Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Những điều cần biết để chăm sóc người bệnh sốt phát ban đúng cách

    (VOH) - Sốt phát ban là bệnh có thể gặp ở trẻ em và người trưởng thành. Nếu nhận biết sớm và xử lý đúng cách thì người bệnh có thể điều trị hiệu quả tại nhà.

    Để hiểu rõ hơn về bệnh sốt phát ban, bạn có thể theo dõi những thông tin dưới đây.

    Bệnh sốt phát ban là gì?

    Sốt phát ban (tên tiếng Anh là Roseola, có nghĩa là ban màu hồng) là tình trạng nóng sốt, trên da có nổi các đốm nhỏ trên bề mặt hoặc nhô lên trên bề mặt da. Nếu phát hiện sớm và xử lý đúng cách thì bệnh không gây nguy hiểm. Trong một số trường hợp hiếm gặp, bệnh có thể gây sốt cao và dẫn đến biến chứng.

    sot-phat-ban-va-nhung-dieu-can-biet-voh-1

    Trẻ nhỏ dễ bị sốt phát ban (Nguồn: Internet)

    Nguyên nhân sốt phát ban

    Sốt phát ban là bệnh chủ yếu do các loại virus gây ra, điển hình nhất là virus sởi (bệnh sởi), virus Rubella (bệnh sởi Rubella hay còn gọi là bệnh sởi Đức). Ngoài ra, còn rất nhiều loại virus khác có khả năng gây sốt phát ban như virus herpes 6 và 7. 

    Sốt phát ban là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan. Bệnh sốt phát ban ở trẻ em phần lớn do lây nhiễm từ cộng đồng, chủ yếu là nhà trẻ và các khu vui chơi. 

    Những ai dễ mắc bệnh sốt phát ban?

    Sốt phát ban là bệnh gặp chủ yếu ở trẻ em nhưng vẫn có thể gặp ở người trưởng thành. Vì sốt phát ban do các loại virus gây ra nên một số đối tượng sau đây sẽ dễ mắc phải:

    • Trẻ nhỏ lứa tuổi mẫu giáo dễ bị nhiễm virus vì hệ miễn dịch của trẻ chưa toàn diện. 
    • Trẻ chưa tiêm phòng đủ các loại vắc xin chống lại các loại virus.

    >>> Xem thêmDanh sách 10 bệnh truyền nhiễm dễ mắc phải nếu phòng tránh không đúng cách

    Triệu chứng sốt phát ban

    Những triệu chứng sốt phát ban thường biểu hiện từ 1 đến 2 tuần sau khi mắc bệnh. Những triệu chứng của bệnh bao gồm:

    1. Sốt

    Triệu chứng phổ biến của sốt phát ban là sốt cao trên 39 độ ngay khi nhiễm bệnh. Đối với sốt phát ban ở trẻ, các triệu chứng có thể kèm theo sốt là viêm họng, sổ mũi, ho. Ngoài ra, người bệnh cũng có thể sưng hạch bạch huyết ở phần cổ.

    Sốt có thể kéo dài khoảng 3 – 5 ngày.

    1. Phát ban

    Trong phần lớn các trường hợp, phát ban có thể theo sau những cơn sốt. Da người bệnh xuất hiện các đốm đỏ nhỏ bằng hoặc bị sưng lên. Một số đốm có thể có một vòng màu trắng bao quanh.

    Phát ban có thể lan rộng từ từ, bắt đầu từ vùng ngực, lưng, bụng tới cổ, cánh tay. Phát ban thường biến mất sau vài giờ hoặc vài ngày mà không gây ra bất kỳ khó chịu nào cho người bệnh.

    1. Một số triệu chứng khác

    Biến chứng bệnh sốt phát ban

    Vì sốt phát ban gây ra bởi nhóm siêu vi thông thường nên hầu hết trường hợp bệnh lành tính. Đối với trẻ bị sốt phát ban, bệnh sẽ tự khỏi sau 5 – 7 ngày nếu bệnh như được:

    • Chăm sóc y tế đúng cách.
    • Có chế độ dinh dưỡng hợp lý.
    • Giữ gìn vệ sinh thân thể sạch sẽ.

    Sốt phát ban rất hiếm gây ra biến chứng. Tuy nhiên, đối với những bệnh nhân có hệ miễn dịch yếu, khi bị sốt phát ban tái phát thì bệnh sẽ nặng hơn và lâu bình phục hơn. Trường hợp này, người bệnh có thể bị biến chứng sưng phổi hay viêm não.

    Bệnh sốt phát ban khác với bệnh sởi như thế nào?

    Sốt phát ban và bệnh sởi đều có điểm chung là:

    • Do virus gây ra.
    • Người bệnh sốt nhẹ hoặc sốt cao.
    • Xuất hiện cảm giác mệt mỏi.
    • Chán ăn

    Điểm khác biệt giữa sốt phát ban và bệnh sởi được biểu hiện như sau:

     

    Sốt phát ban

    Bệnh sởi

    Tính nguy hiểm

    Virus gây sốt phát ban là virus thông thường, bệnh lành tính và không nguy hiểm.

    Bệnh sởi có tính lây lan cao, ban đầu có thể lành tính nhưng nếu bệnh tiến triển đến giai đoạn biến chứng thì có thể đe dọa tính mạng.

    Triệu chứng

    Nốt ban đỏ và sáng;

    Ban mịn, ít sần sùi trên mặt da;

    Ban nổi đồng loạt khắp cơ thể, ít gây khó chịu cho người bệnh;

    Sau khi lặn thường không để lại sẹo hoặc vết thâm.

     

    Ban xuất hiện theo trình tự, bắt đầu ở sau tai, sau đó lan đến mặt, dần xuống ngực, bụng và nổi kín khắp toàn thân;

    Ban dạng sẩn, gồ lên mặt da;

    Đôi khi gây ngứa, khó chịu cho người bệnh;

    Khi lặn sẽ để lại những vết thâm.

     

    Cách điều trị sốt phát ban

    Sốt phát ban có thể tự khỏi nếu các triệu chứng nhẹ và người bệnh được chăm sóc tốt. Những việc cần làm khi bị sốt phát ban gồm có:

    1. Hạ sốt

    sot-phat-ban-va-nhung-dieu-can-biet-voh-2

    Chườm ấm giúp hạ sốt (Nguồn: Internet)

    Sốt cao kéo dài thường dễ gây biến chứng thần kinh, tim mạch. Vì vậy, khi trẻ bị sốt, cần hạ sốt cho trẻ đúng cách. Có thể hạ thân nhiệt cho trẻ bằng cách chườm ấm bằng khăn nhúng nước ấm (nhiệt độ của nước khi nhúng khăn vào phải thấp hơn nhiệt độ của trẻ khoảng 2 độ). Vị trí nên chườm là trán, nách, bẹn. 

    Ngoài ra, nên cho trẻ mặc quần áo mỏng, cởi bớt áo, quần và tã lót.

    Lưu ý: Không chườm nước đá hoặc nước lạnh cho trẻ. 

    1. Vệ sinh da thường xuyên

    Có thể dùng nước ấm sạch để vệ sinh da nhằm tránh nhiễm khuẩn. Vệ sinh thân thể là việc cần làm nhưng cần tránh để người bệnh bị nhiễm lạnh.

    1. Bổ sung nước và điện giải

    Nên cho trẻ uống nhiều nước để bù lượng nước bị mất do sốt hoặc tiêu chảy. 

    >>>Xem thêm: Giúp mẹ lập kế hoạch chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp an toàn, không cần đi bệnh viện

    1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý

    Cần cho trẻ ăn đủ chất dinh dưỡng, thức ăn nhuyễn, lỏng dễ tiêu. Thức ăn cần tăng thêm cả về chất lượng lẫn số lượng. 

    1. Nghỉ ngơi

    Bệnh nhân sốt phát ban rất dễ bị mất tập trung, do đó cần nghỉ ngơi để vừa giúp giảm mệt mỏi, vừa hạn chế bệnh lây lan.

    1. Chú ý những triệu chứng bất thường

    Trong quá trình chăm sóc cần chú ý những triệu chứng bất thường để kịp thời đưa trẻ đến bệnh viện điều trị. Nếu người bệnh có những triệu chứng sau đây cần đưa đến cơ sở y tế để điều trị ngay:

    • Sốt cao trên 39 độ.
    • Sốt và phát ban kéo dài hơn 7 ngày.
    • Phát ban không chuyển biến tốt sau 3 ngày.
    • Hệ miễn dịch bị tổn hại và từng tiếp xúc với người mắc bệnh sốt phát ban.

    Sốt phát ban uống thuốc gì?

    Trong trường hợp, trẻ sốt cao trên 38 độ C, nếu chườm ấm mà thân nhiệt không giảm thì có thể cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt hoặc đặt thuốc hạ nhiệt loại đầu đạn vào hậu môn cho trẻ. 

    Loại paracetamol đơn chất được khuyến cáo dùng cho trẻ khi sốt cao, liều lượng trung bình là 10mg/1kg cơ thể của trẻ. 

    Có thể làm thông thoáng mũi bằng nhỏ mũi nước muối sinh lý 0,85%. Cần đặc biệt lưu ý là không được nhỏ thuốc nhỏ mũi hoặc cho uống thuốc ho của người lớn.

    Chăm sóc tốt là phương pháp giúp điều trị sốt phát ban hiệu quả, phục hồi sức khỏe nhanh chóng. Vì vậy, người thân cần biết cách chăm sóc người bệnh sốt phát ban đúng cách. 

    Cách phòng bệnh sốt phát ban

    Hiện nay, chưa có vắc xin phòng bệnh sốt phát ban, vì vậy hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh là cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh sốt phát ban. 

    Khi trong nhà có người bị sốt phát ban thì tất cả mọi người cần chú ý rửa tay kỹ thường xuyên, giữ gìn vệ sinh cá nhân để tránh lây lan bệnh.

    Ngoài ra, ăn uống đủ chất, tập luyện, vận động cũng là cách để tăng cường sức đề kháng và phòng bệnh sốt phát ban.

    Bệnh sốt phát ban kiêng gì?

    Một số điều cần kiêng đối với bệnh nhân sốt phát ban:

    • Kiêng đến nơi công cộng, đông người.
    • Không mặc quần áo bó sát, chất liệu vải dễ gây kích ứng da.
    • Không ăn những thức ăn khó tiêu, nước đá.
    • Khi bị sốt phát ban cơ thể còn rất yếu vì vậy khi tắm, vệ sinh cá nhân cần chú ý thực hiện nhanh để tránh bị nhiễm lạnh.

    Bệnh sốt phát ban nên ăn gì?

    Chế độ dinh dưỡng rất quan trọng đối với người bệnh sốt phát ban vì nó giúp bệnh nhanh khỏi, tăng cường sức đề kháng để chống lại virus. Do đó, người bệnh nên ăn uống đủ chất dinh dưỡng gồm các nhóm chất đạm, đường bột, chất béo, vitamin và khoáng chất. Người bệnh nên tăng cường bổ sung rau xanh và hoa quả tươi vì những thực phẩm này giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất tự nhiên giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ dàng, đồng thời cải thiện triệu chứng sốt.

    Chi tiết về cách tự điều trị sốt siêu vi an toàn tại nhà: Sốt siêu vi là bệnh do virus gây ra với biểu hiện chính là sốt. Thông thường, sốt siêu vi dùng thuốc kháng sinh sẽ không có hiệu lực. Vậy cách điều trị sốt siêu vi là gì?
    Sởi Rubella (sởi Đức) có nguy hiểm không?: Sởi Rubella là bệnh truyền nhiễm, ai cũng có nguy cơ mắc phải, nó đặc biệt nguy hiểm khi phụ nữ mang thai mắc bệnh. Do đó, nắm rõ kiến thức về bệnh sởi Rubella là điều cần thiết.

    Người tổng hợp: kieunu

    Chuyên gia tư vấn: Nguyễn Thị Sơn