Tin tứcBộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ về phân loại đơn vị hành chính nhằm khắc phục những bất cập trong quy định hiện hành và phù hợp với tình hình thực tế sau khi tiến hành sáp nhập.
Theo Bộ Nội vụ, sau đợt sắp xếp vừa qua, cả nước hiện có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (6 thành phố, 28 tỉnh) và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã (2.621 xã, 687 phường, 13 đặc khu). Con số này thay đổi đáng kể so với trước tháng 6/2025.
Số đơn vị hành chính cấp tỉnh đã giảm 29. Diện tích tự nhiên trung bình của mỗi tỉnh, thành đạt 9.743 km², tăng hơn 4.400 km² so với trước (tăng 85,3%). Lâm Đồng là địa phương có diện tích lớn nhất với 24.243 km², vượt xa Nghệ An – tỉnh có diện tích lớn nhất trước đó (16.486 km²).
Về dân số, quy mô trung bình của mỗi tỉnh, thành hiện là hơn 3,36 triệu người, tăng gần 1,55 triệu người. TP.HCM có dân số cao nhất với hơn 14,6 triệu người, trong khi trước sáp nhập con số lớn nhất cũng thuộc về TP.HCM nhưng chỉ gần 10 triệu.
Bộ Nội vụ đánh giá, sự thay đổi này khiến nhiều tiêu chí trong Nghị quyết 1211/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính không còn phù hợp. Bên cạnh đó, việc xuất hiện mô hình “đặc khu” cũng chưa có trong phạm vi điều chỉnh của nghị quyết.
“Nếu tiếp tục áp dụng tiêu chí cũ sẽ dẫn tới kết quả phân loại sai lệch, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và tổ chức bộ máy”, Bộ Nội vụ nêu rõ.
Xây dựng tiêu chí mới để phù hợp thực tiễn
Dự thảo Nghị định quy định phân loại đơn vị hành chính nhằm kịp thời triển khai Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng cuộc sống và sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp với từng địa bàn.
Theo dự thảo, hệ thống phân loại vẫn kế thừa các nhóm loại đã áp dụng ổn định nhiều năm qua. Hà Nội và TP.HCM tiếp tục là hai đơn vị hành chính loại đặc biệt theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Các tỉnh, thành phố còn lại được phân thành 3 loại (I, II, III) dựa trên thang điểm.
Tiêu chí phân loại cấp tỉnh
Các tỉnh được đánh giá dựa trên 5 nhóm tiêu chuẩn với tổng thang điểm tối đa 100, bao gồm:
Quy mô dân số: 10-20 điểm.
Diện tích tự nhiên: 10-20 điểm.
Số lượng đơn vị hành chính trực thuộc: 6-10 điểm.
Điều kiện kinh tế - xã hội (11 tiêu chí thành phần): 18-40 điểm.
Yếu tố đặc thù: 0-10 điểm.
11 tiêu chí thành phần về kinh tế - xã hội gồm cân đối thu chi ngân sách, tỷ trọng công nghiệp – dịch vụ, tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, năng suất lao động, thu nhập bình quân, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ dân số nông thôn dùng nước sạch, tỷ lệ hộ gia đình kết nối Internet và mức độ giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ công trực tuyến.
Tiêu chí phân loại cấp xã, phường và đặc khu
Đối với xã, việc phân loại dựa trên 4 nhóm tiêu chuẩn: dân số (15-25 điểm), diện tích tự nhiên (15-25 điểm), điều kiện kinh tế - xã hội (21-40 điểm với 7 tiêu chí thành phần) và yếu tố đặc thù (0-10 điểm).
Với phường, các nhóm tiêu chuẩn tương tự như xã nhưng mức điểm tối đa, tối thiểu có điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện phát triển đô thị.
Đối với đặc khu, nếu được phân loại là đô thị thì áp dụng tiêu chí của phường, còn lại áp dụng tiêu chí của xã. Điểm yếu tố đặc thù của đặc khu được tính tối đa 10 điểm.
7 tiêu chí kinh tế - xã hội của xã, phường và đặc khu gồm: cân đối thu chi ngân sách, tỷ trọng công nghiệp – dịch vụ, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ dân số dùng nước sạch, mức độ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến và tỷ lệ văn bản điện tử ký số.
Cơ chế điểm ưu tiên
Dự thảo cũng đề xuất cơ chế cộng điểm ưu tiên (tối đa 10 điểm) cho các đơn vị hành chính có quy mô vượt trội về diện tích, dân số, hoặc thuộc khu vực đặc biệt khó khăn, hay giữ vai trò trung tâm phát triển của tỉnh, thành phố hoặc khu vực liên xã, phường.
Bộ Nội vụ cho rằng cách phân loại mới không chỉ phản ánh quy mô mà còn chú trọng năng lực điều hành, chuyển đổi số, cải cách hành chính – những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.
