Tin tứcTiến sĩ Nguyễn Việt Hùng,Trưởng khoa Xây dựng Đảng - Học viện cán bộ TPHCM trả lời phỏng vấn của VOH.
*VOH: Thưa ông, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 6 khóa XII của Đảng kết thúc tốt đẹp, ông cho biết tinh thần chủ đạo của hội nghị Trung ương 6 cũng như điểm nổi bật nhất qua hội nghị là gì ?
Tiến sĩ Nguyễn Việt Hùng: Hội nghị Trung ương 6 khóa XII tập trung bàn về những vấn đề liên quan đến đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị hiện nay, cơ cấu lại tổ chức, bộ máy trong hệ thống chính trị, xác định rõ chức năng nhiệm vụ của các tổ chức trong hệ thống này và đặc biệt là trên cơ sở sắp xếp cơ cấu lại tổ chức sẽ đánh gíá rõ nhiệm vụ, chức năng cụ thể của từng loại hình tổ chức để tiến tới điều quan trọng là tinh giản về mặt biên chế.
Trên cơ sở chúng ta xác định rõ những hoạt động của các tổ chức, cá nhân giúp cho việc lãnh đạo của Đảng và liên quan đến vấn đề hệ trọng là làm sao đổi mới hoạt động hệ thống chính trị gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, từ đó vừa đảm bảo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, vừa tránh hiện trạng tổ chức bộ máy quá cồng kềnh thậm chí có thể trùng lắp lẫn nhau, đưa tới việc lãng phí, tốn kém, mất thời gian mà hiệu lực trong quản lý, sự đồng bộ, nhất quán, quyết đoán trong lãnh đạo bị ảnh hưởng.
Chúng tôi cho rằng đây chính là tư duy mới của Đảng để làm sao đổi mới đồng bộ về kinh tế và chính trị. Đổi mới kinh tế là trung tâm, đổi mới chính trị là hệ trọng.
Trong đó, đổi mới, xây dựng chỉnh đốn Đảng phải phục vụ tốt cho việc thúc đẩy phát triển Kinh tế - Xã hội (KT-XH), đảm bảo vững chắc quốc phòng an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Hay nói cách khác, phải đảm bảo cơ chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ trong điều kiện mới.
Đảng ta đang là Đảng cầm quyền nếu không có hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong cầm quyền thì chính là làm giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng với nhà nước và xã hội. Cũng cần phải lưu ý khi Đảng cầm quyền thì chủ yếu là lãnh đạo thông qua bộ máy nhà nước, thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội trong hệ thống chính trị.
Vì vậy, nếu Đảng mạnh mà nhà nước không mạnh, hệ thống chính trị không mạnh thì cũng không thể nào đảm bảo đồng bộ, cơ chế, thể chế chính trị ở nước ta. Tư tưởng đồng bộ nầy là tư duy xuyên suốt từ sau đại hội 12 đến nay và Hội nghị trung ương 6 khóa XII là một hoạt động để cụ thể hóa tư duy nầy, đưa ra một hệ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để thực hiện. Đây là điểm nổi bật nhất của Hội nghị trung ương 6. Bên cạnh các vấn đế rất mới như là chiến lược dân số trong tình hình mới, việc chăm sóc sức khỏe nhân dân. Chúng ta nhìn nhận các lĩnh vực quản lý, phát triển xã hội Việt Nam bằng tư duy mới, ngày càng hiện đại, phù hợp hơn với sự phát triển ngày nay của đất nước và xã hội.
Tiến sĩ Nguyễn Việt Hùng,Trưởng khoa Xây dựng Đảng - Học viện cán bộ TPHCM
*VOH: Ông có thể nói rõ hơn việc đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước, xã hội như thế nào qua tinh thần Hội nghị trung ương 6 ?
Tiến sĩ Nguyễn Việt Hùng: Trong hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm các tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị xã hội (CT-XH). Các tổ chức nầy nằm trong hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo và các chức năng đã được phân định rất rõ ràng: Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, mặt trận và các đoàn thể CT-XH là nơi tập hợp phát huy sức mạnh và quyền làm chủ của nhân dân.
Cho nên, chúng ta phải xây dựng từng tổ chức phải trong sạch vững mạnh. Thứ hai là giải quyết mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, mặt trận đoàn thể phát huy quyền của nhân dân một cách thiết thực hiệu quả. Bài toán giải quyết mối quan hệ nầy đang là một trong những điểm ách tắc của chúng ta trong quá trình vận hành của hệ thống chính trị.
Đảng lãnh đạo lại là đảng cầm quyền thì phải thông qua nhà nước XHCN. Thể hiện vai trò đại diện cho quyền lực chính trị của nhân dân, quyền làm chủ đất nước của nhân dân. Nhân dân ủy quyền cho nhà nước nước ta thực hiện vai trò làm chủ của mình và chính vì vậy nhà nước phải quản lý điều hành xã hội một cách khoa học, hiệu quả với hiệu lực pháp lý cao nhưng không làm mất đi bản chất cách mạng nhà nước của nhân dân, do nhân dân vì nhân dân.
Nhưng nhà nước đó phải hiện đại, quản trị xã hội, quản lý đất nước, khai thác các nguồn lực, phát huy các yếu tố tích cực để phát triển đất nước ngày càng hiệu qu nhất là trong điều kiện chúng ta đang tìm những động lực mới để phát triển kinh tế. Trong đó, phải tạo ra một chính phủ khởi nghiệp chẳng hạn; liêm chính, chuyên nghiệp chẳng hạn…Đó là điều mà chúng ta rất cần. Đặc biệt là chúng ta mở cửa hội nhập sâu rộng nếu không có nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN hiện đại của dân, do dân, vì dân thì không có công cụ sắc bén huy động các nguồn lực của đất nước và nhân dân để xây dựng, bảo vệ tổ quốc trong tình hình mới.
Bên cạnh đó, đặc điểm,đặc thù Việt Nam có Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Một tổ chức tập hợp đông đảo nhất tập hợp toàn bộ sức mạnh của nhân dân.Trong đó, còn có các tổ chức CT-XH như: Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu Chiến binh…làm sao từng giai cấp, từng giới, từng bộ phận trong nhân dân đều được huy động phát huy để xây dựng,bảo vệ đất nước, đem lại quyền lợi, hạnh phúc cho nhân dân. Minh bạch hoạt động các tổ chức nầy và giải quyết mối quan hệ biện chứng cho các tổ chức đó. Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ chính là bài toán chúng ta đang làm.
Trong thời kỳ đổi mới,chúng ta đổi mới nhiều lĩnh vực này nhưng việc lãnh đạo của Đảng có những điểm cần xem xét thêm. Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, đường lối, nhiệm vụ chính trị, Đảng lãnh đạo bằng công tác tổ chức cán bộ, bằng công tác tư tưởng, bằng công tác kiểm tra giám sát, thông qua vai trò phát huy tiên phong gương mẫu của cán bộ,đảng viên trong xã hội và trong cơ quan nhà nước...nhưng riêng từng lãnh vực như lĩnh vực công tác cán bộ vừa qua chúng ta có nhiều yếu kém…
Đánh giá, quy hoạch, bố trí, đề bạt, sử dụng, quản lý, luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đều có vấn đề. Công tác tổ chức cán bộ của Đảng chưa tốt đã tác động gây ảnh hưởng bất lợi đến công tác cán bộ của nhà nước, mặt trận, đoàn thể. Chính vì vậy, làm cho chúng ta thấy rằng, vai trò của người đứng đầu,người cán bộ chủ chốt nhiều nơi chưa thật sự phát huy. Hiện tượng không nhỏ cán bộ trong đó kể cả cán bộ lãnh đạo cấp cao có biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống là một trong những thực trạng đáng lo ngại vừa qua.
Và nếu chúng ta không đổi mới cách lãnh đạo của Đảng đối với công tác cán bộ. thì rõ ràng là không phát hiện được nhân tài. Hiện nay, chúng ta quan niệm cán bộ lãnh đạo (về mặt lý thuyết, lý luận) là cán bộ của cả nước, toàn dân nhưng rõ ràng với qui định những cán bộ trong cơ quan nhà nước, đoàn thể CT-XH ở vị trí chủ chốt, quan trọng vẫn phải là đảng viên, cấp ủy viên.
Thử hỏi số lượng người ngoài Đảng nhiều hơn nếu chúng ta không mở rộng tầm nhìn, nhân tài của cả nước, các thành phần, các giai cấp, dân tộc còn rất nhiều người có đức, có tài không được phát huy. Chính vì thế cũng phải xem lại công tác cán bộ của Đảng ta về quan điểm đã đúng đắn hết chưa, về mặt qui trình, nguyên tắc đã đầy đủ hết chưa và đặc biệt là việc triển khai trong thực tiễn đã phát huy hết được các nhân tố, nhân tài chưa ?
Tôi lấy ví dụ ngay sau khi thành lập chính phủ lâm thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho tất cả các làng, xã trên cả nước để đề nghị nhân dân phát hiện, giới thiệu, tiến cử cho chính phủ những người tài đức trong xã hội ra làm việc nước. Hôm nay ta làm được cái đó chưa ? Mấy ai ở vị trí cương vị chủ chốt mà không phải đảng viên ?
Gần đây, ở TPHCM có một trường hợp, một trí thức làm Trưởng Ban Quản lý Dự án Đường sắt đô thị ngang Giám đốc cấp sở không phải là đảng viên. Trường hợp nầy nhân rộng ra được đến đâu, bao nhiêu tỉnh,thành trong cả nước làm được điều nầy ? Như thế có nghĩa là quan điểm đúng mà cách làm không đúng, qui trình không đúng, không hướng tới phát huy toàn bộ sức mạnh của nhân dân để mà tìm ra đội ngũ cán bộ có đức có tài của toàn dân trong đó nòng cốt là những người cộng sản trung kiên thì làm sao chúng ta có được sức mạnh trên lĩnh vực cán bộ ?
Trong chính phủ của chủ tịch Hồ Chí Minh được quốc hội bầu ngày 2/3/1946 có đến 2/3 Bộ trưởng không phải là ngưởi của Việt Minh (tức không phải là đảng viên cộng sản) mà họ vẫn làm tốt trọng trách Bộ trưởng và góp phần đưa cuộc kháng chiến cứu quốc đến thắng lợi. Có những đồng chí làm bộ trưởng mấy chục năm như Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Văn Huyên mà không phải là đảng viên nhưng đường lối giáo dục, chính sách giáo dục của đồng chí đó đưa ra, bộ đưa ra hoàn toàn đúng đắn để đào tạo nhân tài.
Như thế để thấy rằng Đảng lãnh đạo bằng nhiều công cụ, nhưng làm sao công cụ đó phải thiết thực hữu hiệu chứ không chỉ dừng lại trên quan điểm lý luận mà quan trọng là trong thực tiễn.
Sau hơn 30 năm đổi mới Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu kinh tế quan trọng.
*VOH: Thưa ông, Đại hội XII của Đảng đã đề ra quan điểm phải đổi mới toàn diện và đồng bộ trong đó đặc biệt là phải đổi mới đồng bộ giữa Kinh tế và Chính trị. Ông cho biết quan điểm này thể hiện như thế nào qua những hội nghị Trung ương sau Đại hội XII?
Tiến sĩ Nguyễn Việt Hùng: Tôi cho rằng đây chính là sự tổng kết thực tiễn 30 năm đổi mới để đại hội XII trong một mục tiêu chung đã đưa đến một quan điểm rất mới là tiếp tục đổi mới toàn diện, đồng bộ đất nước. Đặc biệt là phải đổi mới đồng bộ Kinh tế và Chính trị.
Chúng ta thấy rõ trong 30 năm đổi mới thì kinh tế đổi mới mạnh mẽ đi trước một bước nhưng đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta nhiều mặt còn chậm làm tốc độ đổi mới của chúng ta có những lúc phải chững lại. Hôm nay với tinh thần đổi mởi toàn diện và đồng bộ, thể hiện rất rõ qua hai kỳ họp trung ương trong năm nay.
Hội nghị Trung ương 5, Đảng ta đã tập trung để giải quyết những quan điểm rất mới trong tư duy phát triển kinh tế ở nước ta đặc biệt là nghị quyết khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Coi đây là một trong những động lực mới góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Lần đầu tiên, Đảng ta phát triển một hệ thống quan điểm, mục tiêu động lực giải pháp đồng bộ để phát triển kinh tế tư nhân đúng là động lực quan trọng của đất nước.
Điều này cho phép chúng ta nhìn nhận đổi mới sinh động, khởi sắc, hiệu quả và khắc phục được 3 điểm yếu trong mô hình tăng trưởng kinh tế trước khi có Đại hội XII. Đó là chỉ dựa vào thu hút đầu tư nước ngoài, khai thác tài nguyên, khai thác nguồn nhân lực giá rẻ. 3 yếu tố đó từng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế rất nhanh nhưng đến nay ngưỡng giới hạn của nó đã đến.
Chúng ta phải tìm động lực trong phát triển kinh tế tư nhân, tìm động lực trong đầu tư nước ngoài gắn với công nghệ cao ,công nghệ hiện đại, gắn với tăng trưởng xanh, gắn với nâng cao chất lượng sống. Phải nhìn vào động lực là nhanh chóng đổi mới kinh tế bám sát những thành tựu cách mạng công nghiệp phiên bản 4.0.
Đặc biệt là đổi mới về mặt thể chế làm sao để thể chế kinh tế thị trường (KTTT) ở nước ta được cải cách trở thành lĩnh vực góp phần thúc đẩy nhanh phát triển KTTT ở Việt Nam.
Nhìn nhận KTTT định hướng XHCN là mô hình kinh tế góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế ở Việt Nam. Trong đó, có quan điểm rất quan trọng là tôn trọng các qui luật khách quan của KTTT nhưng vẫn giữ định hứớng XHCN. Hay quan điểm hội nghị Trung ương 5 về cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) mà quan điểm quan trọng nhất là không cần phải giữ số lượng lớn DNNN không cần chiếm lĩnh tất cả. Cần thu gọn về mặt số lượng DNNN đồng thời xác định rõ DNNN chỉ chiếm lĩnh những lĩnh vực trọng yếu liên quan đến sự sống còn của nền kinh tế nước ta, liên quan đến quốc phòng an ninh, liên quan đến dịch vụ công cho xã hội ..
Nhà nước chỉ cần nắm giữ những gì mà mình làm ăn hiệu quả. Các lĩnh vực mà các thành phần kinh tế khác làm ăn tốt hơn thì có thể xã hội hóa qua các hình thức hỗn hợp như hợp tác công-tư, kể cả kêu gọi tư nhân hóa để giúp cho việc khai thác hết các nguồn lực có hiệu quả.
Quan niệm kinh tế hiện nay là phải phát triển bền vững thì phải có tư duy mới về nông nghiệp, nông thôn, nông dân Vệt Nam. Trong đó, chính sách đầu tư cho nông nghiệp phải đổi mới, các chính sách hỗ trợ cho nông hộ phải được thay đổi giúp cho xuất hiện sản xuất hàng hóa qui mô lớn ở nông thôn.
Hiện với qui mô 3 triệu hộ nông dân sản xuất siêu nhỏ thì không thể nào tạo ra hàng hóa chất lượng cao, không thể nào tiếp cận các nguồn vốn lớn, không thể nào ứng dụng các công nghệ hiện đại vào sản xuất.
Một qui định của pháp luật, một hộ nông dân chỉ được giao được 3 hecta đất đến nay không còn phù hợp, phải điều chỉnh làm sao một hộ có thể giao hàng trăm hecta đất chỉ dùng cho sản xuất nông nghiệp thì mới có thể có những cánh đồng mẫu lớn, trang trại qui mô lớn, mới kêu gọi các nhà đầu tư vào hợp tác, mới ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ hiện đại vào nâng cao cây trồng vật nuôi, mới có sản phẩm, thương phẩm tham gia chuỗi giá trị hàng hóa xuất khẩu thì nông dân mới giàu, đất nước mới mạnh.Tư duy kinh tế này là khâu đột phá được hội nghị trung ương 5 khẳng định rất rõ nét.
Hội nghị trung ương 6 bàn về các đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ đảng viên công, viên chức chính là tạo ra môi trường pháp lý, tạo ra không gian về mặt KT-XH rộng mở tạo ra những con người chuyên nghiệp, trung thành, tận tụy vì sự nghiệp phát triển đất nước để cống hiến, phục vụ cho công dân và doanh nghiệp. Rõ ràng,đây là sự đổi mới đồng bộ về kinh tế và chính trị.
Hội nghị Trung ương 5 tập trung các vấn đề kinh tế, hội nghị Trung ương 6 tập trung các vấn đề chính trị. Kinh tế vẫn là trung tâm, là ở phía trước nhưng chính trị không thể quá tách rời và tụt hậu. Chính trị phải đổi mới nhịp nhàng đồng bộ với kinh tế để trở thảnh "bà đỡ", thành bệ phóng thúc đẩy cho kinh tế tăng trưởng bền vững hiệu quả hơn.
Tôi cho rằng đây là tư duy mới cho phép chúng ta tin tưởng rằng những năm tới đây tư duy này làm cho KT-XH Việt Nam khởi sắc, thể chế CT-XH Việt Nam được bảo đảm, xây dựng một cách bền vững tạo ra sự ổn định chính trị của đất nước để có thể mở cửa hội nhập rộng hơn, thu hút nhiều nguồn lực đầu tư nước ngoài nhằm tăng trưởng kinh tế bền vững. Đó là tính hiệu quả của tư duy
*VOH: Cảm ơn ông