VCPMC – 10 năm hoạt động vì lợi ích người sáng tạo

(VOH) - Bên cạnh mục đích bảo vệ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của các tác giả âm nhạc, Trung tâm Bảo về quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) còn là một kênh đắc lực góp phần hỗ trợ cho công tác quản lí Nhà nước trong hoạch định và thực hiện chính sách về quyền tác giả.

Vừa qua, Trung tâm Bảo về quyền tác giả âm nhạc Việt Nam đã tổ chức tổng kết hoạt động 10 năm tại TP.HCM để cùng nhìn lại chặng đường chông gai và những quả ngọt đã thu nhặt được trong công cuộc bảo vệ quyền lợi cho những giá trị sáng tạo đích thực.

Các nhạc sĩ tại Hội nghị tổng kết hoạt động của VCPMC. Ảnh: vcpmc

Vào những năm đầu thế kỉ 21, vấn đề tác quyền âm nhạc bị xâm phạm một cách nghiêm trọng. Hơn 200 nhạc sĩ cả nước đã cùng kí tên kiến nghị lên Đảng và Quốc hội đề nghị được quan tâm đến tình trạng quyền tác giả âm nhạc bị xâm hại và khẩn thiết mong chờ những giải pháp xử lí, ngăn chặn kịp thời. Từ những nhu cầu thiết thực và cấp bách đó, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam  đã chính thức được thành lập vào năm 2002 và chính thức hoạt động vào 2004 để khai thác và bảo vệ quyền tác giả đối với các tác phẩm âm nhạc được ủy thác. Nói về động lực tiến đến sáng lập trung tâm, Nhạc sĩ Phó Đức Phương – Giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, chia sẻ: "Động lực đầu tiên của chúng tôi để tiến hành thành lập Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc là do bức xúc. Nhưng liền sau đó, bức xúc ấy cũng đồng thời là mục tiêu của một chính sách lớn của Nhà nước ta, đó là chính sách bảo hộ quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ. Do đó, việc nỗ lực, tình nguyện, xả thân của chúng tôi trong việc bảo vệ quyền tác giả âm nhạc lại càng được nhân rộng hơn lên trong chiều sâu và chiều xa của nó”.

Với động lực tìm lại công bằng cho những giá trị sáng tạo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các tác giả, sau 10 năm chính thức hoạt động, trung tâm đã thu nhặt được những thành quả đáng mừng. Sau 10 năm, từ 633 thành viên ban đầu đến nay đã có 3.066 tác giả ủy thác tác phẩm cho Trung tâm (riêng Chi nhánh phía Nam là 1963 người), tăng hơn gấp 4 lần. Con số ấy đã phần nào khẳng định uy tín của Trung tâm ngày càng được nâng cao hơn đối với những người sáng tạo. Không chỉ đơn giản là “thu tiền” trả về “chính chủ”, mục đích mà Trung tâm đang theo đuổi còn góp phần không nhỏ trong việc nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền của cả người sáng tạo nghệ thuật lẫn người thụ hưởng sản phẩm nghệ thuật. Dù vô cùng gian nan trên con đường tạo thói quen hưởng thụ nghệ thuật cho công chúng để bắt kịp với xu hướng chung của thế giới, nhưng cả đội ngũ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam vẫn từng ngày cố gắng và từng bước đã thành công.

Là người đã ủy quyền cho trung tâm từ lâu, nhạc sĩ Minh Châu chia sẻ: "Những năm gần đây, tất cả những nơi sử dụng tác phẩm âm nhạc đều ý thức được là phải trả tác quyền. Ý thức đó ngày càng trở thành một nền nếp và không ai có thể quên được. Tôi nghĩ nền nếp đó ổn định như vậy là một niềm khích lệ với các nhạc sĩ. Khoản tiền đó có thể lớn, nhưng cũng có thể không lớn lắm. Nhưng ít nhất cũng tạo cho người nhạc sĩ cảm giác rằng sản phẩm tâm huyết của họ làm ra, được xã hội sử dụng, ghi nhận và có phần hỗ trợ giống như sự đền đáp. Đó cũng là sự hỗ tương giữa người sáng tác – người sáng tạo và công chúng, xã hội".

Còn ca sĩ - nhạc sĩ Bằng Cường, cho biết: "Bằng Cường đã gửi tác phẩm vào đây từ những năm 2008 đến giờ. Lí do vì khi gửi vào đây thì trung tâm, các tác phẩm của mình được bảo vệ, giữ cho chúng không bị sử dụng một cách mất kiểm soát. Điều đó khiến các nhạc sĩ yên tâm hơn, muốn gửi các tác phẩm vào đây nhiều hơn”.

VCPMC vinh dự đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2007. Ảnh: vcpmc

Tới nay, tổng số tiền mà trung tâm đã thu về được hơn 180 tỉ đồng, riêng Chi nhánh phía Nam, doanh thu mỗi năm đều tăng. Trung tâm luôn tìm mọi phương án và áp dụng cả kĩ thuật tin học, công nghệ hiện đại để tối ưu hóa việc phân phối, chi trả tiền tác quyền cũng như bảo vệ và khai thác tác phẩm đạt kết quả tốt. Hòa chung trong công cuộc hội nhập quốc tế, Trung tâm thường xuyên có sự gắn kết chặt chẽ với các tổ chức bản quyền quốc tế nhằm phối hợp khai thác và bảo vệ quyền lợi của các tác giả Việt Nam cũng như thế giới. Hơn 10 năm cống hiến, những nỗ lực của Trung tâm đã được ghi nhận không chỉ trong lòng các nhạc sĩ mà còn được Nhà nước ghi nhận và đánh giá cao, như bằng khen của Thủ tướng chính phủ năm 2007, bằng khen của Bộ Văn hóa Thể thao và du lịch năm 2007, bằng khen của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2012, Huân chương lao động hạng Ba của Chủ tịch nước năm 2012…

Là người đã đi cùng trung tâm từ những ngày đầu mới thành lập, Nhạc sĩ Vũ Mão – Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng – Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc Hội, phát biểu: “Ban đầu gặp rất nhiều khó khăn nhưng tôi nghĩ rằng tương lai Trung tâm sẽ phát triển. Dự báo tới đấy cũng sẽ còn chông gai. Tôi rất cảm ơn các tác giả đã đóng góp xây dựng trung tâm, rất cảm ơn các nhạc sĩ, nhất là các nhạc sĩ lão thành đã đóng góp cho nền âm nhạc Cách mạng Việt Nam như một binh đoàn lớn mạnh trong sự nghiệp đấu tranh xây dựng đất nước, giải phóng dân tộc với tiếng hát lời ca rất tuyệt vời”.

10 năm không phải là dài đối với hành trình xây dựng ý thức tôn trọng quyền tác giả, nhưng cũng là một cột mốc đáng nhớ cho công tác bảo vệ quyền lợi cho các nhạc sĩ mà Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam đã làm được. Không dừng lại ở những thành quả này, trung tâm đang hướng đến xây dựng và mở rộng hoạt động sao cho hiệu quả, hiện đại hơn, hòa vào dòng chảy bảo vệ tác quyền của bạn bè quốc tế. Thành lập bộ phận pháp chế, đó là bước tiếp theo mà Trung tâm sẽ tiến hành. Chia sẻ thêm về điều này, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn – Giám đốc Chi Nhánh phía Nam Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, cho hay: “Đây là mô hình của thế giới, Phòng pháp chế sẽ tập trung các luật sư chuyên về Luật sở hữu trí tuệ. Khi có sự việc gì xảy ra về pháp lí, bộ phận này sẽ chịu trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ mọi cơ sở pháp lí. Tôi nghĩ đây là bước chúng ta phải đi. Dĩ nhiên, chúng ta vẫn nhận được sự hỗ trợ của các cơ quan quản lí nhà nước, nhưng lực lượng thanh kiểm tra không thể đủ với mảng rộng như vậy. Trên tinh thần, tài sản của chúng ta thì chúng ta phải bảo vệ. Quan trọng là tuyển các luật sư có chuyên ngành về luật sở hữu trí tuệ và có tâm với các tác giả”.

Đã qua chặng đường 10 năm hoạt động, trong thời gian sắp tới, trung tâm sẽ tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được trong suốt thời gian qua và luôn là địa chỉ đáng tin cậy để các tác giả ủy thác đứa con tinh thần của mình. Và xa hơn nữa, những nỗ lực của trung tâm hy vọng có thể góp phần nâng cao ý thức cộng đồng về quyền tác giả để từ đó, chúng ta biết trân trọng hơn giá trị của sự lao động sáng tạo chân chính.