Tin tứcVấn đề hôm nay: Điều hành yếu kém làm khổ nông dân và doanh nghiệp
(VOH) - Nếu như mấy tháng đầu năm nay ( từ tháng 01 đến giữa tháng 04) thị trường xuất khẩu gạo gặp nhiều thuận lợi, giá lúa thường luôn ở mức trên 4.000 đồng/kg, đảm bảo nông dân có lãi khoảng 40%, thì mấy ngày qua ở nhiều tỉnh ĐBSCL, giá lúa đang tụt dốc không phanh. Nhiều bà con tiếc rẻ, dù chỉ cách đây hơn 1 tháng, thương lái còn đến năn nỉ mua lúa với giá cao nhưng bà con lưỡng lự chờ giá lên, thì nay mọi thứ đã đổi chiều. Thương lái chỉ mua cầm chừng; ngay cả lúa chất lượng cao hiện nay cũng rớt giá, huống chi đến loại lúa thường như IR 50404.
Nguyên nhân vì đâu? Hiện nay, giá gạo thế giới đã giảm là do các nước như Thái Lan, Ấn Độ bắt đầu thời kỳ tung gạo ra bán. Nhưng qui luật cung cầu lên-xuống thật không có gì đáng bàn, vấn đề là cứ mỗi khi giá gạo lên cao, dòng chảy lúa gạo đang thông thì Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam lại đề xuất Chính phủ cho giãn tiến độ xuất khẩu. Bài học tồn đọng cả triệu tấn lúa năm 2008 khiến nông dân điêu đứng và Việt Nam bị thất thu cả nửa tỷ đô la vẫn còn nóng hổi, nhưng với Hiệp Hội dường như bài học này vẫn “chưa đủ đô”. Chính vì vậy mà ngay những tháng đầu năm nay, khi tình hình xuất khẩu gạo đang khả quan; các doanh nghiệp liên tục nhận được đơn đặt hàng của đối tác thì ngày 20/02/2009, Hiệp Hội ra văn bản chỉ cho phép doanh nghiệp đăng ký tiếp các hợp đồng xuất khẩu gạo có thời hạn giao hàng từ tháng 7 đến tháng 9/2009. Điều này làm cho doanh nghiệp bị lỡ nhịp xuất khẩu. Đỉnh điểm là phản ứng quyết liệt của Công ty Du lịch thương mại Kiên Giang khi cho rằng, quyết định của Hiệp Hội là vô lí và cục bộ.
Khi đưa ra yêu cầu giãn tiến độ xuất khẩu gạo, Hiệp hội cho rằng các doanh nghiệp chưa quan tâm đến những ảnh hưởng về an sinh xã hội hay an ninh lương thực.v.v. Theo phân tích của Hiệp hội, năm nay cả nước chỉ đủ lượng xuất khẩu từ 4,5 - 5 triệu tấn gạo nhưng do các doanh nghiệp đã ký kết hợp đồng xuất khẩu đến tháng 6/2009 hơn 3,6 triệu tấn, vì vậy quyết định giãn tiến độ xuất khẩu gạo là hợp lý.
Thế nhưng vào đầu tháng 05 vừa qua, Hiệp hội Lương thực Việt Nam lại làm một động thái trái ngược với quan điểm trước đó của chính mình, là đề nghị Chính phủ cho phép xuất khẩu thêm 200.000 tấn gạo. Lúc này Hiệp Hội lí giải rằng, lúa Đông Xuân năm nay được giá, trong khi dự báo vụ Hè thu và Thu Đông tới sẽ tiếp tục trúng mùa, sản lượng gạo hàng hóa sẽ vượt kế hoạch nửa triệu tấn nên đề nghị Chính phủ cho phép tăng chỉ tiêu để nâng tổng lượng gạo xuất khẩu năm 2009 lên mức 5,2 triệu tấn. Cùng với đề xuất đó, Hiệp Hội đã cho phép các doanh nghiệp đàm phán và ký tiếp các hợp đồng xuất khẩu trở lại. Tuy nhiên quyết định này được đưa ra ngay vào thời điểm giá gạo thế giới đang giảm, khiến doanh nghiệp đối diện với nguy cơ thua lỗ vì trước đó họ đã lỡ thu mua lúa gạo với giá cao. Trong tình cảnh này đương nhiên tình hình mua bán lúa gạo trong nước sẽ bị đóng băng và hệ quả là lúa hàng hóa lại rơi vào tình trạng ùn ứ không có đầu ra, khiến bà con nông dân tiếp tục bị thiệt thòi.
Hiện nay, nhiều nơi nông dân vẫn còn trữ lúa vụ Đông Xuân, lại thêm diện tích lúa Hè thu dự kiến xuống giống khoảng 1,6 triệu ha; sắp tới, vụ lúa Thu đông và vụ Mùa sẽ đạt tổng sản lượng khoảng 10 triệu tấn. Vậy thì làm sao chúng ta có thể giải tỏa hết số lượng lúa hàng hóa khổng lồ này?
Từ thực tế trên có thể khẳng định, năng lực điều hành của Hiệp Hiệp Lương thực Việt Nam còn yếu kém. Họ không có khả năng dự báo và tuỳ tiện khi đưa ra đề xuất cũng như các quyết định có liên quan. Đây là nguyên nhân chính khiến nông dân trồng lúa lao đao mà các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cũng mất ăn mất ngủ trong suốt nhiều năm qua.
Huỳnh Sang