Chương trình chống ngập của thành phố được triển khai thực hiện với 6 nhóm giải pháp chính là: Nâng cao chất lượng quy hoạch, hiệu quả quản lý quy hoạch, xây dựng; Thực hiện các giải pháp chống ngập và từng bước xóa các điểm ngập; Đảm bảo tiến độ thực hiện các chương trình, dự án chống ngập trên địa bàn thành phố; Tăng cường công tác hợp tác, nghiên cứu khoa học, công nghệ phục vụ công tác chống ngập. Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật thoát nước; Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội trong công tác vận động nhân dân và giám sát các chương trình chống ngập trên địa bàn thành phố.
Phát huy sức mạnh của nhân dân, chỉ tính riêng năm 2014, Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn TP đã tổ chức 41 lớp tập huấn nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai cho khoảng 4.100 cán bộ đoàn thể, ấp - khu phố, tổ dân phố (thuộc đối tượng không hưởng lương) và người dân ở các khu vực xung yếu tại 03 quận – huyện. Trong khi đó Trung tâm điều hành chương trình chống ngập TP cũng đã phối hợp với các đơn vị tổ chức nhiều buổi tuyên truyền trong nhân dân chung tay hưởng ứng các chương trình chống ngập.
Thông qua tuyên truyền người dân hiểu rõ hơn về tác hại của những hành vi như vứt rác bừa bãi xuống cống rãnh, san lấp kênh rạch trái phép.
Em Trần Thanh Hùng, học sinh trường THPT Giồng Ông Tố, quận 2 cho biết, ngoài việc áp dụng kiến thức đã học em sẽ cùng các bạn trong trường hưởng ứng phong trào chống ngập: “Trong chiến dịch hoa phượng đỏ của trường dự tính chỉ trồng cây nhưng chúng em dự định sẽ tuyên truyền và huy động lực lượng dọn dẹp hốt rác ở cống để chống ngập trong mùa mưa với slogan “Hành động nhỏ thay đổi lớn”.
Đó được xem những giải pháp mềm nhằm tìm đến sự đồng thuận và hỗ trợ từ nhân dân, giúp các chương trình chống ngập mang lại hiệu quả cao hơn. Bên cạnh đó TP đã đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng để triển khai các biện pháp chống ngập. Cụ thể các cơ quan chuyên môn đã tiến hành nạo vét, cải tạo, nâng cấp gần 2.600 km cống thoát nước, 60 km kênh rạch, củng cố đê bao, bờ bao, xây dựng cống kiểm soát triều Nhiêu Lộc - Thị Nghè, triển khai xây dựng một số nhà máy xử lý nước thải, hồ điều hòa… Nhờ vậy, đã góp phần giảm ngập úng do mưa tại 62 điểm ngập (từ 95 còn 33 điểm ngập)…

Bùng binh Cây Gõ nơi thường diễn ra cảnh ngập lụt - Ảnh: MTG.
Có mặt tại phường 7 và phường 16 quận 8 mới thấy hết niềm vui của bà con trong mùa mưa bão năm nay. Cách đây 3 tháng, Ủy ban Nhân dân Thành phố vừa đưa vào sử dụng các công trình chống ngập tại hai phường này. Theo Ủy ban Nhân dân Quận 8, dự án xây dựng bờ kè chống ngập tại phường 16 có tổng mức đầu tư 193 tỷ đồng. Công trình giúp kiểm soát xâm nhập thủy triều từ phía kênh Tàu Hũ-Bến Nghé, đồng thời chủ động tiêu thoát úng ngập do mưa của lưu vực rạch Nhảy-rạch Ruột Ngựa, giải quyết tình trạng ngập nước cho khoảng 8.000 hộ dân phường 16 (Quận 8) và 10.000 dân của Quận 6; kết hợp chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường.
Dự án xây dựng tường chắn ngăn triều cường tại phường 7, Quận 8 (đoạn từ cầu Bà Tàng đến cầu Ba Tơ) có tổng mức đầu tư 183 tỷ đồng, sau khi hoàn thành đã góp phần ngăn chặn tác động của triều cường trên địa bàn, cải thiện môi trường của người dân trong khu vực. Người dân ở đây cho biết, kể từ khi dự án này được hoàn thành hàng trăm hội dân trong phường đã thoát ngập.
“Trước đây, mỗi mùa mưa, hai lần dân phải lội nước, giờ nhờ dự án náy dân không bị ngập nữa”.
Một người dân cho biết
Một dự án tầm cỡ khác, cũng vừa đưa vào vận hành cách đây vài tháng là dự án cải tạo nâng cấp kênh và đường dọc kênh Tân Hóa Lò Gốm cũng đã giải quyết đáng kể tình trạng ngập nước cho hàng ngàn người dân tại 5 quận mà con kênh đi qua. Ông Lê Thanh Liêm, Trưởng Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình nâng cấp đô thị TP cho biết, cùng với các dự án nâng cấp đô thị khác dự án cải tạo kênh tân hóa lò gốm đã góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết đại hội Đảng bộ TP lần thứ 9, trong đó có giảm ngập nước. “Kênh Tân Hóa - Lò Gốm kết nối thoát nước từ khu vực Bàu Cát-Đồng Đen trở về hạ lưu Kênh Tân Hóa. HIện nay TP đang tiếp tục thực hiện dự án rạch Bàu Trâu, như vậy hệ thống thoát nước sẽ đỗ về kênh Tân Hóa - Lò Gốm chảy ra kênh Bến Nghé”, ông Liêm nói.
Theo tính toán của các cơ quan chuyên môn, để phát huy được hiệu quả tốt nhất thì TP phải đầu tư nguồn lực rất lớn lên đến hàng trăm ngàn tỷ đồng, những nguồn lực mà hiện nay chưa thể đáp ứng được. Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó giám đốc Trung Tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP, cho hay đang triển khai thực hiện 2 đồ án quy hoạch thoát nước đã được Thủ tướng phê duyệt. Theo quy hoạch này thì TP phải xây dựng 6.000 km cống và mương hở cùng nhiều công trình khác. Khi thực hiện xong hai quy hoạch này thì TP sẽ giảm được cơ bản tình trạng ngập nước do mưa và do triều. Đó là mục tiêu dài hạn cần có sự phân kỳ đầu tư để có đủ thời gian chuẩn bị nguồn lực. Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, nhìn nhận: “Để giải quyết cấp bách Trung tâm chống ngập đã cùng với các địa phương, sở ban ngành giải quyết một số điểm ngập cục bộ. Để giải quyết căn cơ thì cần nguồn vốn lớn và lâu dài vì vậy trong khi chờ hoàn chỉnh thì phải có động thái để giảm ngập, bớt ảnh hưởng đến người dân”.

Nạo vét kênh giúp tiêu thoát nước nhanh, chống ngập mùa mưa 2015 - Ảnh: SGGP.
Trước những khó khăn về nguồn lực và mặc dù công tác chống ngập đô thị còn rất nhiều việc phải tiếp tục thực hiện, song những kết quả mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP đạt được trong công tác chống ngập đến thời điểm này là rất đáng ghi nhận.
Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ mới đây về việc thực hiện các quy hoạch thoát nước và chống ngập úng tại TP Hồ Chí Minh, thành phố phải xem đây là nhiệm vụ cấp thiết, trọng tâm. Trước hết, tập trung khắc phục ngập úng tại khu vực trung tâm. Thủ tướng Chính phủ đồng ý kế hoạch triển khai thực hiện các Quy hoạch thoát nước và Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng khu vực TP thời gian tới, gồm hai giai đoạn (2016-2020 và 2021-2025), trong đó giai đoạn 2016-2020 tập trung giải quyết chống ngập tại vùng lõi trung tâm TP. Thủ tướng cũng đồng ý bổ sung các công trình cống Phú Định và Cây Khô vào Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng khu vực để kiểm soát triều, phát huy hiệu quả chống ngập đối với vùng nam thành phố.
