Tin tứcỞ cả hai đợt thi, Bộ đã mạnh dạn thay đổi cấu trúc, không còn phần riêng ở các môn Toán, Lý của khối A, A1 mà thay vào đó là mức độ phân hoá rõ rệt: câu dễ, khó đến rất khó. Với các đề môn tự luận xã hội như Sử, Địa đều có nội dung mang tính thời sự đòi hỏi sự sáng tạo, hiểu biết của học sinh.
Rõ ràng, xu hướng đề thi đã không còn dừng ở việc chỉ kiểm tra kiến thức mà đó còn là sự đánh giá cả một quá trình, năng lực thực sự của thí sinh. Và sắp tới đây, việc chấm thi cũng được Bộ hé lộ sẽ đổi mới, trong đó có điểm dành cho sự sáng tạo.
Thầy Nguyễn Văn Cải, giáo viên môn Văn nói: “Cấu trúc đề thi giữa tuyển sinh ĐH với thi tốt nghiệp THPT vừa qua có một sự tương đồng và tiệm cận với nhau. Có thể đây là dụng ý của Bộ GD-ĐT. Tôi nhận định đề Văn khối C, D năm nay khá hay, rất sâu sắc. Dạng câu hỏi vừa tích hợp giữa kiến thức tiếng Việt và kiến thức Ngữ Văn tạo cho học sinh thói quen học tập môn Ngữ văn, không coi nhẹ tiếng Việt và chú trọng hình tượng văn học, kết hợp với những điều gần gũi với cuộc sống”.
Có thể dễ dàng nhận thấy, việc ra đề thi ở cả hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và ĐH-CĐ đã được đổi mới và hướng tới một kỳ thi chung, vừa đánh giá kết quả tốt nghiệp THPT, vừa làm căn cứ xét ĐH-CĐ, như khẳng định của Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga: “Qua kỳ thi, có thể thấy hình hài của một kỳ thi quốc gia sử dụng chung cho hai mục đích khá rõ ràng. Bộ sẽ soạn thảo một đề án đổi mới thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH-CĐ sắp tới để đưa ra tham khảo ý kiến công luận. Nếu được sự ủng hộ mạnh mẽ thì chúng ta có thể áp dụng sớm, nghĩa là giao tự chủ hoàn toàn trong tuyển sinh cho các trường ĐH rút ngắn hoặc sớm hơn dự kiến”.
Một đổi mới khi đi vào thực tiễn cũng được dư luận đánh giá cao khi năm nay là lần đầu tiên Bộ điều chỉnh khu vực ưu tiên sát với mục tiêu, đối tượng. Điều này đã tạo công bằng cho thí sinh cả nước. Tuy nhiên, cũng chính vì lần đầu tiên áp dụng, nên tình hình trước ngày thi có thể nói là “rối như canh hẹ”, gây lúng túng cho cả thí sinh và nhà trường.
Lý giải về điều này, Bộ GD-ĐT cho rằng, đó là do các trường chưa quen việc. Còn về phía các trường lại "đổ lỗi" cho Bộ ban hành chính sách quá cập rập, khi đến tận ngày thi vẫn chưa có danh mục các trường THPT thuộc diện ưu tiên khu vực 1 để các trường làm cơ sở xác định đúng đối tượng cho thí sinh. Thế nên mới có hiện tượng ngày thi gần kề mà có xấp xỉ 4.000 thí sinh thi vào trường ĐH Y Dược TP.HCM và hàng trăm trường hợp thí sinh của các trường khác đề nghị chỉnh sửa.
Theo thông lệ, việc chỉnh sửa sai sót trong hồ sơ phải hoàn tất trong ngày đầu tiên làm thủ tục thi nhưng trong lịch sử các kỳ thi ĐH, các trường buộc phải kéo dài thời gian triển khai công tác này đến khi công bố kết quả thi. Bởi nếu không xác định đúng đối tượng theo quy định mới, nhiều thí sinh có nguy cơ mất đến 3,5 điểm ưu tiên và khả năng từ đậu thành rớt cũng rất dễ xảy ra.
TS Trần Đình Lý, Trưởng phòng đào tạo ĐH Nông Lâm trăn trở: “Nói một cách khách quan, việc tổ chức thực hiện khi đưa ra chính sách này khá bất cập, đặc biệt là vấn đề thời gian, thời điểm và thời hiệu để thực hiện chính sách này. Lẽ ra, việc điều chỉnh đối tượng ưu tiên khu vực thí sinh cần phải được biết sớm hơn để đăng ký, kê khai hồ sơ chính xác hơn để tránh sau đó là cả quá trình sửa đổi nhiều bất cập”.
Ngay khi đợt thi thứ hai kết thúc, nhiều trường đã bắt tay vào chấm thi. Sẽ lại có thêm nhiều quy định mới lần đầu tiên áp dụng. Chẳng hạn như, để đảm bảo chất lượng đầu vào, khi năm nay Bộ dự kiến có từ 3 - 4 mức điểm xét tuyển đầu vào khác nhau.
Bộ GD-ĐT từng nhiều lần khẳng định, sau năm 2016 sẽ tiến tới một kỳ thi quốc gia và những gì thể hiện trong đề thi tốt nghiệp THPT và ĐH-CĐ vừa qua đã nói lên điều đó. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi ở đề thi thì vẫn chưa đủ, bởi việc tổ chức một kỳ thi chung với hai mục đích là không dễ dàng. Điều này đòi hỏi Bộ phải có một lộ trình chuẩn bị với các bước rõ ràng chi tiết. Và giờ đây, mong đợi lớn nhất của xã hội là sớm biết được những bước đi tiếp theo của Bộ là gì, kỳ thi năm sau sẽ có những thay đổi gì nữa để học sinh có sự chuẩn bị tốt nhất.
Những thay đổi, những sự điều chỉnh dù nhỏ, những chính sách dù hay nhưng chưa chín muồi, cũng gây khó khăn cho người học và đôi khi sẽ có tác dụng ngược. Dư luận xã hội vẫn đang mong chờ vào những động thái tích cực, những bước đi đúng với lộ trình cam kết của Bộ chứ không cần những sự áp dụng tức thời, như những sự thử nghiệm vội vã trong giáo dục trong thời gian qua.