Thi tốt nghiệp chỉ còn 4 môn: Thêm một bước chuyển của toàn hệ thống thi cử

(VOH) - Việc Bộ GD-ĐT công bố Dự thảo một số điều chỉnh phương án thi và công nhận tốt nghiệp THPT, trong đó có quy định việc thi tốt nghiệp chỉ còn 4 môn, có thể nói đây là một bước chuyển của toàn hệ thống thi cử nếu được thực hiện trong năm nay.
Thi tốt nghiệp chỉ còn 4 môn. Ảnh: VNE

Hằng năm, kì thi tốt nghiệp THPT đều có tỷ lệ đậu gần như tuyệt đối, việc tổ chức kì thi gây quá nhiều áp lực và tốn kém nhưng chỉ để loại một tỷ lệ rất nhỏ học sinh. Trước thực trạng này, Bộ GD-ĐT đang tổ chức lấy ý kiến cho dự thảo đổi mới thi và công nhận tốt nghiệp THPT. Trong đó, đáng lưu ý là thi tốt nghiệp sẽ chỉ còn 4 môn để khắc phục những tồn tại trên, quy định này đang nhận được nhiều sự đồng tình ủng hộ, đặc biệt là của nhiều phụ huynh, học sinh: "Từ 6 môn giảm xuống còn 4 môn thì sẽ giảm bớt áp lực và chúng em lại có quyền tự chọn 2 môn mình thích" - "Em rất ủng hộ, vì như những học sinh học chuyên ban thì việc giảm những môn phải học thuộc lòng nhiều khi gây khó cho tụi em do 2 kỳ thi gần như liên tiếp" - "Nếu các em thi 6 môn thì phải dàn trải ra, còn như bây giờ thì có thể học chuyên sâu khối nào theo khối nấy".

Theo dự thảo này, kì thi tốt nghiệp THPT từ 6 môn sẽ giảm chỉ còn 4 môn với với 2 môn bắt buộc là Toán, Ngữ văn và 2 môn tự chọn trong các môn Sinh, Địa, Sử, Hóa, Lý; ngoài ra, học sinh có thể đăng ký thi thêm môn Ngoại ngữ để được cộng điểm khuyến khích vào điểm xét tốt nghiệp. Ông Cao Huy Thảo, Hiệu trưởng trường THPT Quốc tế Việt Úc nhận định, cải tiến này phù hợp xu hướng chung trên thế giới. Điểm số của kỳ thi tú tài cũng chỉ chiếm 50% kết quả tốt nghiệp THPT, còn 50% còn lại là điểm tích lũy trong năm học. Như vậy, học sinh vừa nỗ lực trong suốt quá trình học nhưng từng em vẫn thể hiện năng lực, sở trường của mình, định hướng nghề nghiệp lại không căng thẳng vì học hành và thi cử: “Ngoài các môn là môn căn bản bắt buộc thì các em được lựa chọn những môn học tự chọn, được định hướng nghề nghiệp sớm thì đó là điểm khác biệt. Và khi thực hiện giáo dục như vậy thì áp lực học tập để thu nạp kiến thức hàn lâm sẽ nhẹ và đồng thời giảm tải cho học sinh”.

Bên cạnh những ưu điểm mà ông Cao Huy Thảo vừa chỉ ra thì việc giảm số môn thi, cho học sinh tự chọn phải lưu ý đến việc làm sao để học sinh không lơ là học các môn học khác. Ngoài việc nghiêm túc đánh giá, cho điểm chính xác, theo thầy Lê Minh, giáo viên môn Địa lý thì trong hai môn tự chọn nên có một môn tự nhiên và một môn xã hội để cân bằng, tránh tình trạng đa số học sinh thiên về các môn tự nhiên mà bỏ lơi các môn xã hội: “Nếu muốn học sinh không học lệch thì trong 3 môn tự nhiên là Lý, Hóa, Sinh, chọn một môn còn 2 môn xã hội là Địa và Sử thì chọn một môn, như vậy sẽ không học lệch”.

Còn GS-TS Nguyễn Thanh Tuyền cho rằng: chúng ta đã có cách thức thi cử tiến bộ, góp phần thay đổi từ nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang hình thành và phát triển năng lực. Tuy nhiên, nếu đề thi chỉ nghiêng về tái hiện kiến thức thì dù giảm bao nhiêu môn vẫn phải học nhồi nhét. Do đó, đề thi cũng cần phải cải tiến, giảm các câu lý thuyết, tăng kiến thức thực tế, tạo điều kiện cho các em bày tỏ suy nghĩ của mình, không chỉ kiểm tra trí nhớ mà còn kiểm tra khả năng vận dụng, năng lực sáng tạo: “Cải tiến thi cử là một bước để chuyển từ học lấy điểm sang học lấy sáng tạo và năng lực là một bước chuyển biến tốt, đi đôi với việc ra đề mở để tư duy sáng tạo, năng động chứ không còn tư duy lấy điểm”.

Đồng tình với ý kiến trên, PGS-TS Phan Thị Tươi nhấn mạnh: Thi tốt nghiệp giáo dục phổ thông nên thay đổi theo hướng là một kì thi kiểm tra năng lực của học sinh. Điều này phù hợp với các trường đại học tuyển sinh riêng để chọn những người với các tiêu chí phù hợp với ngành nghề đào tạo. Như vậy, hai kỳ thi này gần giống nhau với thời gian gần nhau, trong 4 môn thi tốt nghiệp có 3 môn trùng với môn thi đại học. Như vậy, các trường có thể dựa vào kết quả công nhận thi tốt nghiệp THPT cộng với một vài môn theo yêu cầu chuyên ngành đào tạo của mỗi trường. PGS-TS Phan Thị Tươi phân tích: “Một em chọn thi tốt nghiệp với 2 môn bắt buộc là Toán, Văn và hai môn tự chọn là Lý, Hóa và thi đại học khối A là Toán, Lý, Hóa tức là 3 môn thi đại học trùng với thi tốt nghiệp. Bộ GD-ĐT đã giao cho các trường tự chủ tuyển sinh rất có thể các trường sẽ dùng kết quả kì thi tốt nghiệp để xét tuyển một lượt rồi sau đó hoặc dựa vào kết quả tốt nghiệp hoặc thi kiểm tra hai môn chính mong muốn”.

Từ các ý kiến trên cho thấy, dư luận xã hội đồng tình, ủng hộ cách làm của Bộ GD-ĐT. Từ trước tới nay, học sinh phải thi tốt nghiệp THPT 3 môn bắt buộc, nay số lượng môn thi bắt buộc giảm xuống còn 2 môn và các em được tự chọn môn thi thay vì bộ lựa chọn như trước. Đây là những dấu hiệu rất đáng mừng, trong việc giảm áp lực và tốn kém cho toàn xã hội. Song, cũng như với việc giao quyền tự chủ tuyển sinh ĐH-CĐ, Bộ GDĐT cần nghiên cứu thật cụ thể về cách làm, tránh tình trạng chạy điểm, các hiện tượng tiêu cực phát sinh trong quá trình dạy và học cũng như xét kết quả thi tốt nghiệp.

Không chờ đề án “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục” được thực hiện sau năm 2015, ngay từ năm 2014, Bộ GD- ĐT đã thực hiện nhiều điểm mới mang tính đột phá nhận được sự đồng thuận cao của xã hội, đầu tiên là giao quyền tự chủ tuyển sinh vào ĐH-CĐ và mới đây nhất là đổi mới thi tốt nghiệp THPT. Những thay đổi này được kì vọng sẽ tạo bước chuyển của toàn hệ thống đánh giá thi cử hiện nay theo hướng gọn nhẹ hơn, thực chất hơn, giảm tốn kém, áp lực và phát huy được năng lực học sinh.