Tin tứcTheo dự báo mới nhất từ Cơ quan Khí tượng và Hải dương học quốc gia Mỹ (NOAA), có khoảng 50–60% khả năng hiện tượng El Niño sẽ hình thành trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9/2026.
Sự trở lại của “Cậu bé” – tên gọi tiếng Tây Ban Nha của El Niño diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã ở mức rất cao do biến đổi khí hậu. Các chuyên gia cảnh báo, nếu kịch bản này xảy ra, thế giới có thể bước vào một chu kỳ thời tiết cực đoan và khắc nghiệt hơn.
El Niño và La Niña là hai pha đối lập của hiện tượng Dao động Nam (ENSO) tại khu vực Thái Bình Dương nhiệt đới. Trong khi La Niña có xu hướng làm mát tạm thời, El Niño lại thúc đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng lên.
Khi El Niño xuất hiện, gió mậu dịch trên Thái Bình Dương suy yếu, khiến nước ấm dồn về khu vực trung tâm và phía Đông đại dương. Lượng nhiệt khổng lồ từ đại dương được giải phóng vào khí quyển, góp phần làm gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu.
Nhà khí tượng học Nat Johnson của NOAA cho biết, một đợt El Niño điển hình có thể khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng thêm khoảng 0,1–0,2°C. Dù mức tăng này nghe có vẻ nhỏ, nhưng trong bối cảnh Trái đất đã nóng lên đáng kể, nó đủ sức làm trầm trọng thêm các hiện tượng thiên tai.
Thực tế, giai đoạn 2023–2024 vừa qua đã chứng kiến những biến động khí hậu mạnh mẽ khi El Niño góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận. Ông Carlo Buontempo, Giám đốc Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, nhận định năm 2026 có thể tiếp tục phá kỷ lục nếu El Niño sớm hình thành.
Các nhà khoa học cũng lưu ý về “độ trễ khí quyển”. Tác động của El Niño thường đạt đỉnh vào năm kế tiếp. Điều này đồng nghĩa năm 2027 có nguy cơ cao ghi nhận thêm một năm nhiệt độ kỷ lục nếu El Niño phát triển mạnh vào nửa cuối năm 2026.
Ngay cả trong trường hợp El Niño không hình thành, xu hướng nóng lên do khí thải nhà kính vẫn khiến năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục oi bức.
Về tác động khu vực, Đông Nam Á – trong đó có Việt Nam cùng với Úc và Nam Phi thường phải đối mặt với hạn hán, cháy rừng và xâm nhập mặn nghiêm trọng trong các năm El Niño. Ngược lại, một số quốc gia Nam Mỹ như Peru, Ecuador và khu vực Sừng châu Phi có thể hứng chịu mưa lớn và lũ lụt bất thường.
Tại Việt Nam, El Niño thường kéo theo thiếu hụt lượng mưa, gây hạn hán gay gắt và xâm nhập mặn sâu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, các đợt nắng nóng kéo dài ở miền Bắc và miền Trung cũng có xu hướng gia tăng.
Để nâng cao độ chính xác trong theo dõi hiện tượng này, NOAA đã áp dụng phương pháp đo mới mang tên Chỉ số Nino Đại dương tương đối (RONI). Thay vì so sánh với mức trung bình 30 năm, RONI đối chiếu nhiệt độ khu vực Thái Bình Dương với phần còn lại của vùng nhiệt đới, giúp đánh giá sát thực hơn trong bối cảnh đại dương đang ấm lên nhanh chóng.
Giới chuyên gia nhận định, việc cập nhật sớm và chuẩn bị ứng phó với El Niño không chỉ là nhiệm vụ của các nhà khoa học, mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia nhằm giảm thiểu rủi ro trước một chu kỳ thiên tai mới đang hình thành.
