Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Những nguyên tắc mẹ cần nhớ khi cho trẻ ăn dặm

    (VOH) – Ăn dặm là gì mà đóng vai trò quan trọng quá trình phát triển của bé. Mẹ cần biết những nguyên tắc cơ bản khi tập cho trẻ ăn dặm để không gây ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của con.

    Ăn dặm là gì ?

    Ăn dặm hiểu đơn giản là giai đoạn cho bé tập làm quen với các thức ăn thô hơn sữa mẹ. Những loại thức ăn bổ sung khác ngoài sữa mẹ bao gồm tinh bột, các vitamin từ thịt, cá, rau củ quả, sữa.... Thông thường bé sẽ bắt đầu ăn từ 6 tháng, tuy nhiên, ăn dặm không nhằm thay thế sữa mẹ trong 1 năm đầu.

    Hiện nay có 3 phương pháp ăn dặm cơ bản được nhiều mẹ lựa chọn, đó là: ăn dặm truyền thống, ăn dặm kiểu Nhật và ăn dặm bé tự chỉ huy (BLM). Mỗi phương đều có những ưu – nhược điểm khác nhau do đó tùy vào từng hoàn cảnh, điều kiện thể chất của bé mà mẹ áp dụng các phương pháp ăn dặm phù hợp.

    Những nguyên tắc quan trọng cần nhớ khi cho trẻ ăn dặm

    Theo tổ chức Y tế thế giới, thời điểm ăn dặm tốt nhất đối với trẻ là từ 6 tháng tuổi. Trong 6 tháng đầu tiên bé cần phải được bú sữa mẹ hoàn toàn, bởi sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng cực kỳ quan trọng, giúp cung cấp cho bé kháng thể và rất nhiều các thành phần mà những loại sữa công thức không thể thay thế được.

    Tuy nhiên, sau 6 tháng trẻ nên được tập ăn dặm, tức là bé sẽ ăn những loại thức ăn khác ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức. Nguyên nhân là do, bắt đầu từ 6 tháng trở đi cơ thể bé sẽ phát triển rất nhanh, cần rất nhiều năng lượng để duy trì các hoạt động, ví dụ như: lật, trườn, bò, tập nói, chuẩn bị mọc răng…. Cho nên nếu như bé không được ăn dặm, chỉ có bú mẹ hoặc sữa công thức thì sẽ không thể cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể.

    1.  Có nên cho trẻ ăn dặm sớm?

    Theo bác sĩ Dương Công Minh (Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, BV Nhi Đồng TP), trẻ chưa đủ 6 tháng nhưng đã biết ăn dặm thì mẹ có thể cho bé ăn dặm, vì nếu không cho bé ăn bé sẽ bị thiếu năng lượng. Tuy nhiên, không nên cho bé ăn dặm trước 4 tháng tuổi, bởi hệ tiêu hóa của trẻ dưới 4 tháng tuổi còn chưa đầy đủ các loại men, chẳng hạn như men tinh bột, men tiêu đạm... nếu cho trẻ ăn dặm quá sớm có thể khiến bé bị đầy bụng, khó tiêu, ọc ói.

    nhung-nguyen-tac-can-nho-khi-cho-tre-an-dam-voh

    Thời điểm ăn dặm tốt nhất cho trẻ là sau khi được 6 tháng tuổi (Nguồn: Internet)

    1. Có nên cho trẻ ăn dặm muộn?

    Bác sĩ Dương Công Minh cho biết, trẻ cũng có thể ăn dặm muộn, nhưng tuyệt đối không để trẻ ăn dặm sau 8 tháng (ăn trước 8 tháng và tốt nhất là sau 6 tháng tuổi).

    Có rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh, sau 8 tháng, dự trữ sắt trong cơ thể trẻ đã giảm rất nhiều. Thông thường, trong 3 tháng cuối thai kỳ, trẻ sẽ được nhận một lượng sắt từ cơ thể người mẹ, và lượng sắt này sẽ sử dụng trong cơ thể bé trong khoảng 6 tháng đầu sau sinh. Sau 6 tháng lượng sắt sẽ giảm, nếu không được bổ sung kịp trẻ có thể bị thiếu máu thiếu sắt.

    1. Thêm muối, dầu ăn vào món ăn dặm của trẻ được không?

    3.1 Nước mắm cho trẻ ăn dặm

    Tổ chức y tế thế giới khuyên rằng, thức ăn dặm của trẻ trước 12 tháng tuổi không nên thêm muối vào. Lý do là vì chức năng thận của trẻ dưới 1 tuổi còn rất non nớt, mỗi ngày chỉ cần khoảng 1g muối (NaCl). Trong khi đó, các thực phẩm chế biến cho trẻ ăn dặm như tôm, cua, cá, thịt, rau củ quả... đều có chứa một lượng muối nhất định, cộng thêm một lượng muối nhỏ có trong sữa mẹ hoặc sữa công thức, mặc dù không nhiều nhưng khi “gom” lại thì sẽ đảm bảo đáp ứng được nhu cầu muối trong cơ thể trẻ.

    Vì vậy, trước 12 tháng, mẹ tuyệt đối không nêm muối, nước mắm vào thực đơn ăn dặm của trẻ. Bắt đầu từ 12 - 24 tháng, thận của bé đã có thể bắt đầu cần từ 1 - 2g muối, nhưng tổ chức Y tế cũng khuyên, nếu được mẹ cũng không nêm gia vị (tức là tập cho con ăn nhạt). Sau 2 tuổi mẹ có thể nêm nếm gia vị vào thức ăn của trẻ, nhưng sẽ nêm nhạt hơn rất nhiều lần so với người lớn. Và mọi thứ có thể bình thường khi trẻ từ 3 tuổi trở lên.

    3.2 Dầu cho trẻ ăn dặm

    Theo bác sĩ Dương Công Minh, hiện nay có rất nhiều phương pháp ăn dặm khác nhau như: ăn dặm truyền thống, ăn dặm kiểu Nhật hay ăn dặm bé tự chỉ huy. Tuy nhiên dù cho bé ăn dặm theo phương pháp nào thì trong khẩu phần ăn của bé luôn luôn phải đầy đủ 4 nhóm thực phẩm:

    nhung-nguyen-tac-can-nho-khi-cho-tre-an-dam-1-voh

    Dựa vào cân nặng của trẻ để thêm lượng dầu ăn phù hợp cho bé (Nguồn: Internet)

    • Nhóm tinh bột (bột gạo hoặc bột ăn dặm…)
    • Nhóm đạm (tôm, cua, cá, thịt,..)
    • Nhóm vitamin và khoáng chất (rau, củ, quả)
    • Nhóm chất béo (dầu thực vật hoặc mỡ động vật). 

    Nhiều người cho rằng, nêm dầu ăn vào món ăn dặm có thể khiến bé bị đầy bụng, khó tiêu. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy, trong bữa ăn của trẻ có đầy đủ 4 nhóm thực phẩm mới giúp bé có đủ chất dinh dưỡng để phát triển. Đặc biệt là nhóm chất béo, vì đây là nhóm sẽ hỗ trợ tăng thêm năng lượng cho trẻ.

    Khi bổ sung dầu cho trẻ các mẹ cần lưu ý: Không cần thiết phải cho dầu vào mỗi bữa ăn của trẻ. Nếu bữa ăn này bé ăn dầu thực vật, thì ở bữa ăn sau bé có thể ăn mỡ động vật (nên xen kẽ). Ngoài ra, mẹ cũng cần chú ý đến cân nặng của trẻ, với những bé bị thừa cân béo phì thì không nên cho trẻ ăn dầu thời gian dài. Còn những bé từ 6 - 24 tháng tuổi, nếu cân nặng dưới ngưỡng bình thường thì chuyện bổ sung thêm dầu là cực kỳ quan trọng .

    1. Cho trẻ ăn nhiều đạm liệu có tốt?

    Đạm là một chất rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ, tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là mẹ cho trẻ ăn càng nhiều đạm càng tốt. Bác sĩ Dương Công Minh cho rằng, các mẹ chỉ nên cho trẻ ăn trong giới hạn cho phép và duy trì lượng đạm theo đúng nhu cần bé cần mỗi ngày là tốt nhất.
    Thông thường, cơ thể trẻ sẽ cần khoảng 70 - 100gr đạm/ngày, nếu được cung cấp nhiều hơn gấp 2 – 3 lần, thì có thể sẽ dẫn đến nhiều hậu quả xấu như:

    • Khiến cơ thể trẻ phải làm việc quá tải, thận của bé phải chạy hết công suất dẫn đến mệt mỏi.
    • Khi lượng đạm quá nhiều, cơ thể sẽ không thể giữ lại mà sẽ đẩy ra ngoài và khi đạm bị đẩy ra sẽ kéo theo nhiều chất khác, trong đó có canxi.
    • Cơ thể chứa nhiều chất đạm có thể gây ức chế cạnh tranh, khiến trẻ chậm phát triển.
    • Tăng nguy cơ thừa cân, béo phì sau 6 tuổi nhanh hơn các trẻ khác.
    1. Nước hầm xương cho trẻ ăn dặm

    Nhiều người cho rằng, nước hầm từ xương chứa nhiều canxi. Tuy nhiên, thực tế hàm lượng canxi trong xương ống, xương tủy là loại canxi vô cơ, không có nhiều giá trị dinh dưỡng. 

    Theo bác sĩ Dương Công Minh, về nguyên tắc nếu muốn bổ sung canxi cho trẻ trong giai đoạn ăn dặm, tốt nhất các mẹ nên cho trẻ ăn cả nước lẫn xác, tức là các loại tôm cua cá, thịt đem bằm nhuyễn (hoặc cắt nhỏ), sau đó nấu chín nhừ và cho bé ăn cả phần nước lẫn phần cái. Như thế sẽ đảm bảo việc cung cấp và hấp thu canxi ở trẻ sẽ được diễn ra tốt và hiệu quả hơn.

    Bạn có thể nghe lại câu trả lời trực tiếp của bác sĩ từ video dưới đây:

    Trẻ ăn dặm bị táo bón, nguyên nhân và cách khắc phục : Bắt đầu từ tháng thứ 6, trẻ sẽ được mẹ tập cho ăn dặm. Tuy nhiên, trong giai đoạn này hệ tiêu hóa của trẻ còn khá non nớt nên khi trẻ ăn dặm bị táo bón sẽ diễn ra rất thường xuyên.
    Nêm gia vị cho bé ăn dặm như thế nào để đảm bảo an toàn sức khỏe? : Nhiều mẹ vì sợ ảnh hưởng đến sức khỏe của con nên đã nói 'không' với hầu hết các loại gia vị khi nấu ăn cho bé. Thế nhưng, thực tế việc cắt bỏ gia vị cho bé ăn dặm có thật sự là tốt ...

    Tham khảo:

    1. Bác sĩ Dương Công Minh - Chương trình Bé Khỏe Nhà Vui ngày 09/06/2019 - Ðài tiếng nói nhân dân TPHCM (Cập nhật 31/12/2019).

    Người tổng hợp: Ngô Thị Hồng Phượng

    Chuyên gia tư vấn: Dương Công Minh