Tin tức(VOH) - Đô thị hóa đang từng ngày, từng giờ hiện hữu ở vào từng ngõ xóm, làng quê; phút chốc biến nông thôn thành đô thị. Làn sóng đô thị hóa nhanh đến mức mọi người ngỡ ngàng khi thấy những giá trị văn hóa truyền thống ngày càng mờ nhạt dần và thậm chí có thứ đã mất đ. Ngược lại có những giá trị văn hóa mới hình thành thì lai căng, kệch cỡm....
Ngày nay, khi đi về vùng ngoại thành TPHCM, mọi người dễ nhận ra nay đã mang dáng dấp của những đô thị thu nhỏ. Sự khang trang về đường xá, trường học, công trình mọc lên san sát quả là dấu hiệu đáng mừng. Nhưng thật đáng buồn và đáng lo khi những nét văn hóa cả vật chất lẫn tinh thần vốn đặc trưng của từng vùng miền lại dần nhạt nhòa và mất đi. Bà Điểm-Hóc Môn được biết đến là quê hương của “18 thôn vườn trầu”, nơi được xem là vùng đất tiêu biểu của lối sống phong lưu miệt vườn. Chúng ta từng tự hào với vùng đất anh hùng, cái nôi của phong trào cách mạng miền Nam, nơi đây còn là vùng đất có truyền thống văn hoá đặc trưng cho vùng đất Sài Gòn – Gia Định xưa. Thế nhưng trong vài năm trở lại đây, quá trình đô thị hóa nhanh đã làm cho cảnh quan môi trường tự nhiên và đời sống văn hóa của người dân Hóc Môn có nhiều thay đổi nếu không muốn nói là biến dạng. Những làng quê thanh bình được thay bằng phố xá tấp nập, cuộc sống bỗng trở nên hối hả, tất bật hơn. Thời hoàn kim của 18 thôn vườn trầu với những dây trầu xanh ngút ngàn, những phiên chợ sớm mai nhộn nhịp…nay chỉ còn là ký ức. 18 thôn vườn trầu nay là cảnh héo úa, xơ xác khi đất dần dần mất đi, cái nghề trồng trầu cũng khiến người dân không còn tha thiết. Bà Nguyễn Thị Xuân là người gắn bó hơn nửa đời người với mảnh đất Bà Điểm- Hóc Môn lắc đầu: gia đình tôi mấy chục năm sống bằng nghề trồng trầu cha truyền con nối, sự lụi tàn và mất đi của nó không chỉ là sự mất đi của 1 nghề mà còn là sự mất đi của một nét văn hoá truyền thống. Thử hỏi làm sao không buồn. Bây giờ, để tìm lại những vườn trầu như vậy thật khó quá và dường như không thể! Còn bà Nguyễn Thị Á thì cho rằng:
Trước cơn lốc của tiến trình đô thị hóa, hàng loạt làng nghề thủ công truyền thống như nghề trồng hoa, nghề trồng thuốc lá, nghề đan lát…lần lượt biến mất. Gò Vấp trước đây là “Xóm thuốc” mà những sinh hoạt văn hoá như nói vè, nói trạng vào mùa hái thuốc nay chỉ còn là quá khứ. Nhà cửa, công trình chiếm diện tích ruộng thuốc, nhắc đến nghề trồng thuốc lá và nghề làm thuốc hút ai ai cũng tiếc nuối. Còn Xuân Thới Thượng- Hóc Môn cũng mấy ai còn nhớ làng nghề đan lát từng nhộn nhịp một thời?
Đâu đâu chúng ta cũng thấy “làng văn hóa”, “ấp văn hóa”, “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, nhưng bước qua cánh cổng ấy thì những khẩu hiệu đó ngược lại với những tấm bảng được dựng lên. Nhà cao tầng mọc lên như nấm, song song đó là nhan nhản những tệ nạn xã hội phát sinh. Xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa đang dấy lên như một phong trào nhưng thật xót xa trước thực trạng tranh chấp đất đai ngày càng nhiều. Rõ ràng, một khi đất nông nghiệp chuyển thành thành đất đô thị thì nó trở thành một thứ hàng hóa mà nhà nhà, người người đều muốn chiếm giữ. Những mảnh ruộng trở thành một miếng bánh thơm ngon đến nỗi mà ai cũng muốn sở hữu. Khi đô thị hóa, “tất đất là tất vàng” thì cha con xung đột, xóm giếng mất đi tình cảm…Bình Chánh là huyện có diện tích đất nông nghiệp được quy hoạch nhiều công trình xây dựng, dự án thì những vụ án vi phạm, tranh chấp đất đai cũng ngày càng nhức nhối hơn. Ông Lê Văn Bào- huyện Bình Chánh tâm sự: “Vào nhà nào cũng thấy giấy chứng nhận gia đình văn hóa mà đau lòng khi thấy cha con, họ hàng dắt díu nhau lên xã, kéo nhau ra tòa chỉ vì miếng đất nhỏ. Thật đáng buồn!” Bà Nguyễn Thị Năm bức xúc:
TPHCM là nơi kinh tế phát triển, sự giao lưu văn hóa diễn ra thường xuyên hằng ngày. Đô thị hoá làm gia tăng dân cư, những nét văn hoá tứ phương du nhập phần nào làm cho đời sống đô thị thêm sinh động, nhưng nó cũng chính là tác nhân đánh mất đi tính bản sắc ở vùng miền. Chính vì sự giao thoa đó mà trong vài năm trở lại đây văn hóa đang có dấu hiệu lai căng, Tây không ra Tây, ta không ra ta. Một khi học hỏi không mang tính kế thừa sẽ làm cho các giá trị văn hóa bị hòa tan. Sự pha trộn, giao thoa giữa cái cũ, cái mới, giữa nét truyền thống và hiện đại không đúng mực sẽ dẫn đến “nửa nạc nửa mỡ”. Dễ thấy cưới hỏi, tang lễ là 2 nét văn hóa của dân tộc ta, nhưng nay ở nông thôn hậu của việc cưới hỏi, tang lễ là nhậu nhẹt rượu chè…Lối sống cũng dần dần Tây hóa, dường như mọi người sống theo kiểu “đèn nhà ai nhà ấy rạng”, nhà kín cửa cao tầng đã khép lại tình nghĩa xóm…
Nhiều bộ phận trong xã hội hiện nay, đặc biệt là giới trẻ lao vào bị cuốn vào nhịp sống vội vã, gấp gáp, chỉ mong kiếm nhiều tiền….
Không phủ nhận đô thị hóa làm thay đổi bộ mặt nông thôn nhưng việc làm thế nào để đô thị hóa mà những giá trị văn hóa đẹp đẽ truyền thống vẫn được lưu giữ là một điều làm chúng ta không khỏi trăn trở và sốt ruột.
Minh Nga
.jpg?w=1600&q=85)
