Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Làm sao để nhận biết một người đang bị rối loạn lo âu?

    (VOH) - Bạn có thể cảm thấy lo lắng vào một thời điểm nào đó, nhưng nếu sự lo lắng của bạn xảy ra liên tục và kéo dài, khiến bạn cảm thấy sợ hãi và mệt mỏi thì có thể bạn đang bị rối loạn lo âu.

    Rối loạn lo âu là gì?

    Rối loạn lo âu (tiếng Anh là anxiety disorder) là một trong các rối loạn tâm lý có tính phổ biến cao. Bệnh rối loạn lo âu thường kết hợp với nhiều rối loạn khác như trầm cảm, rối loạn nhân cách, rối loạn ăn uống hoặc rối loạn dạng cơ thể.

    lam-sao-de-nhan-biet-mot-nguoi-dang-bi-roi-loan-lo-au-voh-1

    Xã hội càng phát triển, con người càng bận rộn thì càng có nguy cơ bị rối loạn lo âu (Nguồn: Internet)

    Rối loạn lo âu là sự lo sợ quá mức trước một tình huống xảy ra, có tính chất vô lý, lặp lại và kéo dài, gây ảnh hưởng đến sự thích nghi với cuộc sống. Khi lo âu và sợ hãi quá mức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, vẫn tiếp tục ngay cả khi mối lo thực tế đã kết thúc thì đó là bệnh lý.

    Triệu chứng rối loạn lo âu biểu hiện như thế nào?

    Ở mỗi dạng rối loạn lo âu, người bệnh sẽ có những biểu hiện khác nhau. Cụ thể:

    • Rối loạn lo âu lan tỏa (GAD)

    Người bệnh có biểu hiện về tâm trạng như luôn bất an, hồi hộp, cơ thể run rẩy, căng cứng bắp thịt, vã mồ hôi, thắt ngực, nóng lưng, đau bụng, khó ngủ...

    • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)

    Đặc điểm của bệnh là các ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng chế, người bệnh không làm chủ được các ý nghĩ lặp đi lặp lại một cách vô lý và để giảm bớt độ thôi thúc gây khó chịu cho bản thân, họ buộc phải thực hiện hành vi cưỡng chế.

    Một số hành vi cưỡng chế cụ thể như nhìn đồng hồ hoặc rửa tay liên tục, sưu tầm các vật vô giá trị, ngăn nắp quá mức, tìm kiếm sự cân đối,…

    • Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD)

    Các biểu hiện thường thấy là người bệnh hay nhớ lại hoàn cảnh sang chấn ngoài ý muốn hoặc nó có thể đến trong cơn ác mộng. Những người có tuổi thơ bất hạnh, bị lạm dụng tình dục, chứng kiến cái chết thảm khốc của người mà mình thương yêu có khả năng mắc bệnh này cao.

    • Rối loạn lo âu sợ xã hội

    Người bệnh luôn cảm thấy sợ hãi quá mức trong các tình huống mang tính xã hội như trong các buổi tiệc, nói chuyện trước đám đông hay thậm chí là nói chuyện với người khác hoặc bị một ai đó nhìn. Các biểu hiện như đỏ mặt, run rẩy, buồn nôn…Khi hành động thì luôn sợ hãi rằng mình sẽ làm các hành vi ngớ ngẩn để rồi phải xấu hổ.

    • Rối loạn lo âu khi xa cách

    lam-sao-de-nhan-biet-mot-nguoi-dang-bi-roi-loan-lo-au-voh-2

    Trẻ em dễ bị rối loạn lo âu khi xa cách (Nguồn: Internet)

    Người bệnh biểu hiện sự lo âu thái quá khi phải xa cách môi trường hoặc người đem lại cảm giác an toàn. Bệnh có thể gặp ở người trưởng thành nhưng đối tượng chủ yếu mắc bệnh là trẻ em.

    Tại sao bị rối loạn lo âu?

    Nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn lo âu đến nay vẫn có nhiều giả thuyết khác nhau. Thuyết về phân tâm học, thuyết về nhận thức hành vi, thuyết về các chất dẫn truyền thần kinh như GABA, serotonin, thuyết về giải phẫu của não,…Nhưng có lẽ nguyên nhân của nó là sự tổng hợp các giả thuyết trên.

    lam-sao-de-nhan-biet-mot-nguoi-dang-bi-roi-loan-lo-au-voh-3

    Nguyên nhân gây rối loạn lo âu vẫn chưa được biết rõ (Nguồn: Internet)

    Điều trị rối loạn lo âu bằng cách nào?

    Khi một bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn lo âu, họ cần phải được điều trị bởi một bác sĩ chuyên khoa về tâm thần, chủ yếu là điều trị ngoại trú, chỉ một số ít trường hợp phải điều trị nội trú như những trường hợp trầm cảm có ý tưởng tự sát hoặc trường hợp có kết hợp lạm dụng chất gây nghiện.

    Có 2 phương pháp điều trị rối loạn lo âu phổ biến là sử dụng thuốc và những liệu pháp về nhận thức hành vi.

    lam-sao-de-nhan-biet-mot-nguoi-dang-bi-roi-loan-lo-au-voh-4

    Rối loạn lo âu thường điều trị bằng thuốc chống lo âu (Nguồn: Internet)

    • Sử dụng thuốc chống lo âu: Những loại thuốc được sử dụng trong điều trị rối loạn lo âu là những thuốc có tác dụng làm giảm những triệu chứng. Hiện nay, loại thuốc đang được dùng phổ biến là nhóm thuốc ức chế hấp thu serotonin chọn lọc mà một số hoạt chất phổ biến như là fluoxetine, sertraline, paroxetine (SSRI)..., loại thuốc chống trầm cảm ba vòng amitriptylin, nhóm benzodiazepine  (seduxen)...
    • Liệu pháp nhận thức hành vi: Việc điều trị này bao gồm nhiều nội dung khác nhau như là giáo dục về tâm lý, hướng dẫn cho bệnh nhân cách xử lý khi có những biểu hiện của lo âu, hoảng sợ như là tập thư giãn, tập hít thở sâu, hoặc có những liệu pháp phơi nhiễm với những yếu tố gây cho bệnh nhân lo âu và từ đó bệnh nhân sẽ dần dần thích nghi được với những hoàn cảnh gây ra tình trạng lo âu và các triệu chứng sẽ hết dần.

    Khi một bệnh nhân có những triệu chứng rối loạn lo âu thì nên đi khám và được điều trị bởi những bác sĩ chuyên khoa tâm thần. Nếu chậm trễ trong việc điều trị, chức năng về mặt xã hội như công việc, học tập, giao tiếp…sẽ bị ảnh hưởng và bệnh nhân sẽ bị tàn tật về mặt xã hội.

    Tài liệu tham khảo:

    1. Trang suckhoedoisong.vn, cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế
    2. Trang Wikipedia - Bách khoa toàn thư mở
    Rối loạn đa nhân cách là gì, có điều trị được không?: Bạn có nhận ra đôi lúc mình mang nhiều nét tính cách đối lập nhau như vừa nóng nảy vừa dịu dàng, lúc bao dung khi thì ích kỷ không? Nếu như vậy, rất có thể bạn đang bị rối loạn đa nhân cách. 
    Nguy cơ trầm cảm ở giới trẻ do mạng xã hội: Nghiên cứu mới đây kết luận rằng giới trẻ có nguy cơ bị trầm cảm, ý nghĩ tự sát cao hơn thế hệ cha mẹ, và mạng xã hội là một trong những yếu tố gây ra xu hướng đáng báo động này.

    Nguyệt Nữ (Tổng hợp)