Bình luận: Đẩy nhanh tiến độ mua lúa trong dân

(VOH) - Sau hơn 2 tuần quyết định thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo vụ Đông xuân 2013-2014 được Thủ tướng Chính phủ thông qua, cùng với những giải pháp tích cực, vậy nhưng tình hình thu mua lúa cho đến lúc này vẫn chưa cho thấy những dấu hiệu khả quan. Hiện tại giá lúa khô tại kho ở một số nơi của khu vực ĐBSCL loại thường dao động từ 5.200 - 5.300 đ/kg, lúa dài khoảng 5.500 - 5.600 đ/kg. Đây là mức giá đã giảm khoảng 50 đồng/kg so với tuần trước đó. Và tại các tỉnh ĐBSCL, lượng lúa còn tồn trong dân khá nhiều vì sức mua còn chậm.

Nguyên nhân giá lúa diễn biến bất lợi hiện nay tất cả đều xuất phát từ đầu ra của xuất khẩu gạo đang gặp khó khăn. (ảnh: trithuctre)

Giá lúa giảm dù cho quyết định thu mua tạm trữ đã có càng cho thấy rằng đây chỉ là giải pháp tình thế. Song nói như vậy không có nghĩa chúng ta hoàn toàn phủ nhận lợi ích đem lại cho nông dân từ chương trình thu mua tạm trữ. Bởi thực tế thì nguyên nhân giá lúa diễn biến bất lợi hiện nay tất cả đều xuất phát từ đầu ra của xuất khẩu gạo đang gặp khó khăn.

Ngay cả Thái Lan, nước xuất khẩu gạo thuộc vào loại nhất nhì thế giới hiện tại cũng phải chấp nhận chịu cảnh giảm giá mạnh để giải quyết lượng tồn kho lớn. Theo ước tính, lượng dự trữ của nước này hiện đã lên tới khoảng 13-15 triệu tấn quy gạo, chưa kể khoảng 7 triệu tấn nữa đang được bổ sung ra thị trường. Vì thế mà chỉ trong vòng một tuần, giá gạo 5% tấm của Thái Lan đã phải giảm khoảng 6%, từ 410 USD/tấn xuống 390 USD/tấn, ngang bằng với gạo Việt Nam.

Rõ ràng đầu ra xuất khẩu gạo không được thuận lợi đã tác động rất lớn đến việc giảm giá lúa trong nước và làm cho tình hình tiêu thụ lúa trở nên ì ạch. Thực tế đã phản ánh khá chính xác điều này khi mà những ngày qua giá lúa vẫn cứ “giẫm chân tại chỗ” và người trồng lúa “mỏi mắt” vì chờ thương lái đến mua. Tuy nhiên nếu đặt trường hợp không tiến hành thu mua tạm trữ thì tình hình sắp tới sẽ ra sao? Chắc chắn sẽ càng khó khăn hơn. Vì vậy mà vấn đề đặt ra ở đây là cách doanh nghiệp thực thi chính sách ấy như thế nào cho có hiệu quả.

Diễn biến của tình hình thu mua lúa tạm trữ như vậy lại càng thấy buồn cho người trồng lúa, khi mà ở một số nơi dù có tham gia trong mô hình “cánh đồng mẫu lớn” nhưng lúa của bà con vẫn không được doanh nghiệp thu mua. Có nhiều lý do để doanh nghiệp giải thích cho điều này nhưng suy cho cùng chữ “tín” đã bị doanh nghiệp hạ thấp. Tuy vẫn biết với giá mua lúa hiện nay chưa đảm bảo cho doanh nghiệp có lời, nhưng với những ưu đãi từ chương trình thu mua tạm trữ, cụ thể là lãi suất cho vay của các ngân hàng phục vụ việc thu mua lúa gạo chỉ 7%, thì doanh nghiệp không thể vì lý do gì lại chần chừ không mua. Nói như thế cũng không có nghĩa doanh nghiệp không tham gia mô hình liên kết thì không có nghĩa vụ đẩy nhanh việc thu mua lúa của bà con. Vì chính sách thu mua tạm trữ hiện đã có và cũng vì trách nhiệm chia sẻ quyền lợi với người nông dân thì doanh nghiệp càng phải quyết liệt thu mua hơn nữa. Có thể giá lúa chưa thể nhích lên như mong muốn nhưng điều quan trọng trước mắt là giải quyết vấn đề lúa tồn đọng trong dân. Đồng thời đảm bảo cho người trồng lúa có lời 30% và đủ sức tái sản xuất trong vụ mùa mới. Đây cũng là điều mà Chính phủ mong muốn khi thông qua chương trình thu mua tạm trữ gạo vụ Đông xuân 2013-2014 vừa qua. Mong là các bên tham gia chủ trương thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo, khắc phục nhanh những bất cập và tích cực đẩy nhanh tiến độ để vừa đảm bảo chiến lược an ninh lương thực quốc gia, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người nông dân. Nghĩa là vừa ích nước, vừa lợi nhà.