Bình luận: Luật hay là ý thức con người

(VOH) - Ngày 1/5, Luật phòng, chống tác hại thuốc lá chính thức có hiệu lực. Vậy nhưng ngay tức thời sau đó, việc hút thuốc nơi công cộng và các khu vực được xem là bị cấm hút thuốc - như bệnh viện, trường học… khói thuốc vẫn xả tự nhiên từ bao người nghiện - như chưa hề có chuyện gì xảy ra.

40.000 người chết vì hút thuốc mỗi năm tại Việt Nam, cao hơn nhiều so với số người chết vì tai nạn giao thông. Ảnh: VOV

So với Quyết định 1315 cấm hút thuốc do Thủ tướng Chính Phủ ký ban hành vào năm 2009 thì Luật phòng, chống tác hại thuốc lá với 5 chương và 35 điều cho thấy mong muốn từ phía Chính Phủ trong việc kiểm soát và ngăn ngừa hút thuốc lá một cách nghiêm ngặt và cụ thể hơn nhiều. Luật cũng thể hiện các chế tài chặt chẽ mang tính răn đe và kiên quyết hơn nhằm tăng cường các biện pháp làm giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, biện pháp kiểm soát nguồn cung thuốc lá và điều kiện đảm bảo để phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đó, nghiêm cấm tuyệt đối việc sử dụng thuốc lá gây độc hại tại các cơ sở y tế, trường học, khu vui chơi dành cho trẻ em, trên các phương tiện giao thông công cộng như tàu xe, máy bay và những nơi có khả năng cháy nổ cao… Luật cũng đề cập đến việc sẽ cấm thuốc lá tại công sở, hệ thống các trường đại học - cao đẳng và khu vực đông người khác; Ngoài ra, luật này còn cấm quảng cáo thuốc lá dưới mọi hình thức… và thanh tra ngành y tế chính là lực lượng được phép xử phạt người hút thuốc vi phạm và cơ quan quản lý thị trường xử lý thuốc lá giả và nhập lậu…

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã ban hành và đã có hiệu lực, vậy nhưng như đã nêu trên, nhiều người sử dụng thuốc lá vẫn dửng dưng như chưa hề biết tới chuyện này. Ai cũng hiểu về các loại bệnh nan y do thuốc lá gây ra và hàng năm thuốc lá là tác nhân gây tử vong cho 40.000 người tại Việt Nam và con số này sẽ còn tăng lên 70.000 ca trong vài năm tới với tốc độ nghiện thuốc lá tăng nhanh như hiện nay.

Đáng lo ngại hơn là số phụ nữ và trẻ em cùng những nạn nhân hút thuốc thụ động khác - tức là những người phải hít thở khói thuốc do người nghiện nhả ra, cũng gia tăng đáng kể. Dư luận cho rằng dù luật có rõ ràng và chặt chẽ đến đâu, dù thanh tra y tế có mạnh tay xử phạt đến mấy, thì cũng khó lòng thực thi có hiệu quả những điều khoản trong luật định, bởi vấn đề chính là ý thức của người dân - từ nhà sản xuất, buôn bán đến người sử dụng thuốc lá. Một khi không ít địa phương vẫn dựa vào nguồn thu từ thuốc lá; một khi mặt hàng này vẫn được tuồn lậu và mua bán tự do ở khắp nơi. Bất cứ ai cũng có thể mua được thuốc lá mà không bị hạn chế dưới bất kỳ hình thức nào thì đâu sẽ là điểm tựa để luật được thực thi. Thử hỏi chúng ta sẽ nghiêm cấm sao đây khi mà trong các nhà hàng quán nhậu, quầy bar cùng với rượu bia thì thuốc lá là mặt hàng được khuyến khích?

Câu trả lời vẫn là từ phía người hút thuốc. Một khi chính họ tự tìm nơi chỗ hút thuốc phù hợp cho mình, dần dần giảm thiểu và đi tới chỗ rời xa hẳn thuốc lá thì khi ấy mới có hy vọng có được một cộng đồng không khói thuốc. Vì vậy, luật chỉ đi vào thực tiễn đời sống một khi nó được thực thi nghiêm túc bởi chính ý thức con người./.