Tin tứcBình luận: Cảnh báo thiếu nước ở hạ nguồn sông Mekong
(VOH) - Ngày 21/5/2009 trong một báo cáo Liên hiệp Quốc nhận định: Việc xây dựng hàng loạt con đập ở Trung Quốc trên đầu nguồn sông Mekong là hiểm họa lớn nhất đối với tương lai của sông Mekong- một trong những con sông lớn trên thế giới và là nguồn nước quan trọng đối với khu vực. Hiện Trung Quốc đang xây 8 đập nước khổng lồ trên dòng chính của sông Lan Thương- tên Trung Quốc của sông Mekong- đã có 2 đập hoàn tất- đập Mạn Loan công suất 1.500 Mw đập Đại Chiên Sơn công suất 1.350 Mw và 2 đập đang xây là Cảnh Hồng 1.350 Mw, Tiểu Loan 4.200 Mw, trong đó đập Tiểu Loan cao 292 mét- Đây là đập thủy điện cao nhất thế giới, có trữ lượng nước tương đương với toàn bộ hồ chứa nước ở khu vực Đông Nam Á. Để có đủ nước để vận hành 2 đập thủy điện đã hoàn thành Mạn Loan và Đại Chiêu Sơn, Trung Quốc thường xuyên đóng cửa đập khiến mực nước sông xuống đến mức thấp nhất. Dân cử các nước hạ nguồn như Myanma, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam bị ảnh hưởng tức thời như lượng cá tôm giãm sút, nhiều đoạn sông cạn nước đến độ tàu thuyền không lưu thông được. Riêng tại đồng bằng sông Cửu Long tình trạng đất nhiễm mặn đã xuất hiện và ngày càng trầm trọng. Điều gì sẽ xảy ra khi Trung Quốc hoàn tất 8 đập nước ở thượng nguồn sông Mekong đặc biệt là đập Tiểu Loan ? Việc xây dựng các con đập sẽ làm gia tăng sức ép đối với Mekong và mạng lưới nhánh phụ khổng lồ của con sông nầy- vốn đang phải đối mặt với những hiễm họa do ô nhiễm biến đổi khí hậu. Những thay đổi về lưu lượng và thời gian dòng chảy làm giãm chất lượng nước và mất đi tính đa dạng sinh học. Với mạng lưới phụ lưu trải dài trên diện tích 795.000 km2 sông Mekong là môi trường lỷ tưởng của nhiều loại chim và thủy sản quý hiếm và là nguồn cung cấp lương thực và thực phẩm nuôi sống cho hơn 300 triệu người ở lưu vực sông. Các chuyên gia thủy sinh học và các tổ chức chống xây đập nước trên dòng chính sông MeKong đã nghiêm khắc cảnh báo về những hậu quả tiềm ẩn tai hại của các công trình nầy- Trên lĩnh vực ngư nghiệp- Việc xây dựng đập sẽ chận dòng di chuyển của cá đi tìm nguồn thức ăn làm tổn hại nghiêm trọng cho ngư nghiệp khu vực- Vì chận dòng cá di chuyển ngược để đẻ trứng hiện nay- chẳng hạn giữa Pakse và phía Nam Lào và xuống đến biển hồ- Tonlesap, phá hoại nặng nề các hố sâu dưới lòng sông vốn là nơi trú ẩn lý tưởng của vô số loài cá sông Mekong có nguồn đa dạng thủy học đặc biệt phong phú- đứng thứ nhì thế giới sau sông Amazonne. Ngoài các loài thủy sản bị tác động bởi hệ thống đập của Trung Quốc- Nguồn lợi lương thực đem lại từ sông Mekong vô cùng lớn lao trực tiếp nuôi sống hơn 300 triệu dân dọc theo lưu vực- Các nước dọc theo sông Mekong còn là kho dự trữ lương thực của Thế giới. Đối với đồng bằng sông Cửu Long, các đập thủy điện của Trung Quốc sẽ chận dòng chảy tạo điều kiện cho nước biển xâm nhập mặn, làm hạn chế nước ngọt cho canh tác; ảnh hưởng tức thời sản lượng và chất lượng lúa gạo của chúng ta- Đặc biệt nghiêm trọng hơn khi Trung Quốc xây đập, chặn dòng, một số lưu vực sông MeKong bị đe dọa do quá trình phát triển và nhu cầu nước ngày càng gia tăng. Thế giới đã cảnh báo nạn thiếu nước ngọt dễ dẫn đến xung đột vì tranh giành nguồn nước. Việt Nam là 1 trong 6 thành viên ủy hội sông Mekong- bằng mọi biện pháp, giải pháp các Quốc gia nằm trong lưu vực sông Mekong hợp tác chặt chẻ hơn để bảo đảm dù dân số ngày càng tăng và quá trình phát triển kinh tế trong khu vực tiếp tục gây căng thẳng đến khả năng cung cấp nước tại vùng châu thổ sông Mekong. Các nước trong lưu vực sông Mekong chỉ tập trung khai thác nguồn lợi của con sông nầy cho phát triển kinh tế công nghiệp, ít chú ý- thậm chí chưa quyết liệt đấu tranh vì nguồn nước phục vụ đời sống và sinh hoạt đang bị đe dọa. Tại hội nghị chuyên đề lần thứ 6 của Ủy hội sông Mekong tổ chức vào năm 2003 tại Vientiane có tham luận khẳng định: “Bất kỳ đập nước nào trên dòng chính sông Mekong cũng đều có hại cho sản xuất và đời sống các nước…”. Thế nhưng hầu hết các quốc gia trong ủy hội- trong đó có Việt Nam- hầu như vẫn giữ thái độ thụ động trước những lời cảnh báo nầy./.
Hữu Quan