Nhưng có một thực tế đáng băn khoăn trong lực lượng lao động ở nông thôn hiện
nay là tình trạng văn hóa, tay nghề thấp. Theo điều tra của Chi cục Phát triển
nông thôn TP tại các làng nghề TPHCM, gần 40% chủ hộ sản xuất có trình độ học
vấn cấp 1, khoảng 70% chủ hộ sản xuất tại làng nghề chưa qua đào tạo chuyên môn
kỹ thuật, kiến thức quản lý trong khi nhóm có trình độ cao đẳng, đại học chỉ
chiếm tỷ lệ chưa đến 3%.
Nếu tính trên bình diện cả nước, hiện ở nông thôn có khoảng 6-7 triệu lao động
dư thừa không có việc làm thường xuyên; Có trên 50% số lao động chỉ có việc làm
từ 3-4 tháng trong năm. Khảo sát tình hình thanh niên, trên 70% số thanh niên
nông thôn chưa qua đào tạo nghề, không có chuyên môn nghiệp vụ... Trong khi đó,
trung bình mỗi năm lại bổ sung thêm khoảng nửa triệu người đến tuổi lao động.
Qua những hội chợ việc làm gần đây, chỉ có khoảng 20% lao động đáp ứng được nhu
cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp. Trong số này, thanh niên nông thôn được
tuyển dụng rất ít.
Rõ ràng cơ hội tìm việc làm có thu nhập cao ở các khu công nghiệp, khu đô thị
của thanh niên nông thôn là rất hạn chế. Nhiều thanh niên nông thôn phải chấp
nhận các việc làm đơn giản, thủ công, tốn nhiều công sức mất nhiều thời gian mà
thu nhập rất thấp. Trong khi đó, những thanh niên trụ lại được ở địa phương thì
cũng chỉ phát triển kinh tế một cách nhỏ lẻ, ít áp dụng được những tiến bộ khoa
học kỹ thuật. Chưa có thật nhiều thanh niên tâm huyết với sản xuất nông nghiệp,
cũng như các mô hình làm ăn có hiệu quả trong thanh niên nông thôn.
Mặt khác, không ít thanh niên nông thôn có tâm lý ngại học, lười học, “ỷ lại”
vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Bên cạnh đó, phương thức dạy nghề còn chưa phù hợp,
ít gắn với thực tế cuộc sống. Học viên thường bỏ học giữa chừng, học nhưng vận
dụng ít, thiếu hiệu quả nên tâm lý càng không thiết tha với việc học nghề.
Ngần ấy những khó khăn càng cho thấy tính cần thiết, cấp bách của công tác đào
tạo, dạy nghề cho lao động nông thôn.
Tháng 4 vừa qua, UBND TP phê duyệt đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn
trong lĩnh vực nông nghiệp và ngành nghề nông thôn tại các xã xây dựng nông thôn
mới trên địa bàn TP đến năm 2015, định hướng đến năm 2020”. Tổng kinh phí thực
hiện Đề án từ Ngân sách TP dự kiến trên 70 tỷ đồng. Phấn đấu đến năm 2015 tỷ lệ
70% lao động nông thôn và đến năm 2020 là 90% lao động nông nghiệp và ngành nghề
nông thôn được đào tạo nghề. Trong đó tối thiểu có 40% lao động nữ được đào tạo
nghề; trong số lao động nữ được đào tạo nghề có tối thiểu 40% lao động nữ dưới
45 tuổi đồng thời giải quyết việc làm cho khoảng 80% lao động được đào tạo nghề.
Theo đề án, UBND TP giao Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì, phối
hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và các sở ngành, các huyện liên quan,
các cơ quan, đơn vị, các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp trên địa bàn TP để triển
khai thực hiện. Đây là một tín hiệu vui cho công tác đào tạo nghề và tạo việc
làm cho lao động nông thôn, nhất là cho đối tượng phụ nữ và thanh niên trên địa
bàn TP. Tuy nhiên, để đề án này được thực hiện thành công hay không, đòi hỏi cần
có sự quan tâm sâu sát của các cấp chính chính quyền, ban ngành, cơ sở và đặc
biệt là ý thức, nỗ lực học tập, quyết tâm thay đổi cuộc sống của bà con nông dân.
Tiềm năng lao động nông thôn là rất dồi dào. Nhưng để phát huy được tiềm năng
này, việc thực hiện đề án của UBND TP phải được thực hiện một cách nghiêm túc,
có hiệu quả. Chỉ có con đường học nghề, tự trang bị những kiến thức, kỹ năng
công nghệ mới thì nông dân và thanh niên nông thôn mới có thể phát huy được vai
trò chủ thể trong quá trình xây dựng Nông thôn mới./.
