Giải pháp căn cơ để xoá bỏ nạn hút cát, gây sạt lở bờ sông

(VOH) - Mới đây tại tỉnh Đồng Nai, Đội chống bơm hút cát lậu Tp Biên Hòa đã phát hiện 10 chiếc ghe, loại khoảng 10 mét khối đang bơm hút cát trái phép tại khu vực xã Hiệp Hòa, Tp Biên Hòa. Khi bị vây bắt, gần 10 đối tượng trên các đã ghe chống trả quyết liệt, buộc lực lượng chức năng phải nổ súng cảnh cáo. Đội chống bơm hút cát lậu đã thu giữ được 4 ghe ở khu vực Cù lao Tân Vạn, riêng số ghe còn lại đã bị nhấn chìm xuống sông và các đối tượng đã kịp tẩu thoát. Qua sự việc này, một lần nữa cho thấy, các biện pháp tuần tra, kiểm soát, xử lý việc khai thác cát trái phép ở các con sông, rạch... ngày càng khó khăn và phức tạp.

Trong thời gian qua, không riêng ở Đồng Nai mà tại các địa phương khác như Tp.HCM, Bình Dương, Tiền Giang, Bến Tre... tình trạng khai thác cát trái phép thường diễn ra vào ban đêm nên lực lượng chức năng các địa phương rất vất vả khi truy quét. Và các đối tượng này khi bị truy đuổi thường chống trả để tẩu thoát, đã có trường hợp gây chết người. Còn hậu quả của khai thác cát ở các sông, rạch thì đã rõ, nhiều nơi đã bị sạt lở, mất đất như Cù lao Bà Sang, Cù lao Long Phước, Cù Lao Phố trên sông Đồng Nai, ở Bình Khánh, Cần Giờ trên sông Sài Gòn hoặc nhiều nơi khác dọc trên sông Hậu, sông Tiền...

Có thể thấy, nguyên nhân sâu xa của nạn khai thác cát trái phép là để phục vụ cho việc san lấp tại các công trình xây dựng. Hầu hết việc san lấp mặt bằng là sử dụng cát sông loại thường không phải cát xây dựng. Một hình ảnh rất trái khoáy là cấm các ghe hút cát trái phép nhưng ở các công trình san lấp mặt bằng lại có những ghe bơm cát san lấp được hoạt động. Các ghe bơm cát ban ngày hoạt động ầm ĩ và đêm đến lại lén đi hút cát ven sông rạch, không thể phân biệt ghe nào với ghe nào. Mà cát san lấp chỉ có một nơi để khai thác là ở trên các dòng sông, kênh lớn. Nhiều năm qua, việc khai thác cát san lấp không được cấp phép hoặc đã bị cấm. Tất yếu, khi có cầu là có cung. Dù không được cấp phép hoặc bị cấm nhưng vì lợi ích cá nhân, các ghe hút cát vẫn lén lút hoạt động. Và cuộc rượt đuổi giữa các đơn vị chức năng với các ghe cát lậu vì vậy vẫn tiếp tục diễn ra. Khi có hoạt động của đội tuần tra, các ghe hút cát này sẽ nằm im hoặc chuyển địa bàn hoạt động, một thời gian sau, sẽ tiếp tục quay trở lại.

Để dẹp bỏ tận gốc nạn khai thác, bơm hút cát trái phép, các đơn vị xây dựng phải có sự thay đổi trong việc sử dụng cát làm vật liệu san lấp mặt bằng. Một trong những vật liệu thay thế tốt nhất là bột đá nghiền, một trong những nguyên liệu khai thác từ các mỏ đá xanh làm vật liệu thi công đường giao thông. Để có thể đủ lượng bột đá thay thế cho lượng cát san lấp, nhà nước cần có chính sách cho các công trường khai thác đá xây dựng, đầu tư máy móc, thiết bị cần thiết để sản xuất đại trà. Tránh việc cấm sử dụng một loại này nhưng không có sản phẩm khác thay thế. Thứ hai là cơ quan chức năng chỉ cần kiểm tra, giám sát ở các công trình xây dựng cần san lấp mặt bằng, nếu phát hiện có sử dụng cát sông thì việc xử lý rất dễ dàng. Với hai giải pháp căn cơ này, hy vọng, sẽ không còn các vụ sạt lở bờ sông, mất đất ven bờ, không còn cảnh các ghe bơm hút cát nằm ven sông ở các công trình xây dựng.