VĐHN: Xây dựng đội ngũ văn nghệ đủ và mạnh

Cũng trong thời gian qua, quy mô, loại hình, trình độ đào tạo đã được mở rộng và nâng cao một bước. Tính đến nay, cả nước có 12 trường đại học, 15 trường cao đẳng và 28 trường trung cấp chuyên nghiệp đào tạo về văn hóa nghệ thuật cho các bộ môn điện ảnh, văn học, sân khấu, âm nhạc, nhiếp ảnh, múa, mỹ thuật.
Nhiều trường đã khai mở những ngành sáng tạo quan trọng như sáng tác, đạo diễn, chỉ huy, biểu diễn, quay phim, hóa trang, lý luận phê bình... Đội ngũ giảng viên của các trường trung ương được tăng cường với khoảng 40 giáo sư, 174 phó giáo sư, 7 tiến sĩ khoa học, 225 tiến sĩ cùng nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ có kinh nghiệm thực tiễn dồi dào.
Tuy nhiên, do tình hình xã hội phát triển nhanh mọi mặt, kinh tế thị trường định hướng không ngừng mở rộng, đời sống chuyển biến đa dạng, sâu sắc, đã làm nảy sinh cả cái tốt, có lợi lẫn cái xấu, bất lợi. Bên cạnh đó, lực lượng những người làm văn nghệ vẫn vừa thiếu, vừa yếu, vừa không đồng bộ; dẫn đến tình trạng bị động, chưa đủ sức đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của công chúng. Trong đó, văn học thiếu những hình tượng khái quát có sức khơi động cuộc sống. Điện ảnh ít đặt ra những vấn đề cấp thiết, lại có phim sa vào thương mại đơn thuần. Sân khấu vắng những nhân vật tiêu biểu, gần gũi đời sống và có tác dụng nêu gương. Âm nhạc thưa vắng những nhạc phẩm có giá trị cao về cấu tứ cũng như giai điệu, và “nhạc đời sống” nở rộ, song bộn bề hỗn tạp. Mỹ thuật phát triển đều nhưng giẫm chân tại chỗ, ít thấy xuất hiện những tác phẩm có giá trị đột phá...
Trước thực trạng đó, sứ mạng của văn học nghệ thuật càng trở nên đặc biệt quan trọng và nặng nề với nhiệm vụ xây đắp con người thời đại mới thông qua các tác phẩm văn nghệ có giá trị. Trước mắt, nhằm khắc phục tình trạng bất cập, cần thực hiện cơ chế đào tạo cân bằng, đồng bộ đối với từng bộ môn văn học nghệ thuật cũng như đối với từng chuyên ngành hẹp trong mỗi bộ môn nghệ thuật. Cần tận dụng các hình thức đào tạo phù hợp với thực tiễn đất nước: chính quy dài hạn, vừa học vừa làm, mở khóa ngắn hạn, khóa từ xa, du học tại chỗ, du học một phần thời gian, tập huấn nâng cao, thực tập tác nghiệp... Cần có biện pháp chăm sóc đội ngũ giảng viên thỉnh giảng từ các chuyên gia, nghệ sĩ, nghệ nhân... là những nhân tài có trình độ cao về lý thuyết vừa có kinh nghiệm sáng tác; nhằm kết hợp chặt chẽ lý thuyết với kỹ năng sáng tạo.
Đặc biệt cần chọn lọc đối tượng đầu vào, thu hút những tài năng tiềm ẩn có đức, có năng khiếu; tạo cơ sở quan trọng cho kết quả đào tạo và cống hiến về sau. Chương trình, giáo án, nội dung truyền đạt cần được cấu trúc phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn hôm nay cũng như sau này; huấn nghiệp theo hướng đáp ứng nhu cầu của cuộc sống xã hội cũng như của thời đại, chứ không phải theo những gì sẵn có. Đồng thời, chương trình đào tạo phải cập nhật trình độ quốc tế và đặc biệt phải mang dấu ấn, bản sắc dân tộc.
Nhằm hỗ trợ xây dựng đội ngũ hoạt động văn nghệ đủ và mạnh, cơ quan chức năng chuyên ngành cần có biện pháp cụ thể, kịp thời tôn vinh các tác phẩm, công trình xứng đáng; đồng thời thực hiện chuẩn hóa đúng và đủ các chức danh nghệ thuật, các danh hiệu nghệ sĩ nhằm đưa hoạt động văn học nghệ thuật đất nước vào trật tự chuyên nghiệp, chất lượng và hiệu quả. Bồi bổ đội ngũ một cách năng động và hiệu quả là chìa khóa tạo nên sức mạnh cho hoạt động văn nghệ trước mắt cũng như lâu dài.