Tin tứcTrong 5 tháng qua, mục tiêu kiềm chế lạm phát đang có dấu hiệu tích cực khi chỉ số giá tháng 5 đã tăng chậm lại so với các tháng trước đó thì nhập siêu lại tăng lên hằng tháng. Nếu không ngăn chặn tăng trưởng nhập siêu thì cán cân thương mại sẽ gặp nhiều khó khăn và hệ quả của nó cũng thật khó lường.
Câu hỏi đặt ra là vì sao chúng ta đã áp dụng nhiều biện pháp, cả về hành chính và kinh tế nhưng nhập siêu không hề giảm. Để trả lời cho câu hỏi này, trước tiên phải nhận diện được nguyên nhân của tình trạng nhập siêu. Trước tiên và là nguyên nhận cơ bản là hiệu quả và sức cạnh tranh của sản xuất trong nước còn thấp, cơ cấu sản xuất và cơ cấu xuất nhập khẩu chuyển biến chậm. Nhìn vào số liệu xuất khẩu 5 tháng đầu năm thấy khá rõ điều này. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu thì nguyên liệu thô chiếm 12,7%, hàng nông lâm thủy sản chiến 23,6%, hàng công nghiệp tuy chiếm 63,7% nhưng phần lớn là hàng gia công, lắp ráp, phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu. Đơn cử như xuất khẩu dệt may, da giày đạt kim ngạch cao nhất nhưng có đến 70% nguyên phụ liệu lại phải nhập khẩu. Còn trong lĩnh vực nhập khẩu, tuy đã có sự kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ nhưng do khó khăn nội tại của nền kinh tế đã kéo dài nhiều năm, chậm khắc phục nên có những điều không thể ngăn chặn nhập siêu. Rất nhiều loại máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại, phụ tùng linh kiện rời, chúng ta không sản xuất được nên buộc phải nhập khẩu. Nếu nhập khẩu các loại máy móc, công nghiệp, thiết bị, phụ tùng linh kiển hiện đại thì không nói làm gì nhưng lại có không ít doanh nghiệp do nhiều lí do, có thể do vốn ít, cũng có thể do lợi ích cục bộ mà nhập các loại máy móc thiết bị công nghệ thấp, cũ, lạc hậu. Hầu hết máy móc, thiết bị công nghệ đều nhập khẩu từ Trung Quốc, rất ít của các nước G8 hoặc EU. Điều này không được ngăn chặn thì Việt Nam có nguy cơ là bãi rác công nghệ.
Giải bài toán nhập siêu là sự khó khăn nhưng chúng ta phải thực hiện cả các giải pháp trước mắt và lâu dài. Cần thay đổi nhận thức trong đội ngũ cán bộ, cơ quan quản lý, doanh nghiệp cho rằng nhập siêu là tất yếu của các nước đang phát triển là không đúng vì vẫn có nhiều nước đang phát triển vẫn xuất siêu. Thứ hai là tăng cường xuất khẩu cùng với đẩy mạnh tự sản xuất nguyên phụ liệu cho hàng hóa xuất khẩu. Thứ ba là cần tiếp tục siết chặt nhập khẩu và chuyển đổi cơ cấu hàng nhập khẩu. Đó chỉ là những giải pháp trước mắt, có tính cấp bách. Về lâu dài, cần phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế, tái cấu trúc nền kinh tế. Trong đó, nâng cao hiệu quả đầu tư, nâng cao năng suất lao động, phát triển công nghiệp hỗ trợ, giảm mạnh tính gia công, là những giải pháp có tính nền tảng.