Bình luận: Cần một nhạc trưởng quyết đoán

(VOH) - Quốc hội vừa qua hơn 2 ngày chất vấn và trả lời chất vấn. Luận chung là các phiên chất vấn và trả lời chất vấn có bước đầu đổi mới như: Các vấn đề của các đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn, đi thẳng vào vấn đề mà xã hội, cử tri đang bức xúc.

Bình luận: Cần một nhạc trưởng quyết đoán

Các thành viên Chính phủ khi trả lời chất vấn đã ít đọc văn bản chuẩn bị trước mà trực tiếp đối thoại với các đại biểu Quốc hội. Vì vậy mà các phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp này của Quốc hội sinh động và hấp dẫn hơn. Tuy vậy, qua các phiên chất vấn và trả lời chất vấn đã đặt ra một số vấn đề ở tầm vĩ mô trong quản lý, điều hành các vấn đề kinh tế xã hội. Đó là các vấn đề cần phải có một nhạc trưởng và một người chịu trách nhiệm cuối cùng. Đó là các vấn đề về cơ chế, luật pháp.

Xin đơn cử ví dụ: vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo trả lời chất vấn của ba thành viên Chính phủ thì phải ba bộ: Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn, Bộ Công thương, Bộ Y tế cùng phải có trách nhiệm về việc mất vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay mà cử tri và xã hội đang bức xúc vì nó không chỉ liên quan trực tiếp đến cuộc sống con người hiện tại mà cho cả tương lai con cháu chúng ta. Như vậy là không ổn, khi mỗi bộ chỉ nhận một phần trách nhiệm, còn trách nhiệm cuối cùng thỉ chẳng có ai. Và thế là chẳng xử lý ai được vì không có tổ chức, cá nhân nào phải chịu trách nhiệm cuối cùng.

Hay như việc ô nhiễm môi trường mỗi nơi xử lý một khác, hoặc khi bị truy vấn về sự chậm trễ trong xử lý thì cũng lại lặp lại bài ca muôn thuở là đang phối hợp thực hiện. Vụ gây ô nhiễm ở tỉnh Phú Thọ thì Chính quyền tỉnh đã đình chỉ ngay cơ sở sản xuất gây ô nhiễm nhưng vụ xảy ra ở Đồng Nai thì Chính quyền ở đây và Bộ Tài nguyên Mội trường hai bên phải trao đi đổi lại cả tháng trời rồi cuối cùng cũng chỉ đưa ra một quyết định là giám sát trực tiếp tại cơ sở gây ô nhiễm trong khi trước đó là sự đùn đẩy trách nhiệm giữa Chính quyền địa phương và cơ quan quản lý Nhà nước. Câu hỏi đặt ra là Chính quyền tỉnh Phú Thọ, Chính quyền tỉnh Đồng Nai, bộ Tài nguyên Môi trường, nơi nào làm đúng, nơi nào làm chưa đúng. Nơi nào làm đúng thì tốt rồi, nhưng nơi nào làm sai, chưa thấy xử lý. Ở đây, rõ ràng có nơi đã rất quyết đoán, dám dàm, dám chịu trách nhiệm về các quyết định của mình, không vì lợi ích cục bộ mà đặt vấn đề phát triển bền vững là ưu tiến số 1, nếu đâu đó còn chưa hoàn chỉnh về luật pháp thì cần có sự bổ sung, điều chỉnh. Dư luận không thể chấp nhận một cơ sở đã có ý đồ xây dựng hệ thống ngầm xả chất thải độc hại hơn chục năm trời ra môi trường mà không xử lý đến nơi đến chốn. Các đại biểu chất vấn về điều hành xuất khẩu gạo vừa qua kém nhạy bén gây thiệt hại cho bà con nông dân nhưng chỉ vấn đề này cũng có 2 bộ liên quan là bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương. Bộ trưởng bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thừa nhận do dự báo sai sản lượng do thiếu thông tin nhưng còn Bộ trưởng Bộ Công thương lại cho rằng dừng xuất khẩu gạo là chính xác. Khi bị truy vấn tiếp thì Bộ trưởng Bộ Công thương chỉ nhận một phần trách nhiệm. Nhưng xin đặt câu hỏi, một phần trách nhiệm đó là ở chỗ nào trong khi xuất khẩu gạo thì nhà xuất khẩu lời to, còn nông dân lời rất thấp.

Riêng việc đình xuất khẩu gạo thì Bộ trưởng Bộ Công thương cho là chỉ tạm ngưng ký hợp đồng xuất khẩu gạo mà thôi. Tạm dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo hay dừng xuất khẩu gạo thực ra chỉ là một cách nói nhưng khi gạo trên 1000 USD/tấn không được xuất khẩu để đến khi xuống còn có dưới 800 USD/tấn mới được ký hợp đồng xuất khẩu gạo thì đã thiệt thòi cho bà con nông dân quá rồi. Còn trong điều hành chính sách tiền tệ thì đại biểu Quốc hội chất vấn Ngân hàng Nhà nước đã dùng liều thuốc quá cao gây sốc mạnh cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại: nâng dự trữ bắt buộc trong thời gian quá ngắn, buộc các ngân hàng thương mại phải nâng lãi suất huy động để có tiền thực hiện quy định này. Hoặc tỷ giá ngoại tệ cứng nhắc, kém linh hoạt làm cho thị trường ngoại hối có thời điểm gây sốt ngoại tệ không đáng có. Trả lời chất vấn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho rằng, chúng ta chống lạm phát có hiệu quả. Điều đó ai cũng thấy nhưng rõ ràng trong điều hành chính sách tiền tệ thiếu linh hoạt đã gây khó khăn cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại. Đơn cử, các chính sách thắt chặt tiền tệ cần công khai, có lộ trình và sẵn sàng đưa ra can thiệp, thì thị trường đâu có sốt ngoại tệ, tiền đồng.

Như trận ngập lịch sử vừa qua ở Hà Nội nói dự báo sai do bất khả kháng của Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì đại biểu Quốc hội sẳn sàng chia sẻ, nhưng bảo không bất ngờ, không lúng túng, không bị động thì quả là chưa thỏa đáng khi sự thật ngay giữa lòng Thủ đô trên 20 người chết vì lũ, nước ngập cả tuần không thoát được.

Như chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng trong phần phát biểu đánh giá hơn 2 ngày chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội đã có kết luận: Chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội là tìm ra chân lý từ những vấn đề đặt ra để xây dựng kinh tế và xã hội ngày càng phát triển, đáp ứng lòng mong mỏi của cử tri cả nước.

Lời kết xác đáng ấy của chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, thiết nghĩ đã đặt cho các nhạc trưởng - người đứng đầu các bộ - ngành phải trăn trở, nâng tầm và phải quyết đoán một cách chuẩn xác. Hơn thế, mỗi một nhạc trưởng phải dám chịu trách nhiệm cuối cùng trước Đảng và trước nhân dân./.

Nguyễn Khánh