Tin tứcThời gian qua, TPHCM đã bước đầu hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp, thể hiện qua nhiều mô hình và chương trình cụ thể. Cơ chế đặt hàng nghiên cứu của Thành phố đã kết nối các viện, trường với doanh nghiệp trong giải quyết các bài toán thực tiễn; nhiều nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Thành phố được giao cho doanh nghiệp làm chủ trì, hướng tới thương mại hóa sản phẩm.
Mới đây, tại phường Bình Dương, UBND TPHCM tổ chức lễ công bố Đề án Phát triển Đô thị khoa học công nghệ Bắc TPHCM. Theo đề án, một trong những mục tiêu then chốt là rút ngắn chu trình từ nghiên cứu đến sản xuất, đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào thử nghiệm và sản xuất hàng loạt. Đây có thể xem là bước đi thể hiện quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền Thành phố trong việc tận dụng tối đa cơ chế mở mà Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 260 của Quốc hội vừa ban hành.
"Tại đô thị khoa học công nghệ này, hệ sinh thái được tổ chức với trọng tâm là Cụm công viên sinh thái và khoa học bao gồm Công viên khoa học sinh thái, Trung tâm Khoa học thành phố Hồ Chí Minh, tòa nhà đa chức năng khoa học công nghệ, Trung tâm văn hóa - thương mại - dịch vụ gắn với nhà ga Metro, Khu văn phòng dịch vụ WTC, Trung tâm Triển lãm quốc tế WTC, các Khu công nghiệp công nghệ cao, Khu công nghiệp số tập trung,..
Tổng hòa lại, Đô thị khoa học công nghệ Bắc TPHCM, trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM, đô thị kinh tế biển và cửa ngõ logistic phía Đông Nam sẽ tạo thành một chiếc “kiềng ba chân” kiến tạo một TPHCM phát triển năng động, hài hòa, cân bằng và bền vững", ông Nguyễn Hoàn Vũ - Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, cho biết.
Ông Nguyễn Kỳ Phùng - Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM chia sẻ, các chương trình ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ, chuyển giao công nghệ và phát triển start-up đã tạo ra không gian thử nghiệm hiệu quả cho mô hình “ba nhà”.
"Tiêu biểu trong năm 2025, Khu công nghệ cao đã triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho drone. Đây là một bước đi thể hiện rõ vai trò của Khu công nghệ cao như là một sandbox, nơi mà các ý tưởng công nghệ mới được thử nghiệm trong môi trường quản lý rủi ro phù hợp trước khi cho phép triển khai rộng rãi".
Ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố cho hay, UBND Thành phố đã triển khai Đề án thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, đưa nhanh kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ được tạo ra từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh, áp dụng từ năm 2026 - 2028, và đang triển khai trong Quý 1 năm nay thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm công tư. Cặp chính sách này thể hiện rõ nét vai trò quan hệ “ba nhà” theo định hướng của UBND Thành phố trong thời gian tới.
"Trong đề án này, Ủy ban nhân dân thành phố cho phép quản lý tài sản trí tuệ khác với tài sản công. Trong việc làm đề án thương mại hóa, cho phép nếu toàn bộ quy trình này làm đúng theo quy định hết, thì dù không thành công, nhưng được phép miễn trừ trách nhiệm. Đây là chính sách thí điểm mang tính chất tiên phong của Ủy ban nhân dân thành phố.
Thứ hai, đây là mô hình để cho thấy rằng vận hành thực chất mô hình “ba nhà”. Thứ ba, thể hiện tư duy của Ủy ban nhân dân thành phố, đó là từ đầu tư cho nghiên cứu, chuyển sang đầu tư cho giá trị tạo ra từ nghiên cứu, đầu tư cho đầu ra để kích sản phẩm và đưa ra thị trường nhanh hơn", Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố chia sẻ thêm.
Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND Thành phố khẳng định, đi cùng nhau không phải bằng khẩu hiệu mà phải bằng cơ chế chính sách cụ thể, bằng chế độ tài chính cụ thể, bằng trách nhiệm cụ thể để có kết quả cụ thể. Kết quả này phải được thương hiệu hóa, thương mại hóa và giải quyết vấn đề mà cuộc sống đặt ra.
"Tôi cũng đề nghị các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực, ngành nghề có thế mạnh mà thành phố cần, chủ động phối hợp với các trường đại học, chủ động cùng với thành phố để chúng ta thực hiện việc đặt hàng đấy trong thời gian sớm nhất. Chúng ta sẽ có được đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ cho chuyển đổi nền kinh tế công nghệ cao, vượt bẫy thu nhập trung bình.
Và các trường thành viên Đại học Quốc gia, kể cả không phải thành viên Đại học Quốc gia cũng chủ động với đặt hàng của thành phố để đăng ký tham gia và chúng ta làm ra sản phẩm là sản phẩm sử dụng được ngay, phải có hiệu quả và giúp ích được cho thành phố, cho nhân dân thành phố được hưởng thụ thật, chứ không phải chúng ta làm những đề tài rồi cuối cùng thưởng thức về mặt khoa học hay để trên kệ sách, thì lãng phí lắm", Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.
Việc Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo có hiệu lực từ tháng 10/2025 mở ra hành lang pháp lý mới, nhưng đồng thời đòi hỏi TPHCM phải chủ động đề xuất cơ chế thí điểm phù hợp, phát huy được đặc thù năng động của Thành phố. Cần xác định rõ vai trò dẫn dắt, kiến tạo của Nhà nước trong liên kết “ba nhà”, làm rõ mô hình hoạt động, trách nhiệm và quyền lợi của các bên tham gia đảm bảo hiệu quả, thiết thực.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang, đặt ra 3 vấn đề.
"Tại sao cơ chế sandbox chúng ta có, tiền Nhà nước khi sử dụng mà nếu có thất bại, miễn đừng tư lợi thì thôi, tinh thần Nghị quyết 57 mở tới như vậy, mà chúng ta vẫn loay hoay vì không biết đưa tiền cho ai, mất thì có sao không? Hay bây giờ chúng ta thực hiện “khoán”, làm cho tới nơi tới chốn, miễn tới kỳ hạn có sản phẩm.
Một vấn đề nữa có thể thử, là nhà nước trở thành “khách hàng” của doanh nghiệp và viện nghiên cứu. UBND Thành phố, Văn phòng Thành ủy, Công an Thành phố đặt hàng… Chúng ta dành hơn 12.700 tỉ cho nhiệm vụ khoa học công nghệ trong năm 2026, và quan trọng là chúng ta thực sự có nhu cầu!
Một điểm nữa, mong các đồng chí mạnh dạn hơn. Tôi nhận được rất nhiều lời đề nghị về kinh tế tầm thấp, về sản xuất UAV… Chúng ta có Nghị quyết 57 rất cởi mở, nên mạnh dạn quyết định, và nếu còn băn khoăn thì có thể chuyển cho tôi là Trưởng Ban chỉ đạo 57 quyết định."
Nhìn về tương lai, để mô hình “ba nhà” theo tinh thần Nghị quyết 57 thực sự đi vào chiều sâu, cần có những cơ chế chính sách đột phá hơn nữa từ phía Nhà nước nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo, nghiên cứu. Các cơ sở giáo dục cũng cần chủ động đổi mới sát với yêu cầu thị trường.
Khi “ba nhà” tìm được tiếng nói chung, nghiên cứu khoa học sẽ thoát khỏi tình trạng xa rời thực tiễn, doanh nghiệp có được nguồn nhân lực chất lượng cao, và Nhà nước đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Sự gắn kết chặt chẽ này chính là đòn bẩy để nâng cao năng suất lao động và vị thế của Việt Nam trên bản đồ kinh tế quốc tế trong kỷ nguyên số.
