Tin tứcHoà chung không khí cả nước đang tiến gần đến những thời khắc lịch sử của dân tộc, 40 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, với đội ngũ trí thức thành phố, là ngần ấy năm đi cùng sự thăng trầm của lịch sử, từ những ngày đầu bỡ ngỡ cho đến khi có chỗ đứng vững chắc trong lòng dân tộc bằng những công trình, phát kiến khoa học của mình.
Bí thư Thành ủy TPHCM Lê Thanh Hải (thứ hai từ phải qua) trò chuyện cùng các đại biểu trong buổi lãnh đạo TP gặp gỡ trí thức ngày 18/4/2015 - Ảnh: TTO
Ngược dòng lịch sử, nhiều nhà trí thức vẫn còn nhớ như in ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, một bộ phận tuy chưa hiểu rõ cách mạng, băn khoăn lựa chọn giữa ở lại hay ra đi? Thế nhưng Sài Gòn lúc đó như máu thịt nhiều người đã quyết tâm ở lại, dù biết sẽ có muôn vàn khó khăn. Trong bối cảnh đó, có người bỏ cuộc nửa chừng nhưng đại bộ phận trí thức thời đó cùng gánh vác chia sẻ khó khăn của đất nước và quan trọng hơn hết, họ đã chiến thắng chính mình, kiên định ở lại để phục vụ quê hương.
GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn bồi hồi nhớ về những năm đầu giải phóng, khi hoạt động của trí thức thời đó gặp nhiều khó khăn nhưng với sự chăm lo đời sống hết sức có ý nghĩa từ lãnh đạo TP như: trợ cấp gạo thịt đến từng gia đình, cấp xăng đi lại cho giáo sư, phó giáo sư trường đại học, đặc biệt là lãnh đạo TP thời đó đã trực tiếp gặp gỡ, động viên tinh thần, giúp đỡ vật chất, tìm đủ mọi cách để hỗ trợ những người làm khoa học yên tâm làm việc.
Đó là những dấu ấn không bao giờ phai trong suốt cuộc đời của GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn: “Riêng tôi, tôi mãi khắc ghi trong tim sự chăm sóc ân cần của các đồng chí lãnh đạo TP đối với nhóm anh chị em nghiên cứu khoa học do chúng tôi hướng dẫn. Đặc biệt, không bao giờ tôi quên, tôi nhớ mãi nải chuối chín mà đồng chí Sáu Dân ban đêm tự tay ra vườn chặt để gửi cho chúng tôi hơn 9 giờ đêm để chúng tôi ăn đỡ mệt, khi đồng chí biết chúng tôi còn làm việc tại phòng thí nghiệm tại trường ĐH Tổng hợp. Đó là những năm tháng không thể nào quên được”.
Vốn xuất thân từ một người lính, Nhà giáo nhân dân GS.TS Ngô Văn Lệ chia sẻ, ông có nhiều may mắn hơn đồng đội khi được tạo điều kiện học tập ở nước ngoài. Những người như ông thời đó luôn sống có lý tưởng, ít nghĩ đến bản thân mình: “Chúng tôi có nhiều may mắn hơn các đồng chí đồng đội là sau những năm tháng ác liệt của cuộc chiến tranh, trở về cuộc sống đời thường được học tập và đào tạo ở những quốc gia có nền kinh tế phát triển, nền giáo dục hiện đại. Những năm tháng chúng tôi được cử đi học với một niềm tự hào, một nghị lực vươn lên trong khó khăn, một tinh thần trách nhiệm đối với đất nước đã giúp chúng tôi học tập tốt. Lúc đó chúng tôi học vì đất nước và ít nghĩ đến bản thân mình. Nhờ được rèn luyện trong chiến tranh, được học tập ở những quốc gia có môi trường giáo dục tốt đã giúp chúng tôi có nền tảng kiến thức cơ bản tốt, vận dụng trong điều kiện cụ thể của VN”.
Có thể nói những nhà trí thức, lão thành cách mạng tự hào khi được tham gia cống hiến từ những ngày đầu xây dựng và phát triển TP bao nhiêu, thì với đội ngũ trí thức trẻ, họ càng hãnh diện khi được học tập, nghiên cứu khoa học trong môi trường vô cùng thuận lợi.
Được sinh ra và lớn lên sau ngày đất nước thống nhất, với GS.TS Phan Thanh Sơn Nam, giảng viên trẻ trường ĐH Bách Khoa TPHCM, không chỉ riêng bản thân anh mà những bạn trẻ mới tốt nghiệp may mắn được TP hỗ trợ thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học, để từ đó trưởng thành hơn trong nghiên cứu, góp phần quảng bá hoạt động nghiên cứu khoa học của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung đến bạn bè thế giới. Vì vậy, anh càng hiểu rõ hơn những người làm khoa học trẻ như mình phải có trách nhiệm và sứ mạng tiếp bước thế hệ cha anh cùng góp tay góp sức với thế hệ đi trước để đưa khoa học công nghệ của TPHCM vươn lên tầm cao mới. “Hơn 20 năm, được tận mắt chứng kiến TP lớn lên mỗi ngày và nhìn lại khoảng thời gian mình gắn bó với TP thân thương này. Trong những ngày kỷ niệm 40 năm đất nước thống nhất, lòng tôi thực sự bồi hồi xúc động. Tôi tin bản thân cũng như những bạn trẻ khác cũng đang cảm thấy thật tự hào vì mình đã và đang sống hết mình những ngày tháng tươi đẹp của tuổi trẻ trên mảnh đất thân yêu này. Dẫu biết rằng còn đó những khó khăn và thách thức, tôi vẫn tin rằng với sự đồng lòng và quyết tâm của tất cả những người con của TP, TPHCM của chúng ta sẽ tiếp tục vươn lên một tầm cao mới và sánh vai với các TP lớn khác trong khu vực châu Á nói riêng và thế giới nói chung”, GS.TS Phan Thanh Sơn Nam tin trí thức trẻ sẽ có nhiều đóng góp để TP phát triển hơn nữa.
Ôn lại lịch sử, vào năm 1975, đội ngũ trí thức TP bắt đầu hình thành từ ba nguồn: trí thức đang sinh sống và làm việc tại Sài Gòn trước năm 1975, thứ hai là từ chiến khu, thứ ba là ngoài Bắc vào, ban đầu họ vẫn còn nhiều do dự, băn khoăn về chính sách sử dụng nhân tài. Theo chủ trương của Đặc khu Uỷ Sài Gòn Gia Định lúc bấy giờ, Hội trí thức yêu nước chính thức ra mắt vào ngày 10/08/1975 tập hợp tất cả các trí thức khoa học công nghệ, văn nghệ sĩ, nhà báo…Nhiệm vụ là tuyên truyền giải thích về chủ trương chính sách của chế độ mới, vận động anh chị em trí thức tại chỗ ở lại và tìm việc làm góp phần giải quyết khó khăn cho họ, nhiệm vụ quan trọng nhất là làm sao hoà nhập trí thức thành một khối. Đến năm 1986, Hội trí thức yêu nước kết thúc hoạt động và bàn giao nhiệm vụ chính trị cho Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật TPHCM.
Theo GS.TS Nguyễn Ngọc Giao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TPHCM, với số lượng trí thức hùng hậu hơn 1 triệu người tập hợp đủ mọi lĩnh vực đang cùng góp phần vào sự phát triển của TP: “Hoạt động của Liên hiệp hội là tư vấn, phản biện và giám định xã hội, thứ hai là nghiên cứu khoa học, những vấn đề có tính chất liên ngành, tổng hợp, phổ biến kiến thức, tổ chức các hội thi sáng tạo khoa học kỹ thuật và ủng hộ các nhà khoa học xuất bản các công trình của mình. Với tư cách là tổ chức thành viên của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc VN TP HCM, trong phạm vi nhất định, Liên hiệp hội đã tư vấn, tham mưu cho lãnh đạo TP các cơ sở khoa học trong việc ban hành và triển khai các chủ trương và chính sách liên quan đến mọi mặt phát triển kinh tế xã hội và đời sống của người dân TP”.
Từ con số 20.000 người khi mới ra mắt, đến nay đội ngũ trí thức đã lên tới trên 1 triệu người với cơ cấu phong phú trên các lĩnh vực khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn, y tế, giáo dục, lao động sản xuất...Nối tiếp truyền thống đó, đội ngũ trí thức trẻ ngày nay càng năng động, sáng tạo, sẵn sàng chấp nhận thử thách để tiếp nhận nguồn tri thức phong phú để cùng nhau xây dựng TP phát triển. Với họ, hạnh phúc là khi được toàn tâm nghiên cứu khoa học, cống hiến trí tuệ, tâm huyết cho xã hội.
