Tin tức
Chất lượng nhiều công trình xây dựng thấp
(VOH) - Những sự cố nghiêm trọng liên tiếp xảy ra ở các công trình xây dựng khiến dư luận quan tâm. Nhiều vụ tai nạn hy hữu trong xây dựng, trong đó có cả những công trình có tư vấn nước ngoài và các nhà thầu có kinh nghiệm trong nước như vụ sập 2 nhịp cầu dẫn Cần Thơ, vụ sạt lở mỏ đá ở thủy điện Bản Vẽ, vỡ đập chính sau mùa lũ ở công trình hồ chứa nước Cửa Đạt, vụ nứt bê tông các đốt hầm dìm cầu Thủ Thiêm, nứt bê tông đầm lăn thủy điện Sơn La .v.v Hàng loạt sự cố liên quan đến các công trình dân sinh mới đưa vào sử dụng đã bộc lộ khiếm khuyết, gây bức xúc trong dư luận xã hội như sự xuống cấp các công trình nhà ở tái định cư, sự trượt trên một số quốc lộ, hư hỏng các công trình văn hóa, kể cả các tượng đài kỷ niệm, đang đặt ra trách nhiệm cho các chủ thể xây dựng và những cơ quan quản lý liên quan. Tất cả những thực trạng ấy có liên quan đến khoảng trống về pháp luật, tiêu chuẩn, qui chuẩn kỹ thuật. Một số qui định về quản lý chất lượng công trình xây dựng còn rườm rà, tạo thêm một số thủ tục hành chính không cần thiết, trong khi đó lại để lỏng bảo vệ qui định đối với năng lực nhà thầu, nhẹ về chế tài xử phạt.
Một công trình có ba chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng là chủ đầu tư, tổ chức tư vấn và nhà thầu xây lắp, thì chủ đầu tư là chủ thể quan trọng nhất quyết định chất lượng công trình. Nhưng trên thực tế, chủ đầu tư công trình có nguồn vốn nhà nước đều là các ông chủ hờ, nên phần nhiều các chủ đầu tư không có đủ năng lực, trình độ, thiếu hiểu biết về chuyên môn xây dựng. Không ít các trường hợp các chủ đầu tư kiêm nhiệm nên đã xảy ra hiện tượng buông lỏng quản lý chất lượng công trình. Trong khi đó, một trong những khâu liên quan đến chất lượng là công tác khảo sát, thiết kế thường được các chủ đầu tư chỉ đạo làm chỉ có tính đối phó cho xong chuyện. Từ thực tế này, cần phải có qui định tách chức năng chủ đầu tư là ông chủ đồng vốn nhà nước, đồng thời là người trực tiếp quản lý, sử dụng công trình với tư vấn quản lý dự án. Chủ đầu tư bắt buộc phải thuộc tổ chức tư vấn chuyên nghiệp là bên thứ ba thực hiện quản lý chất lượng công trình, thay vì chủ đầu tư vừa đá bóng vừa thổi còi, vừa quản lý chất lượng công trình, vừa đồng thời nghiệm thu và sử dụng.
Một khía cạnh khác là hấu hết các công trình đều xảy ra hiện tượng bán thầu nhưng lại núp danh dưới danh nghĩa hợp đồng thi công với nhiều dạng B ở nhiều góc độ khác nhau. Khảo sát ở các công trình xây dựng thì hầu như tất cả các công trình thì đơn vị trúng thầu chỉ đứng trên danh nghĩa, còn các đơn vị thi công thì rất nhiều dạng B phụ khác nhau. Trong khi đó Luật Hình sự qui định bán thầu là một hành vi phạm luật nhưng luật đấu thầu lại qui định có thầu chính, thầu phụ, thậm chí cả thầu phụ nhiều bậc. Tuy nhiên, luật đấu thầu cũng lại không nhất quán với Luật xây dựng khi không bắt buộc nhà thầu chính phải thực hiện phần việc chính, nghĩa là cho phép nhà thầu chính chuyển hết các công tác thực hiện sag cho các nhà thầu phụ ngay sau ký hợp đồng
Do vậy, quản lý chất lượng công trình cần phải có sự điều chỉnh luật pháp để ngăn chặn tiêu cực phát sinh và có trách nhiệm cụ thể của cả 3 chủ thể liên quan đến công trình
Nguyễn Khánh