Hiện Chính phủ Philippines đã cho phép các công ty tư nhân nhập khẩu thêm 160.000 tấn gạo với giá hiện nay, thấp hơn 150 USD/tấn so với những hợp đồng trứơc. Như vậy, thị trừơng xuất khẩu gạo của Việt Nam không phải lúc nào cũng sáng sủa về giá cả lẫn số lựơng. Các quốc gia đều mong muốn tự túc được lương thực, vì thế, ngành lúa gạo nước ta cần có những thay đổi để tăng giá trị cho hạt gạo.
Vì sao chúng ta cần tăng giá trị cho hạt gạo, đó là việc nhập
khẩu gạo của một số quốc gia trên thế giới chỉ mang tính tạm thời, vì nhiều lý
do như sản xuất nông nghiệp bị ảnh hửơng bởi thiệt tai, chiến tranh, kỹ thuật
sản xuất lạc hậu... làm giảm sản lượng lương thực, trong khi nhu cầu tiêu dùng
không giảm nên phải bù đắp bằng nhập khẩu. Khi các quốc gia này khôi phục lại
sản xuất thì nhu cầu nhập khẩu gạo tất nhiên cũng giảm theo. Không những thế,
khi một quốc gia phải nhập khẩu lương thực sẽ không được người dân nước đó đồng
tình. Lấy ví dụ trường hợp Philippines, Hiệp hội Lương thực gạo quốc gia NFA
trong năm 2009 được chính phủ giao đấu thầu nhập khẩu gạo trên 2 triệu tấn gạo
các loại. Thời điểm này giá gạo cao, đôi khi gạo Thái Lan lên đến 1.000 USD/tấn,
còn bình quân khoảng 600 USD/tấn. Thế nhưng đến nay, giá gạo đang giảm, bình
quân chỉ còn khỏang 450 USD/tấn, đã khiến nhiều chính khách và dân chúng
Philippines trách cứ chính phủ. Thứ nhất là không ưu tiên cho sản xuất nông
nghiệp như cải thiện chất lượng lúa giống, chuyển giao kỹ thuật sản xuất lúa,
đầu tư hệ thống tưới tiêu, cho vay vốn đầu tư sản xuất.v.v. để giúp nông dân
trong nước sản xuất lương thực, bảo đảm tự cung tự cấp lương thực. Theo dự kiến,
đến năm 2013, Philippines sẽ ngừng nhập khẩu gạo do khả năng tự cân đối được
lương thực, vì hiện nay chính phủ đang đầu tư hàng tỷ USD để phát triển nông
nghiệp. Thứ hai là vì sao không tạo việc làm cho nông dân địa phương, bởi khi
Philippines tăng nhập khẩu gạo là giúp việc làm cho những nông dân Việt Nam,
Thái Lan và một số quốc gia khác như Parkistan, Myanmar.... Qua việc giá gạo nhập
khẩu cao, thay vì giao cho Hiệp hội lương thực quốc gia NFA như dự kiến trước
kia, hiện Chính phủ Philippines đã quyết định cho phép các doanh nghiệp tư nhận
nước này nhập khẩu đợt đầu tiên 200.000 tấn trong số 800.000 tấn gạo.
Tại Việt Nam, với sản lựơng xuất khẩu 5-6 triệu tấn gạo/năm, giá trị hạt gạo
nước ta không cao nên nông dân vẫn chưa thể giàu được. Bởi 1 ha lúa làm 3 vụ,
nếu lúa được giá nông dân cũng chỉ lời tối đa 20 triệu đồng/ năm. Đó là khi giá
lúa cao, còn những lúc giá lúa giảm thì nông dân lời chút đỉnh hoặc thua lỗ. Vì
vậy, chỉ có con đừơng nâng cao giá trị hạt gạo bằng công nghệ chế biến mới tạo
được sự phát triển bền vững cho ngành lúa gạo. Sắp đến giai đoạn, các doanh
nghiệp lương thực không thể mãi chăm bẳm vào xuất khẩu gạo thô. Họ cần phải có
những nghiên cứu về công nghệ, thị trừơng cho các sản phẩm chế biến từ gạo. Điều
này cần có sự hỗ trợ của chính sách nhà nước.
Nâng cao giá trị cho hạt gạo Việt Nam để chúng ta ổn định sản xuất, giúp nông
dân tăng thu nhập, hơn thế nữa, một phần lúa gạo còn thừa vẫn sử dụng cho xuất
khẩu nhưng khi đó, chúng ta không quá lệ thuộc vào những quốc gia nhập khẩu
gạo./.
Nguyễn Thắng
