Ở thời điểm hiện nay, chấm dứt hoạt động của các sàn vàng là cần thiết. Nhưng việc chấm dứt hoạt động của các sàn vàng thì đã xảy ra hai vấn đề phát sinh cần phải có các giải pháp xử lý. Thứ nhất, ở nền kinh tế thị trường thì nhà đầu tư được kinh doanh những loại hình mà luật pháp không cấm. Thứ hai, cần có các chế tài, kiểm soát sự biến tướng của sàn vàng.
Trước đây, cả nước có khoảng 20 sàn vàng được tổ chức theo 4 hình thức. Do ngân hàng thương mại thành lập và nhà đầu tư mở tài khoản tại ngân hàng như Trung tâm giao dịch Á Châu, Phương Nam, Sacombank, Việt Á .v.v. Loại thứ hai là các tổ chức, cá nhân hình thành và nhà đầu tư tham gia đóng tiền vào một tài khoản đứng tên Công ty thành lập sàn vàng như Trung tâm giao dịch vàng Phố Wall, Châu Á, 24K .v.v. Loại thứ 3 là sàn vàng được tổ chức cùng với ngân hàng tham gia góp vốn thành lập thông qua hình thức công ty và nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch tại ngân hàng như Trung tâm giao dịch vàng Việt Nam. . . Loại thứ 4, các công ty tổ chức, nhà đầu tư kinh doanh trực tiếp vàng bằng đô la ra nước ngoài như Kim Thiệu, Kim Minh Đạt .v.v. Tại mỗi sàn vào thời điểm sôi động, doanh số giao dịch mỗi ngày lên tới hàng ngàn tỉ đồng.
Như vậy, đứng góc độ pháp lý thì các sàn giao dịch vàng dù hoạt động theo loại hình nào thì đều có pháp nhân đầy đủ, vàng chỉ là một loại hình kinh doanh trong nhiều loại hình kinh doanh của pháp nhân đó mà thôi; Do vậy, khi chấm dứt hoạt động của sàn vàng cũng chỉ 1à chấm dứt một loại hình dịch vu. Nhưng dù sao, do kinh doanh vàng ở bất cứ dạng nào, dù vàng vật chất hay kinh doanh trên tài khoản thì đây là lĩnh vực dịch vụ khá nhạy cảm nên sẽ gây ra những xáo trộn nhất định. Nhưng mấy ngày vừa qua thị trường vàng vẫn diễn biến ,yên ả với khối lượng giao dịch và giá vàng vật chất không biến động nhiều. Tuy nhiên, hầu như các sàn vàng lẫn nhà đâu tư đều đang ráo riết tìm hướng đầu tư mới. Các sàn vàng thuộc các ngân hàng thì hầu hết chuyển hướng sang sàn giao dịch bất động sản, chứng khoán. Còn các sàn vàng thuộc Công ty thì chuyển sang dịch vụ tư vấn tài chính, môi giới chứng khoán, quĩ đầu tư. Một số Công ty chuyển sang kinh doanh vàng vật chất. Hoạt động giao dịch, vàng vật chất thông qua tài khoản, khách hàng không mất công bảo quản. Và xu hướng kinh doanh vàng vật chất này cũng được khá nhiều khách hàng quan tâm và tham gia. Sự chuyển hướng kinh doanh vàng vật chất, chứng khoán, bất động sản là theo hướng tích cực. Tuy nhiên, theo cảnh báo của một số chuyên gia là thành viên Hiệp hội vàng Thế giới tại Việt Nam, việc đóng của sàn vàng tài khoản nhưng nếu không có biện pháp quản lý, chế tài, sẽ nảy sinh những sàn vàng chui như tiệm vàng Tuấn Tài vừa qua, vì có cầu ắt có cung. Đồng thời, để việc các dịch vụ nhận lệnh mua bán vàng qua tài khoản ở nước ngoài phát sinh như hiện nay sẽ ẩn chứa nhiều yếu tố rủi ro. Sau khi Thủ tướng cho phép gia hạn cho các nhà đầu tư giao dịch vàng ở nước ngoài thêm 3 tháng nữa, một số website của các doanh nghiệp vàng đã ra mắt dịch vụ nhận lệnh mua bán vàng trên tài khoản nước ngoài.
Đối với các sàn vàng nay, cần lưu ý sự minh bạch trong việc đối ứng các lệnh mua bán với đối tác nước ngoài và khả năng thanh khoản của họ. Thực chất của các loại dịch vụ này cũng là mua bán vàng trên tài khoản được núp danh dưới vỏ bọc làm đại lý, hoặc chi trả cho các doanh nhân nước ngoài, hay nói một cách khác là sàn vàng núp bóng nước ngoài. Đây rõ ràng là một biến tướng sau khi nhà nước chấm dứt hoạt động sàn vàng. Do vậy muốn góp phần lập lại sự ổn định thị trường vàng để có sự quản lý nhà nước thì chính phủ phải ban hành văn bản có tính pháp qui về các loại hình kinh doanh vàng cũng như các điều kiện, các chế tài khi vi phạm.
Nguyễn Khánh
