Khống chế địa bàn mua mía – có thể biến tướng thành một hình thức ép giá nông dân.

(VOH) - Các nhà máy chế biến mía đường năm 2011 đang vào vụ sản xuất. Giá mía cây nguyên liệu từ đầu vụ hơn 1 triệu đồng/tấn, giúp nông dân trồng mía phấn khởi. Tuy nhiên, niềm vui này không kéo dài. Bởi một số nơi đang xảy ra tình trạng khống chế địa bàn mua mía của các nhà máy đường nên các nhà máy đường ở nơi khác bị cấm cửa không “mua được. Ý tưởng của việc khống chế để bảo đảm nguyên liệu cho nhà máy chế biến mía đường tại chỗ là tốt nhưng phải có giải pháp phù hợp. Nếu không, có thể biến tướng thành một hình thức ép giá nông dân trồng mía.

Theo hiệp hội Mía đường Việt Nam, vụ sản xuất đường năm 2010 – 2011 ở đồng bằng sông Cửu Long ước tính thiếu khoảng 400.000 tấn mía nguyên liệu. Tuy nhiên, ngay lúc này, nông dân ở một số nơi, cụ thể như huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng phải điêu đứng khi một phần diện tích mía chưa tìm được người mua và mía đang chết dần trên đồng vì ngập nước. Người trồng mía bị thiệt hại kép, mía vừa giảm chữ đường lẫn năng suất vừa bị giảm giá mua. Giá hiện nay chỉ còn 800.000 đồng/tấn, thậm chí có nơi còn tự đốn mía, mướn ghe chở đến tận nhà máy đường Phụng Hiệp tỉnh Hậu Giang, bán sô mía nguyên liệu với giá hạ hơn nữa để tránh thua thiệt. Còn nhiều thương lái ngưng mua mía cung ứng cho nhà máy đường Ấn Độ, tỉnh Long An.

Một trong những lý do là từ việc cạnh tranh nguyên liệu mía đã khiến cho nhà máy Vị Thanh thuộc công ty cổ phần mía đường Cần Thơ CASUCO chỉ đủ mía để hoạt động khoảng 60% công suất ngay từ đầu vụ sản xuất đường năm 2011. Do vậy, đầu tháng 11 năm 2010, công ty cổ phần mía đường Cần Thơ đã có văn bản gởi cho các nhà máy đường trong vùng, hiệp hội Mía đường Việt Nam… yêu cầu các nhà máy đường dừng việc thu mua nguyên liệu mía trên địa bàn tỉnh Hậu Giang. Thực hiện yêu cầu này nhà máy sản xuất mía đường đã ngừng thu mua mía để giải quyết mía nguyên liệu cho nhà máy Vị Thanh. Tuy nhiên, mía không chờ chín lần lượt mà phải thu hoạch rộ, trong khi đó, công suất sản xuất của nhà máy không thể tăng kịp, do vậy, nhiều ruộng mía phải chờ nhưng nhà máy chưa đến được.

Nhiều ruộng mía đã bị chết khoảng 30%, nhưng chưa thấy phía nhà máy đường Sóc Trăng đến thu mua. Khi mía chết, nên khó nâng giá mua tại ruộng, thậm chí không ai dám mua nếu mía xấu quá. Người thiệt thòi chính là người trồng mía.

Sản xuất mía đường tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long có liên quan đến nhiều yếu tố, nhà máy thu mua mía non đầu vụ, tình trạng mía chết sau ngập lụt, các nhà máy thu mua cạnh tranh nguyên liệu đẩy giá lên cao, mía thu hoạch rộ, đồng loạt ở từng địa phương… Để giải quyết tốt vùng nguyên liệu mía cho các nhà máy đường không chỉ dùng biện pháp khống chế địa bàn thu mua mà phải có kế hoạch trồng, phân chia thu mua phù hợp theo thời điểm với công suất chế biến của nhà máy, thậm chí nhiều nhà máy cùng thu mua vào lúc thu hoạch mía rộ và lần lượt quay vòng ở các địa bàn.v.v. Giải quyết tốt việc cung cấp mía nguyên liệu cho nhà máy, đồng thời thu mua hết mía cho nông dân, bảo đảm lợi ích cho cả đôi bên là một đòi hỏi cần thiết và cần có bài toán thích hợp. Tránh được mía đứng đồng, giá mía giảm, nông dân trồng mía bị thiệt hại.