Tin tứcBộ Y tế cho hay, từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 2 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Hiện bệnh chưa vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Đến ngày 26/1/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh ngay từ các cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng, phòng chống dịch.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TPHCM, nguyên trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 thông tin thêm về virus Nipah.
PV: Thưa bác sĩ, hiện nay người dân đang rất quan tâm khi một số ca bệnh do virus Nipah được ghi nhận tại Ấn Độ. Xin bác sĩ cho biết thêm thông tin về loại virus này?
Bác sĩ Trương Hữu Khanh: Thứ nhất là virus Nipah này không phải là virus mới, đó là một tác nhân gây viêm não. Tuy là nó cũng có rất lâu rồi nhưng không thể lây lan trực tiếp từ người sang người được. Đây là một loại virus thường gặp rất nhiều ở loài dơi hoang dã, những vùng nào mà nó có loài dơi thì loài dơi đó có thể lây sang cho heo hay là ngựa. Khả năng từ heo, ngựa lây sang người có thể có nhưng mà ít hơn nhiều so với nguồn lây trực tiếp là từ dơi lây sang người.
Virus Nipah này lây chủ yếu là từ nước bọt của con dơi, những người tiếp xúc với dơi, ăn thịt dơi hoặc là con dơi đó nó ăn vào trái cây rồi tiết ra nước bọt vào những trái cây đó, và người lại ăn tiếp trái cây đó, đó là những nguồn lây chính. Cho nên chúng ta thấy là từ năm 89 - 90, đã có những đợt rải rác của virus này rồi. Sau đó người ta nghiên cứu gần đây thì vẫn là những nhóm người sống ở những vùng hoang dã, có dơi nhiều, tiếp xúc với dơi hoặc là mổ dơi, ăn những trái cây như vậy thì bị lây.
Trong những năm gần đây đều có những đợt dịch do virus Nipah, nhưng sau đó thì nó cũng rất bình thường thôi. Bởi vì đây là một cách lây mà rất hiếm có thể tạo thành dịch như là loại virus lây qua đường hô hấp. Cho nên đây là một loại bệnh lây từ động vật hoang dã, đặc biệt loài dơi, khi lây qua người thì nó phải có tiếp xúc rất gần với con người. Cho tới hiện nay thì khả năng người mắc bệnh đó tạo ra virus để lây cho người khác thì gần như không thấy. Cho nên chúng ta hết sức bình tĩnh. Và lẽ đương nhiên virus Nipah là virus hoang dã, nên khả năng gây tử vong và phương pháp điều trị của nó gần như là không có, tại vì nó không có nhiều, người ta không có nghiên cứu đâu, người ta chỉ dừng lại ở chỗ là làm sao đừng có lây thôi. Vì vậy đối với người dân khi nghe thông tin này thì mình phải hiểu là chuyện này đã xảy ra rất nhiều lần rồi, chúng ta hết sức bình tĩnh. Theo tôi thì không có gì lo lắng hết.
Thứ hai là ngành y tế đã quen với những thông tin này và đã thông báo để cho người dân biết phòng bệnh như thế nào. Bộ Y tế hướng dẫn đừng ăn những trái cây mà con dơi nó ăn, vì ngoài việc con dơi mà nó ăn như vậy sót lại virus trong trái cây thì nó còn gây nhiều bệnh khác lắm. Vì vậy những cái đó mình không nên ăn, còn giết mổ thì lúc nào cũng phải cẩn thận thì sẽ không có vấn đề gì đối với virus Nipah.
PV: Bác sĩ đánh giá như thế nào về khả năng virus Nipah bùng phát thành dịch tại Việt Nam?
Bác sĩ Trương Hữu Khanh: Theo tôi thì không có khả năng đó. Chúng ta biết là khả năng một con virus mà từ lây trực tiếp từ động vật sang người thì phải rất lâu, và chỉ khi mình không biết khống chế, có nghĩa là mình cứ để cho nó lây qua người hoài, nó quen nhiều với con người thì lúc đó mới có khả năng nó sẽ chuyển biến thành khả năng lây từ người sang người.
Trong khi hiện nay đa số các trường hợp nhiễm virus Nipah thì người ta đã biết rồi, ta ngăn chặn thì nó sẽ không thể lây từ người sang người và không thể lây từ người sang người thì không thể đi xuyên quốc gia được, mà không đi xuyên quốc gia thì làm sao có thể làm thành đợt dịch ở ngoài khu đó luôn, chứ đừng có nói là từ quốc gia này sang quốc gia khác.
Do đó chúng ta hết sức bình tĩnh, không có việc gì lo lắng quá cả. Cũng giống như ngày xưa chúng ta có H5N1, chúng ta biết rất rõ lây từ con gà, con chim qua người, có một thời gian dài người ta hiểu được vấn đề đó thì chỉ cần không để người tiếp xúc với gà, thì virus nó không thể thuần với con người được và nó sẽ ngừng lại ở chỗ chỉ lây từ động vật sang người và dừng lại thôi.
PV: Như vậy thì người về từ vùng dịch cần lưu ý gì, thưa bác sĩ?
Bác sĩ Trương Hữu Khanh: Tôi cũng được đặt câu hỏi trên mạng, họ hỏi tôi là sắp sửa đi qua Ấn Độ công tác thì nên làm gì. Tôi chỉ đưa một khuyến cáo là mình đừng tới những vùng hoang dã thôi, và khi mình từ nước ngoài về thì mình xác định là có phải đúng ở vùng dịch hay không, vì Ấn Độ rất rộng, rất nhiều bang và chỉ có vùng nhỏ đó là có virus Nipah thôi.
Và thứ hai nếu mình ở vùng đó thì mình nên theo dõi sức khỏe và hạn chế tiếp xúc với người khác, mang khẩu trang và đặc biệt là khi mình ở vùng đó về thì mình nhớ lại xem là sinh hoạt của mình có những yếu tố nguy cơ nào để có thể là mình mắc bệnh hay không. Nếu mình không có nguy cơ nào thì có thể sinh hoạt bình thường và theo dõi sức khỏe thôi chứ không cần thiết phải làm gì đặc biệt cả.
PV: Cám ơn bác sĩ!
