Những quy định “cấm dễ - quản lý khó” của ngành giáo dục <br> <i>Phần 1: Những quy định cấm từ…ngọn</i>

(VOH) - Để ngăn chặn tiêu cực, biến tướng trong giáo dục, nhiều năm qua Bộ GD-ĐT đã ban hành nhiều văn bản chấn chỉnh hòng lập lại trật tự, kỷ cương, đưa vào nề nếp. Tuy nhiên, có không ít văn bản dường như chỉ mang tính chất trấn an dư luận là chính, vì ít phát huy tác dụng trong thực tế, và lâu dần bị "phớt lờ đi" trừ khi được đưa lên mặt báo hoặc có phụ huynh phàn nàn, gửi đơn thư.
Một lớp học thêm trên đường Nguyễn Phi Khanh, Q.1, TP.HCM (ảnh: TNO)

Đến hẹn lại lên, cứ mỗi đầu hè, Bộ GD-ĐT lại ban hành một loạt văn bản chấn chỉnh tình trạng dạy trước chương trình lớp 1, dạy thêm học thêm...Năm nay cũng vậy, vào cuối tháng 6, Bộ GD-ĐT lại có chỉ thị nghiêm cấm các cơ sở dạy thêm ngoài nhà trường tuyệt đối không dạy học trước chương trình lớp 1. Dù có hay không có chỉ thị này, thì các giáo viên vẫn mở lớp luyện trước chương trình lớp 1 tại nhà hoặc thuê cơ sở xung quanh trường học. Phụ huynh vẫn đều đặn đưa con học chữ để chuẩn bị vào lớp 1, thậm chí còn cho trẻ tập luyện chữ đẹp. Cứ thế, hầu như trường tiểu học nào cũng đều tiếp nhận học sinh lớp 1 với đa số đều đã học trước chữ từ hồi còn mẫu giáo, khiến giáo viên khá vất vả vì xuất phát điểm các em không giống nhau. Bà Lê Thị Ngọc Điệp, Hiệu trưởng trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm cho biết:



Một quy định cũng tốn nhiều giấy mực báo chí mà không mang lại nhiều biến chuyển trong thực tế là về dạy thêm, học thêm. Năm 2007, Bộ GD-ĐT đã ban hành quyết định số 03/2007 quy định về dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, một số quy định trong quyết định này chưa cụ thể, gây nhiều lúng túng khi áp dụng và hầu như không thể triển khai vào thực tế vì nó quá chung chung.

Do vậy, Bộ GD-ĐT tiếp tục ban hành thông tư 17/2012 quy định mới về dạy thêm, học thêm. Bất chấp quy định, những biến tướng dạy thêm học thêm, dạy không phép vẫn tràn lan trong hang cùng ngõ hẻm. Trong năm học 2012-2013, hàng loạt Trường tiểu học Chu Văn An (Q. Bình Thạnh), trường tiểu học Hồ Thị Kỷ Q.10, trường tiểu học Bông Sao Q.8; trường tiểu học Trần Quốc Tuấn Q.Tân Bình…tổ chức dạy thêm học thêm khi chưa có phép; Giáo viên bằng nhiều cách vẫn buộc học sinh của lớp mình đến lớp lại thêm; Dạy thêm luôn cả học sinh học 2 buổi/ngày; Dạy nội dung trong chương trình chính khoá...Hầu như không có một quy định cấm nào trong thông tư không bị vi phạm. Không cần phải tổ chức các đoàn thanh tra rầm rộ đến các cơ sở dạy thêm, chỉ cần hỏi bất kỳ phụ huynh nào cũng có thể kể tên vanh vách những lớp dạy thêm vi phạm quy định. Từ ngày có thông tư đến nay, rất hiếm có trường hợp nào bị xử lý. Nhiều phòng giáo dục đến nay chưa xử lý trường hợp vi phạm nào, trừ khi có đơn khiếu nại của phụ huynh. Bà Võ Ngọc Thu, Trưởng phòng GD-ĐT Q.5 nhận định:



Lẽ dĩ nhiên, sẽ chẳng có phụ huynh nào lại đâm đơn thư khiếu nại chính giáo viên chủ nhiệm chỉ vì mở lớp dạy thêm để cải thiện cuộc sống. Ngoài ra, trong thông tư 17 còn có quy định giáo viên chỉ được dạy thêm ở nhà trường hoặc thông qua trung tâm, nhưng không có giáo viên nào mất công thực hiện, đặc biệt là giáo viên bậc tiểu học và THCS. Lý giải về điều này, cô Hồng Liên, giáo viên trường THPT An Lạc cho rằng:


Một quy định mà "đến hẹn lại lên báo" trong nhiều năm qua là tình trạng lạm thu, cũng như hai quy định trên, mỗi năm Bộ GD-ĐT đều có công văn cấm. Nhưng những khoản thu dưới danh nghĩa Ban đại diện phụ huynh học sinh vẫn tiếp tục gây bức xúc cho phụ huynh ở nhiều mức độ khác nhau. Để chấn chỉnh, năm 2011, Bộ GD - ĐT đã cho ban hành Điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh, trong đó có quy định: Ban đại diện cha mẹ học sinh không được vận động phụ huynh học sinh đóng góp để phục vụ hoạt động dạy và học, phát triển cơ sở vật chất nhà trường. Quy định này ngay lập tức bị các trường "kêu" là nếu không có sự hỗ trợ của phụ huynh thì hoạt động của trường khó đạt hiệu quả.


Chính vì thế, chỉ một năm sau, Bộ GD-ĐT lại ban hành thông tư 29/2012 điều chỉnh hướng dẫn về việc sử dụng các khoản thu và tài trợ tại các cơ sở giáo dục. Theo thông tư này, Ban đại diện cha mẹ học sinh không quy định mức kinh phí ủng hộ bình quân cho cha mẹ học sinh và tính tự nguyện được xem là quan trọng nhất. Tuy nhiên, mặc dù quy định, thông tư quy định khá rõ nhưng không ít trường ngầm thỏa thuận với Ban đại diện quy định mức thu từ vài trăm cho đến vài triệu. Như năm học vừa rồi, hàng loạt trường bị báo chí điểm mặt chỉ tên như trường tiểu học Lương Thế Vinh (Q.Thủ Đức), trường mầm non Tân Phong Q.7, trường mầm non Sơn Ca 4 (Q.12)...yêu cầu phụ huynh đóng góp từ vài trăm đến gần triệu đồng để mua những thiết bị khá xa xỉ, không giúp nhiều cho việc dạy và học từ tivi, đầu máy, máy lạnh cho đến bảng thông minh, tổ chức các lễ hội, quà cáp cho thầy cô trong năm…Chị Nguyễn Thị Hậu, ngụ ở Q.4 bày tỏ:



Lý giải về điều này, ông Ngô Xuân Đông, Trưởng phòng GD-ĐT Q.7 cho rằng:


Từ văn bản đến thực tế hiện đang có một khoảng cách rất lớn, các lệnh cấm trên đều xuất phát từ mục tiêu chấn chỉnh những biến tướng, tiêu cực trong giáo dục. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh qua nhiều năm, các văn bản này rõ ràng không có khả năng điều chỉnh hành vi vì xa rời thực tiễn và chỉ tập trung giải quyết được phần ngọn. Nhìn rộng ra, các văn bản cấm chỉ có thể phát huy tác dụng nếu những bất hợp lý trong việc dạy chữ trước cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1, quản lý dạy thêm học thêm, tình trạng lạm thu...được điều chỉnh ở tầm vĩ mô, từ chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ giáo viên, đến mức đầu tư tương xứng hơn cho ngành giáo dục...


Phần 2 - Cần chẩn bệnh từ gốc

Bình luận