&DL.

* Thưa ông, những ngày đầu năm, Lễ hội và các vấn đề xung quanh lễ hội luôn được nhiều người quan tâm. Ở những lễ hội đã và đang diễn ra, ông có đánh giá như thế nào?

Ông Vũ Xuân Thành: Trong năm nay, hoạt động lễ hội diễn ra ở hầu hết các tỉnh và thành phố, có bước tiến bộ hơn năm trước, từng bước đi vào nề nếp hơn; phù hợp với đặc điểm từng vùng miền, cộng đồng dân cư và các nhu cầu, tín ngưỡng của nhân dân từng vùng miền. Đến nay, Bộ VHTTDL đã kiểm tra được 41 điểm di tích, lễ hội tại 21 tỉnh/thành phố. Lãnh đạo bộ 7 đoàn và các đoàn thanh tra là 4 đoàn. Ngoài ra, với chức năng của Cục văn hóa cơ sở, Cục di sản cũng đã tăng cường cán bộ xuống kiểm tra tại các tỉnh. Một số tồn tại hiện nay cơ bản có thể nói như là, tiền lẻ ở một số nơi chưa được thu gom kịp thời; các hiện tượng cài dắt, xoa tiền lên tượng, thả tiền xuống giếng, rải tiền ở khu di tích hiện nay vẫn còn. Việc đổi tiền lẻ, bán đồ mã, cúng thuê cho đến nay vẫn tồn tại…Như trong An Giang, người ta cứ đội hàng lên có người thuê cúng, ở đền bà Chúa Kho vẫn có. Rồi hiện tượng đeo bám, chèn ép khách vẫn còn. Một số nơi vẫn bày bán văn hóa phẩm ngoài luồng, rác thải thì chưa được thu gom, nhưng đặc biệt là thực hiện ý thức của người đi lễ hội vẫn có người chưa thực hiện được nếp sống văn minh nơi lễ hội. Điển hình như ở chùa Hương vẫn còn tình trạng treo thịt thú rừng bán trước nơi cửa phật. Về luật thì việc kinh doanh này không sai nhưng có điều gì đó gây ra sự phản cảm. Thêm nữa, một số nơi treo đèn lồng không rõ nguồn gốc xuất xứ, in nhiều tiếng nước ngoài. Mất an ninh trật tự tại khu vực cáp treo, bến bãi vẫn còn lộn xộn gây phiền lòng du khách và nhiều các hoạt động không đúng với thuần phong mỹ tục. Một điều nữa là mô hình quản lý tại một số di tích tổ chức lễ hội chưa thống nhất, nhiều chủ thể cùng tham gia quản lý nên hình thành đa lợi ích, dẫn đến không thống nhất biện pháp quản lý, gây khó khăn cho công tác quản lý. Việc nữa là nhà vệ sinh đạt chuẩn ở các di tích lễ hội không đảm bảo, gây khó khăn cho người dân khi tham gia lễ hội, đặc biệt là du khách nước ngoài.

* Hằng năm chúng ta cũng kêu gọi các địa phương rút kinh nghiệm, để việc thực hiện và thực hành các lễ hội được tôn nghiêm, văn minh nhưng năm nào tình trạng bát nháo, xô bồ vẫn phơi bày ra đó mà không có cách gì khắc phục, theo ông lí do vì sao?

Ông Vũ Xuân Thành:

Mình nói như vậy là nói trong bối cảnh lễ hội năm nay, còn đánh giá tổng kết chung về lễ hội, theo quan điểm của tôi theo dõi lễ hội thì tôi thấy năm sau tốt hơn năm trước rất nhiều, nhưng mong muốn của mình là mọi việc phải tốt hơn. Ví dụ như Đền Trần, hay chùa Hương, hay như việc rắc tiền lẻ…việc chỉ đạo ở các địa phương được thực hiện tốt hơn chứ. Thế còn lại, các lễ hội vẫn tồn tài những nhược điểm không dễ khắc phục được vì mấy nguyên nhân. Một, di tích và không gian di tích không được mở rộng ra, trong khi đó người đông. Như khai mạc lễ hội chùa Hương chẳng hạn, hàng vạn người trong một ngày thì rõ ràng không thể nào phục vụ tốt được rồi. Ở Đền Trần cũng thế, có một đêm 14 là đông thôi còn bây giờ xuống thì vắng ngay. Thứ hai, do ý thức của người dân chúng ta, cứ muốn đi đông, tranh cướp nhau…

* Trước thực tế đó, theo ông, giải pháp để khắc phục tình trạng này là gì?

Ông Vũ Xuân Thành:
Bây giờ giải pháp để thực hiện việc này, trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ, theo tôi, trước tiên muốn làm tốt công việc này phải triển khai và thực hiện tốt các công điện và các chỉ thị của Thủ tướng. Ở đây muốn nói đến trách nhiệm của chính quyền địa phương, chủ yếu là các địa phương nơi quản lý lễ hội. Thứ hai, về các lực lượng chuyên ngành, phải thành lập các đoàn chuyên ngành để thường xuyên bám sát các lễ hội và báo cáo kịp thời đến ban tổ chức lễ hội và UBND các cấp để kịp thời chỉ đạo và giải quyết kịp thời. Thứ ba, về phía Bộ sẽ tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc nhắc nhở UBND các cấp, nhất là các địa phương nơi diễn ra lễ hội. Thứ tư, tiếp tục cập nhật và nắm những điểm nào yếu để chỉ đạo kịp thời. Ví dụ như ở chùa Hương vừa rồi, phải có các cuộc thanh tra đột xuất, từ đó nêu lên các khuyết điểm đồng thời nhắc nhở UBND các cấp ở đây để điều chỉnh. Thậm chí chúng tôi cũng sẽ nhắc nhở hoặc báo cáo lên Thủ tương để Thủ tướng có ý kiến đến các địa phương tổ chức lễ hội. Ngoài ra, phần phản ánh của báo chí cũng là một kênh để các địa phương nắm bắt. Hiện nay, Bộ VHTTDL có hẳn một bộ phận để thống kê báo chí nói về lễ hội, từ đó chỉ đạo các địa phương. Nhưng tôi cho rằng, một số phóng viên không đi lễ hội ấy, thậm chí chỉ có nghe thôi cũng đã phản ánh và lấy hẳn những hình ảnh của năm ngoái. Bộ và ngành văn hóa rất tôn trọng những phản ảnh của báo chí, nhưng rõ ràng, báo chí cũng nên dành một thời lượng để động viên các địa phương để người ta có động lực làm việc.

* Được biết, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã xây dựng một quy hoạch tổng thể cho hoạt động lễ hội, vậy xin ông cho biết công tác này đã được triển khai đến đâu?

Ông Vũ Xuân Thành
: Về mặt quản lý và quy hoạch lễ hội hiện nay đã có rồi nhưng vẫn đang nghiên cứu. Theo ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng, qua đợt này, tới đây đồng chí Bộ trưởng sẽ đích danh chủ trì để tổng kết lễ hội này, đưa ra thêm những mô hình quản lý lễ hội. Bây giờ chúng ta sẽ đi sâu hơn là nghiên cứu các mô hình quản lý để làm sao cho phù hợp với tình hình mới của công tác quản lý và tổ chức lễ hội hiện nay. Điều quan trọng nhất hiện nay theo quan điểm của Bộ hiện giờ vẫn phải quy hoach. Vì có quy hoạch mới có quản lý và có quy hoạch mới rõ ràng.

*Cảm ơn ông!