Tin tứcMa túy từ lâu đã trở thành hiểm họa cho toàn xã hội với hàng loạt tội ác vô nhân tính xuất phát trong cơn nghiện. Tuy nhiên, những quy trình, quy định liên quan đến cai nghiện bắt buộc, cắt cơn, giáo dục con nghiện,.. vẫn còn nhiều bất cập mà nếu không sớm giải quyết thì bài toán đau đầu này sẽ ngày càng khó giải quyết.
Người nghiện ma túy được chữa trị và học nghề tại Trung tâm tư vấn cai nghiện ở TPHCM (ảnh: NLĐ)
Vướng mắc từ thủ tục
Cách đây chưa lâu, việc cai nghiện bắt buộc theo thủ tục quy định tại Luật xử vi phạm hành chính đã bộc lộ những bất cập do thiếu hướng dẫn về quy trình, thủ tục và trình tự đưa người nghiện vào cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý và giáo dục. Nếu như trước, quyết định đưa người nghiện đi cai thuộc quyền của chủ tịch Quận huyện thì theo quy định mới, phải có phán quyết của tòa án. Ví dụ nếu công an xã bắt được người sử dụng ma túy sẽ trình lên chủ tịch xã để tiến hành lập hồ sơ, xác định xem họ có phải là người nghiện hay không. Điều này không phải dễ, bởi nó phải được kiểm tra y tế trong vòng 72 giờ hoặc có thể dài hơn. Với người sử dụng ma túy có nơi ở rõ ràng thì còn khả dĩ, còn những người lang thang, vô gia cư thì thật là khó khăn. Hơn thế việc quy định trước khi đưa đi cai, người nghiện phải qua thời gian giáo dục từ 3 tới 6 tháng tại cộng đồng và như vậy là không khả thi và thiếu cơ sở, bởi việc cắt cơn cho người nghiện cần lưu giữ họ tại nơi cố định đòi hỏi các yêu cầu về cơ sở vật chất tối thiểu, với ít nhất là 3 bác sỹ trực tiếp điều trị và lực lượng khác như nhân viên phục vụ, bảo vệ trông coi...
Có lẽ chính từ những bất cập này mà trong nhiều tháng qua, cả nước mới chỉ đưa đi cai nghiện được cho 33 trường hợp, trong khi con số người nghiện của cả nước- theo thống kê chưa đầy đủ là khoảng 204.000 người. Đáng lo ngại hơn, trong khi chúng ta còn đang lúng túng trong việc đưa người đi cai bắt buộc, bởi vướng quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính thì trên phạm vi cả nước, thì tội phạm hình sự nghiêm trọng do người nghiện ma túy gây ra ngày một gia tăng, mà nếu còn chậm trễ thì tình hình an ninh và trật tự xã hội sẽ tiếp tục không được đảm bảo.
Khẩn trương tháo gỡ
Xuất phát từ kiến nghị vào ngày 27/10 vừa qua của Đoàn đại biểu Quốc hội (QH) TPHCM lên Chủ tịch QH và Ủy ban các vấn đề của QH tại kỳ họp lần này, vấn đề cai nghiện bắt buộc được chính thức đặt ra cùng với những tháo gỡ cần thiết và chiều 3/11, trong cuộc họp với các ban ngành liên quan Thủ tướng Chính phủ Nguyễn tấn Dũng đã yêu cầu “…Cần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá nghiêm túc, nguyên nhân và trách nhiệm, trả lời cho được câu hỏi vì sao công tác này chưa hiệu quả, từ đó bổ sung những chỉ đạo, giải pháp mới, phù hợp với thực tế, đảm bảo công tác phòng chống ma túy, công tác cai nghiện và quản lý cai nghiện hiệu quả hơn”.
Cũng tại cuộc họp này, hai phương án được Thủ tướng kết luận là thí điểm lập trung tâm tiếp nhận xã hội bắt buộc để cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý cho người nghiện và kiến nghị lùi thời gian thực hiện một số điều của Luật xử lý vi phạm hành chính.
Hai phương án cai nghiện ma túy nói trên sẽ trình lên QH xem xét ngay trong kỳ họp này để có cơ sở triển khai thực hiện ngay. Bộ Lao động thương binh xã hội đề xuất Chính phủ và QH ban hành nghị quyết chung về công tác phòng chống AIDS, ma túy mại dâm trong tình hình mới để có cơ sở giải quyết những bất cập tồn tại trong hệ thống chính sách pháp luật hiện hành và thống nhất trong việc xử lý các vụ việc cụ thể.
Trước mắt, việc tổ chức cai nghiện sẽ tập trung cho 10 địa phương trọng điểm về tệ nạn ma túy, trong đó có 3 địa phương có số người nghiện, người nhiễm HIV/AIDS cao nhất cả nước là TPHCM, HN và tỉnh Sơn La. Riêng TPHCM đã thành lập ngay Ban chỉ đạo đề án thí điểm về cai nghiện ma túy.
Sự chủ động của TPHCM trong cuộc chiến không ngơi nghỉ
Là một địa phương được xem là điểm nóng về ma túy, TP hiện ước tính có khoảng hơn 19.000 người nghiện - tăng 34% so với năm 2013. Trong đó số người nghiện lang thang đến từ các địa phương khác chiếm tới 60%, là nguyên nhân gây ra nhiều biến động tiêu cực về trật tự an toàn xã hội.
Cách nay 11 năm – năm 2003, TP đã đi đầu cả nước trong việc triển khai thí điểm NQ 16 của QH khóa 10, kỳ họp thứ 10 về tổ chức quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy. Trong 5 năm thí điểm, TPHCM đã có nhiều kinh nghiệm trong công tác này và trong suốt thời gian đó, hàng chục ngàn lượt người nghiện được cắt cơn, điều trị sức khỏe, giáo dục và dạy nghề…tại hệ thống trường trại của TPHCM. Tình hình an ninh và trật tự xã hội cũng được đảm bảo và không ít học viên sau khi kết thúc giai đoạn chữa trị, học nghề trở về đã có công ăn việc làm, tái hòa nhập tốt với cộng đồng và điều quan trọng là họ đã đoạn tuyệt với ma túy. Đó là thành quả rất to lớn của TPHCM từ việc đầu tư sức người sức của để thực hiện nhiệm vụ vô cùng khó khăn này, Tuy nhiên, sau khi thời hiệu của NQ 16 đã hết, hệ thống trường trại đã không còn được đầu tư, việc quản lý người nghiện có phần lơi lỏng.. tình trạng tái nghiện lại thấy phát triển nhanh chóng, đáng lo ngại.
Giờ đây, với lực lượng hiện có tại 2 trung tâm là Bình Triệu và Nhị Xuân, cùng hơn 10 cơ sở trường trại khác, TPHCM đã sẵn sàng thực hiện ngay đề án cắt cơn, giải độc và tư vấn tâm lý cho người nghiện với năng lực tiếp nhận số người nghiện lên tới trên 10 ngàn người. Đây thực sự là trọng trách, đầy khó khăn và thử thách. Song nếu không nhận lãnh nhiệm vụ này và cứ để tệ nạn ma túy hoành hành, e rằng trật tự và an toàn XH sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Cuộc chiến với ma túy là không khoan nhượng và không thể chậm trễ. Đi đôi với việc khám phá truy bắt và chặt đứt các đường dây mua bán, tàng trữ và tiêu thụ ma túy, thiết nghĩ việc cai nghiện, chữa trị và dạy nghề cho người sau cai là vô cùng cần thiết. Đó chính là cuộc chiến không ngơi nghỉ của toàn xã hội với tệ nạn vô cùng nguy hiểm này để giữ gìn sự bình an cho cuộc sống.