Vi hành cùng “Vạn thế sư biểu”

(VOH) - Thưa bà con, Hai tui vốn thị dân Sài Gòn chứ nào phải diêm dân đồng muối đâu, vậy mà ông trời lại chơi khăm, ban cho nắng nóng lè lưỡi. Chịu không thấu, Hai tui bèn ra Thảo Cầm Viên ngồi dưới tán cây xanh nghiền ngẫm mấy quyển truyện xưa tích cũ. Đọc đến truyện thần đồng Hạng Thác cắc cớ hỏi vạn thế sư biểu “chuyện trước mắt” thì Hai tui lim dim, nhập vai cùng nhân vật.

Nhà máy thuỷ điện Đăk Mi 4 không xả nước về hạ lưu sông Vu Gia gây tình trạng thiếu nước nghiêm trọng cho TP Đà Nẵng.ảnh: infonet

Hạng Thác hỏi Khổng Tử rằng:

Thưa ngài. Ngài “rành sáu câu vọng cổ” tất cả chuyện đông tây kim, cổ, kinh bang tế thế, vĩ mô, chiến lược vậy xin hỏi ngài một chuyện trước mắt, đơn giản và gần gũi đời thường. Vậy chứ, trước mắt ngài có bao nhiêu sợi lông mày?

Vạn thế sư biểu giật mình. Té ra mình cũng quên để ý chuyện trước mắt. Đúng là “Hậu sinh khả úy”. Có lẽ mình cũng phải đi thực tế ở những nơi chuyên lo chuyện trước mắt để còn tích lũy vốn thực tế cho vạn thế về sau. Nhưng mà đi thực tế ở đâu bây giờ?

Nghe chuyện và sẵn đang bức bối vì nắng nóng, lại đọc nhựt trình nghe bà con xứ Quảng kêu ca thời tiết cực đoan, dân cày thiếu nước nên Hai Sài Gòn tui xung phong làm hướng dẫn viên.

Thưa Phu tử , xin ngài hãy cùng Hai Sài Gòn tui đi thực tế ở Thủy Điện Đăk Mi.

Vác Balô lên đường. Nắng bỏng da người, đồng khô cỏ cháy, suối nguồn cạn kiệt. Mệt lả nhưng chúng tôi cũng cố mở lời hỏi thăm bà con và chính quyền về sự thể tại địa phương.

Chuyện kể rằng:
Nhà máy thuỷ điện Đăk Mi 4 lấy nước của sông Vu Gia chuyển qua lưu vực sông Thu Bồn để phát điện mà không thực hiện đúng nguyên tắc trả nước về sông cũ sau phát điện. Việc làm này đã dẫn tới tình trạng cứ từ tháng 3 đến tháng 8 hàng năm, vùng hạ lưu sông Vu Gia bị nhiễm mặn và thiếu nước sinh hoạt trầm trọng. Có đến 1 triệu, bảy trăm ngàn dân của TP Đà Nẵng và các vùng lân cận bị ảnh hưởng nặng nề. Càng đáng ngại hơn, Nhà máy nước Cầu Đỏ (nguồn cung cấp nước sinh hoạt chính cho toàn TP Đà Nẵng) đang bị nhiễm mặn nghiêm trọng, không thể vận hành được.

Chỉ vì hám lợi nhuận trước mắt từ việc sản xuất điện mà từ chủ đầu tư đến nhà quản lý đã không cân nhắc hết tác hại lớn lao hơn đến môi trường và ảnh hưởng nặng nề đến việc cung cấp nước sinh hoạt cho gần 2 triệu dân ở địa phương.

Hỏi các nhà chuyên môn thì được biết: "Trong vấn đề thủy văn, môi trường, việc chuyển nước từ lưu vực sông này sang lưu vực sông khác là tối kỵ. Ở một số nước, người ta đã phải phá đập, bỏ những thủy điện không cần thiết để trả nước cho sông, cho hệ sinh thái... Họ tính toán thấy rằng giá trị phát điện không bằng giá trị môi trường".

Từ câu trả lời của chuyên gia , nói theo ngôn ngữ đời thường của Hai Sài Gòn thì “Thủy điện chơi không sòng phẳng”, hám lợi nhuận trước mắt mà không nghĩ đến tác hại lâu dài.

Đã không sòng phẳng, gây hậu quả nghiêm trọng, vậy sao không chịu đi khiếu nại ở trọng tài cấp cao hơn?

Người dân trả lời: đã có khiếu nại rồi, nhưng trọng tài hòa giải không thành. Phía nhà đầu tư cho rằng họ làm đúng theo thiết kế, theo cam kết và theo giấy phép đầu tư. Trách nhiệm trước hết là ở cơ quan cấp giấy phép, duyệt đề án chứ nào phải ở nhà đầu tư.

Nghe chuyện, Khổng tử trầm ngâm. Về lý thì nhà đầu tư nói đúng nhưng thực chất chỉ đúng ở khía cạnh bao biện ( nói nôm na là lẻo mép) như Hạng Thác chứ đó không phải chơn lý. Chơn lý là cái đúng phù hợp với nhiều người, đem lại lợi ích cho nhiều người và đó là những lợi ích bền vững. Dùng biện luận (đôi khi ngụy biện) để bào chữa cho sự vô cảm, bảo vệ lợi nhuận trước mắt mà quên đi nỗi nhọc nhằn của hàng triệu dân, thiết nghĩ khó mà tồn tại được lâu đâu. Nên nhớ “ trời cao có mắt “.

Khổng Tử tằng hắng. Nào bây giờ chúng ta cùng đi đến một số công trình thủy điện khác đang được thi công hoặc mới khánh thành gần đây, xem thực hư thế nào? Đến Thủy điện Sông Tranh 2 thôi!

Nghe rủ đến sông tranh 2 thì Hai tui mất vía, lịm đi. Chừng tỉnh dậy mới biết đó chỉ là giấc mộng trưa hè, chuyện tưởng giả. À không! chuyện giả tưởng.

Hai Sài Gòn tôi trộm nghĩ: Nếu mà đi tìm hiểu thực tế về điển hình “chuyện trước mắt“ thì e rằng, ở nước mình “người ngồi đếm lông mày” nhiều vô kể. Đi mòn dép chưa chắc đã gặp hết.

Nói vậy liệu có quá phóng đại không? thưa bà con!