Tin tứcChính phủ vừa ban hành Nghị định 282 quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 28 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. Đáng chú ý, nghị định lần đầu quy định việc thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa cùng các tiêu chí lựa chọn và cơ chế ưu đãi dành cho các địa phương tham gia.
Địa phương phải đáp ứng 5 tiêu chí
Theo Nghị định, một địa phương được lựa chọn thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa khi đáp ứng đủ 5 tiêu chí.
Một, đô thị có di sản văn hóa được hình thành trong quá trình hình thành và phát triển của địa phương.
Hai, có quan hệ chặt chẽ giữa đô thị với di sản văn hóa và giá trị của di sản văn hóa phải tạo nên giá trị của đô thị.
Ba, địa phương phải có từ hai di sản văn hóa vật thể hoặc di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu trên địa bàn được Việt Nam hoặc UNESCO công nhận, xếp hạng hoặc ghi danh; thực hiện tốt công tác bảo vệ và phát huy giá trị gắn với giáo dục truyền thống, làm nền tảng phát triển kinh tế - xã hội, phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa có hiệu quả, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của địa phương; tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu lan tỏa giá trị di sản văn hóa ở trong nước và nước ngoài.
Bốn, đã ban hành và thực hiện tốt quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn; bảo đảm bảo tồn yếu tố gốc cấu thành giá trị di sản văn hóa, cấu trúc không gian, cảnh quan văn hóa, kiến trúc, kiểm soát mật độ xây dựng, tầng cao, hình thức kiến trúc, không gian công cộng, hạ tầng kỹ thuật và các hoạt động khai thác dịch vụ trong khu vực di sản theo quy định; Có các chương trình, đề án, dự án về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa triển khai có hiệu quả trên địa bàn; ban hành và tổ chức thực hiện tốt chế độ, chính sách khác phù hợp với quy định của pháp luật về di sản văn hóa đối với nghệ nhân.
Năm, có kinh nghiệm thực tiễn trong công tác đầu tư, bảo tồn, tôn tạo, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; bảo tồn bền vững di sản văn hóa và phát triển bền vững các yếu tố văn hóa, kinh tế, xã hội và môi trường; có di sản thế giới được tiến hành định giá giá trị kinh tế tổng thể và công bố quốc tế; có bảo tàng đạt tiêu chuẩn hạng II trở lên theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Hưởng cơ chế ưu đãi đặc thù
Theo Nghị định, các địa phương được lựa chọn thí điểm sẽ được ưu tiên đầu tư, hỗ trợ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; triển khai các chương trình, dự án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đồng thời được áp dụng một số cơ chế, chính sách ưu đãi.
Mô hình đô thị di sản văn hóa hướng đến bảo tồn đồng bộ các quần thể kiến trúc, không gian lịch sử - văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, di sản vật thể và phi vật thể, gắn với phát triển bền vững và nâng cao giá trị văn hóa của cộng đồng.
Nghị định cũng cho phép địa phương thực hiện thí điểm được quyết định một số cơ chế về phí và lệ phí. Theo đó, HĐND cấp tỉnh được quyết định mức thu phí dịch vụ tại di tích và ban hành một số khoản lệ phí theo quy định. Toàn bộ nguồn thu từ các khoản phí, lệ phí này được để lại cho ngân sách địa phương để phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Bên cạnh đó, nguồn thu từ phí tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa, công trình văn hóa và bảo tàng sau khi trừ chi phí sẽ được trích lại cho các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm phục vụ hoạt động quản lý, bảo tồn và cung cấp dịch vụ tại các điểm di sản.