Vấn đề hôm nay: Chữa căn bệnh “trầm kha” chậm tiến độ

(VOH) - Quan sát nhiều ngày nay, mọi người có thể cảm nhận được tiến độ thi công hối hả tại công trường dự án xây dựng cầu vượt thép vòng xoay Lăng Cha Cả, quận Tân Bình. Ngay trong những ngày Tết Quý Tỵ, tại chính công trường này, công nhân vẫn thi công xuyên Tết mặc mọi người đang vui xuân đón Tết với bạn bè, người thân.

Cầu vượt bằng thép ở ngã tư Hàng Xanh trong ngày thông xe. (Ảnh: Hoàng Hải/TTXVN)

Còn nhớ mới đây, cả 2 cầu vượt thép tại nút giao Hàng Xanh và nút giao Thủ Đức được đưa vào sử dụng. Điều đáng nói là cả 2 đều hoàn thành vượt tiến độ, cầu ở Hàng Xanh đã vượt tiến độ một tháng rưỡi, cầu vượt Thủ Đức vượt ba tháng.

Chúng ta đã biết chậm tiến độ với các dự án đầu tư công đã là câu chuyện quen thuộc nhiều năm nay, song vẫn chưa có giải pháp tháo gỡ hiệu quả. Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm tăng chi phí, giảm hoặc mất hiệu quả đầu tư của các dự án. Lý giải từ những người chịu trách nhiệm về sự chậm trễ này vẫn là do các nguyên nhân cũ như công tác đền bù, giải phóng mặt bằng tái định cư khó khăn, tư vấn yếu kém hoặc quá tải. Thêm vào đó là một số đơn vị thi công không đủ năng lực, cơ quan thẩm định phê duyệt dự án, thiết kế kỹ thuật, đấu thầu kéo dài, bố trí vốn không đủ, thanh quyết toán chậm, chuẩn bị thủ tục đấu thầu và xét thầu kéo dài cũng như sự yếu kém của chủ đầu tư, bên cạnh đó không thể không nhắc tới sự thiếu ý thức trách nhiệm, thói quen bê trễ của không ít nhà thầu.

Tiến độ đầu tư chậm so với yêu cầu, ngoài việc làm hạn chế tốc độ tăng trưởng kinh tế, không đảm bảo huy động năng lực sản xuất theo đúng kế hoạch, còn làm tăng thêm chi phí cho Ban Quản lý dự án, lãi vay trong thời gian xây dựng, đặc biệt là chi phí thuê chuyên gia nước ngoài trong các dự án ODA, gây lãng phí rất lớn. Theo quy định pháp luật, những công trình bị chậm tiến độ mà không có lý do chính đáng thì nhà thầu sẽ bị chủ đầu tư phạt hợp đồng đối với khối lượng còn lại chưa thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng, thay thế bằng nhà thầu khác. Thế nhưng rất ít chủ đầu tư “dũng cảm” làm như vậy và vì nhiều lý do đâu lại vào đó.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, vốn đầu tư từ các nguồn đều giảm mạnh, các dự án đầu tư giao thông, đặc biệt là các dự án trọng điểm đều đang rơi vào tình trạng thiếu nguồn, đặc biệt các hạng mục, đầu công việc sử dụng các nguồn trái phiếu chính phủ. Đáng ngại là tình trạng này dẫn đến kéo dài thời gian thi công, phát sinh thêm nhiều chi phí.

Thế mới thấy, chuyện mấy cây cầu vượt bằng thép tại TPHCM hoàn thành trước hạn là một tín hiệu rất đáng mừng. Mừng vì nó sớm đáp ứng được nhu cầu về giao thông vốn đang rất bức thiết của thành phố, mừng vì nó không làm tốn thêm ngân sách, vốn đang hết sức eo hẹp do kinh tế khó khăn. Nhưng quan trọng hơn hết là nó cho thấy tinh thần trách nhiệm của nhà đầu tư, của đơn vị thi công và sự quan tâm của lãnh đạo thành phố. Hy vọng sau những sự kiện này, tinh thần vượt tiến độ sẽ là mục tiêu phấn đấu của các nhà thầu và rồi vượt tiến độ sẽ trở thành câu chuyện thường ngày chứ không còn hàng hiếm như hiện nay nữa.